ਲੇਖ - 'Veer Bal Diwas' or 'Sahibzade Martyrdom Day'

ਸਿਰਮੌਰ
starting
1 November, 2022
1
‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਜਾਂ ‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿਵਸ
-
ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਪਾਵਨ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਪਾਵਨ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ 14 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਪੰਥ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵੀਂ ਦੁਬਿਧਾ ਅਤੇ ਦੁਚਿੱਤੀ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਥੇਦਾਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਮੌਰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਤਾਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਾਮ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਪੰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਪੰਥ ਦਾ ਹੱਕ ਅਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਏ। ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿਵਸ' ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਮਾਤਮ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੇਲੇ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਪਾਵਨ ਯਾਦ ਵਿਚ ਜੋੜ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੰਨ 2018 ਈ. ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸੱਠ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ 26 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਏ। ਵੈਸੇ 1947 ਈ. ਤੋਂ ਹੀ 14 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪੰਡਤ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਨੂੰ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ' childrens' day ਕਰਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਪਰੰਤ ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ 14 ਨਵੰਬਰ, 1957 ਈ. ਤੋਂ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਯਾਦਗਾਰੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਅਤੇ ਇਕ ਟਿਕਟ ਲਿਫਾਫਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਤਕ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ 50-60 ਡਾਕ ਟਿਕਟਾਂ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਪਧਰਾ ਅਰਥ ਜੋ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ‘ਬਾਬਾ’ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ।

‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਦੋ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ, ‘ਵੀਰ’ ਅਤੇ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ'। ਹੁਣ ਜੇ ਪੰਡਤ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਹਟਾ ਕੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਦੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕੱਲ ਨੂੰ ਜੇ ਨਹਿਰੂ ਸਮਰਥਕ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਬਹਾਲ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਵਿਵਾਦਤ ਕਲੇਸ਼ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਕਿਉਂ?

ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਸੂਤ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੇਖ ਸਾਅਦੀ ਦਾ ਕਥਨ ਵੀ ਹੈ— “ਬਜ਼ੁਰਗੇ ਬਾਅਕਲ ਅਸਤ, ਨਕੇ ਬਾ-ਸਾਲ” ਇਸੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਕਰਕੇ ਮੁਖ਼ਾਤਬ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਉੱਕਰੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਵਾਕ ਕਿਤਨਾ ਭਾਵਪੂਰਤ ਹੈ, ਜੋਬਨ ਜਾਂਦੇ ਨਾ ਡਰਾਂ ਜੇ ਸਹ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਜਾਇ॥ ਸਰਵ-ਵਿਦਤ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਹਫ਼ਤਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਦੀਆਂ ਬੀਤ ਗਈਆਂ ਇਸ ਪਾਵਨ ਦਿਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੇਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ‘ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲ’ ਕਰ ਕੇ 13 ਪੋਹ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਇਹ 28 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੈ। ਪਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਇਹ 26 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੀ ਪੰਥ ਹੁਣ ਇਹ ਵੀ ਨਿਸਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਕੀ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ? ਜੇਕਰ ਰਾਮ ਨਵਮੀ, ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਬੁਧ ਪੂਰਨਿਮਾ, ਦਸਹਿਰਾ, ਸ਼ਿਵ ਰਾਤੀ, ਦਿਵਾਲੀ, ਮੁਹੱਰਮ ਆਦਿ ਦੀ ਤਰੀਕ ਨਿਸਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰ ਇਸ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਨਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਸੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਐਲਾਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਿਨ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਇਹ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਡਿਤ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਮਤਭੇਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਾਰਬਾਰ ਇਕ ਵਰਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਨੂੰ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲੋਂ ਵਿਛੇਦ ਕਰ ਕੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਸਵਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੇਤ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਨਿਸਚਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰਖਿਆ ਜਾਏ, ਇਹ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀ ਚਾਨਣੀ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਭੇਟ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵੀ ਤਨਖਾਹ ਲੱਗੀ ਸੀ।

ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਉਤਰਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਟੀ. ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਕੁੜੀ ਜੋ ਘਰ ਵਿਚ ਨੌਕਰਾਣੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਲਕਿਨ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਉਤਰਨ (ਪੁਰਾਣੇ ਲੱਥੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ) ਹੀ ਦੇ ਦਿਉ। ਮਨੁ ਸਿਮਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ੧੦ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ੫੨ ’ਤੇ ਵੀ ਅੰਕਤ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਅਤਿ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੇ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਚੀਥੜੇ ਵਸਤ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ:-

वासांसि मृतचैलानि भिन्नभाण्डेषु भोजनम् ।
कार्णायसमलंकारः परिवज्या च नित्यतः ॥५२॥

ਹੁਣ ਬਾਲ ਦਿਵਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਤਰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ‘ਵੀਰ’ ਲਫ਼ਜ਼ ਬਾਰੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਧਾਰਨ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਰੀ ਅਰਥ ਹਨ। ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਵਿਚ ਜੋਗੀ, ਜਤੀ, ਜੋਗਈਆਂ ਅਤੇ ਵੀਰ ਆਦਿ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਕੇਦਾਰਖੰਡ ਵਿਚ ਬਵੰਜਾ ਵੀਰ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਰੇਸ਼ਟਤਮ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੂੰ ਮਹਾਂਵੀਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਰਕਰ ਦੇ ਨਾਮ ਅੱਗੇ ਵੀਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵਰੋਸਾਏ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ‘ਵੀਰ ਵੈਰਾਗੀ' ਲਕਬ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਮਤੀ ਦਾਸ ਸ਼ਰਮਾ ਲਿਖ ਕੇ ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਜਨੇਊ ਵਾਲੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਾਈ ਹਕੀਕਤ ਸਿੰਘ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਵੀਰ ਹਕੀਕਤ ਰਾਇ ਕਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਦਿਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਭੌਰੇ ਮਹਾਨ ਸੂਰਮੇ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਵਣਜਾਰਾ ਦਾ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਕਰ ਕੇ ਹਿੰਦੂ ਦਿੱਖ ਦੇ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਪੋਸਟਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਹੋਣ; ਇਹ ਅਕਾਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਵੀਰ' ਲਕਬ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਗੁਰਮਤਿ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਨਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ‘ਬਾਬਾ” ਲਫ਼ਜ਼ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ।

ਸੋ ਨਾਂ ਤਾਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ‘ਬਾਲ ਦਿਵਸ' ਨਾਮ ਦੀ ਉਤਰਨ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਵੰਜਾ ਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਨਿਵਾਜਿਆ ਜਾਣਾ। ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਾਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿਵਸ’ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Articles Author Views

ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ - ਸਿੱਖ ਨਜ਼ਰੀਆ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
4 November, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮ ਹੇਤ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 January, 2026
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਤਿਲਕ ਜੰਝੂ ਰਾਖਾ ਪ੍ਰਭ ਤਾ ਕਾ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 November, 2025
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਭਗੌਤੀ ਜਾਂ ਭਗਵਤੀ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 October, 2025
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਪ੍ਰਿਥਮ ਭਗੌਤੀ ਸਿਮਰਿ ਕੈ... - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 September, 2025
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
‘ਏਕ ਗ੍ਰੰਥ - ਏਕ ਪੰਥ’: ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 August, 2025
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ॥ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 April, 2025
Level: deep Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ: ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਗਹਿਣਾ ਜਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜ਼ੰਜੀਰ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 January, 2025
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਕ੍ਰਿਪਾਨ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਜ਼ਾਦੀ ’ਤੇ ਹਮਲਾ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 December, 2024
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਇਤਿਹਾਸ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ (ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਤਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ) - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 October, 2024
Level: deep Views: 18
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 September, 2024
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਅਕਾਲੀ ਸਰਫ਼ਰੋਸ਼ੀ - ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 August, 2024
Level: deep Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਇੰਡੋ-ਸਿੱਖ ਵਾਰ- ਜੂਨ 1984 ਈ. - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 June, 2024
Level: deep Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਪੈਗ਼ਾਮ-ਏ-ਵੈਸਾਖੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 April, 2024
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਜੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਇਕ ਅਹਿਮ ਪੰਥਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 January, 2024
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਸੋਮਾ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 December, 2023
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਦੇਵਾਨ ਦੇਵ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 November, 2023
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਕੀ ਹਿੰਦੂ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਨ? - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 October, 2023
Level: deep Views: 0
ਪੜੋ - read...
15 ਅਗਸਤ-ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਸਵੇਰ? - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 August, 2023
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਪੰਥ-ਰਤਨ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ: ਮਿਥਕ ਅਤੇ ਸੱਚ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 June, 2023
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ : ਹਜੂਰੀ ਕਵੀ ਕੰਕਣ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 April, 2023
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮੋ ਕੋ ਤੋ ਭਰੋਸੋ ਏਕ ਗ੍ਰੰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਪੇ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 March, 2023
Level: starting Views: 10
ਪੜੋ - read...
ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਿਹੰਗ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 March, 2023
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਗੁਰੂ : ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 February, 2023
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਭਾਈ ਦੇਵੀ ਚੰਦ ਦਾ ਸਾਕਾ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 January, 2023
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਰਾਸ਼ਟ੍ਰੀਯ? ਸਿੱਖ? ਸੰਗਤ? - ਤੱਥ ਕਿ ਮਿੱਥ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 December, 2022
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
‘ਵੀਰ ਬਾਲ ਦਿਵਸ’ ਜਾਂ ‘ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਿਵਸ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 November, 2022
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦਾ ਜਯ ਗੀਤ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 October, 2022
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਮੁਖੀ : ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 September, 2022
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗੌਤੀ ਜੀ - ਸ. ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ
1 August, 2022
Level: medium Views: 8
ਪੜੋ - read...