ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਅਰੰਭ

ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਭਰਿਆ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਹੌਲੀ- ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ। ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਨੇਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਦਕਾ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਸਕੂਲ ਆਦਿ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ-ਰਸਾਲੇ ਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਰਹਿਤ/ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਤਕੜਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਇਆ।

ਦੁਖਦਾਇਕ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਤੇ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਐਸ਼ਪ੍ਰਸਤੀ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਦਰਦੀਆਂ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਕਿ ਮਹੰਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਵੰਗਾਰ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਹਿਰ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਮੋਰਚੇ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪ ਸੰਭਾਲਿਆ। 21 ਫਰਵਰੀ, 1921 ਈ. ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਾਕਾ ਵਾਪਰਿਆ, ਇਸ ਵਿਚ ਮਹੰਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੁਹਿਰਦ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਤੇ ਬਿਖੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਚਾਰੂ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਨਿਭਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੁਸਾਇਟੀ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗ੍ਰੰਥੀ, ਕੀਰਤਨੀ ਸਿੰਘ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ’ ਖੋਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸਾਕਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ 2 ਅਕਤੂਬਰ, 1927 ਈ. ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ (ਪੰਥ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ) ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਖੋਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਇਕ ਕਾਲਜ ‘ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ’ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ, ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਪੰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੱਤਪਰ ਹੈ।

ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ

ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘਾਟ ਸੀ। ਇਸ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕਾਲਜ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਮਝਿਆ। ਇਸ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਛੇਰੇਵਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਦਕਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸੰਨ 1972 ਈ. ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਲ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ ਅਤੇ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਹੋਈ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਇਕ ਕਾਲਜ ਖੋਲਣ ਦੀ ਮੰਗ ਰੱਖੀ। ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ, ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਖੋਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਦੇਖ- ਰੇਖ ਹੇਠ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਕਾਲਜ ਦੇ ਛੇ ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰ (ਇੱਕ ਤਬਲਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਦੋ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ, ਸੇਵਾਦਾਰ) ਅਤੇ 25 ਵਿਦਿਆਰਥੀ (ਕਲਾਸ ਤਬਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਚਾਰਕ) ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਈ। ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦ ਨਗਰ, ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਵਿਖੇ ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਰਸੀ ਫੱਗਣ ਦੀ ਮੱਸਿਆ (ਫਰਵਰੀ 1973 ਈ.) ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਉਢੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ (ਪੁਰਾਣੀ) ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨੀਂਹ-ਪੱਥਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਤੁੜ ਪਾਸੋਂ ਰਖਵਾਇਆ। 7 ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਗੁਸਲਖਾਨਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕਾਲਜ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਨਵੰਬਰ 1973 ਈ. ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰ ਕੇ ਦੋ ਸਾਲਾ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਸੰਗੀਤ, ਤਬਲਾ ਵਾਦਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਨਵੰਬਰ 1973 ਈ. ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਾਲਜ 1973 ਤੋਂ 2012 ਈ. ਤਕ 39 ਸਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇੱਥੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ 2012 ਈ. ਵਿਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਦਫ਼ਤਰ, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਹੋਏ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 2012 ਈ. ਤੋਂ 15 ਦੇ 3 ਸਾਲਾ ਕੋਰਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੈਚ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹੁਣ 2018 ਤੋਂ 2021 ਈ. ਤਕ ਦਾ ਤੀਜਾ ਬੈਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਲਜ ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਨਾਮ ਹੇਠਾਂ 1973 ਈ. ਤੋਂ ਅੱਜ ਤਕ ਬੇਦਾਗ਼ ਨਿਰੰਤਰ ਅੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਜਾਚ ਬਖਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲਜ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦਾ ਨਾਮਕਰਣ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੰਘ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਰਿਆਸਤ ਅੰਦਰ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਸਥਾਨ ਦੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆ ਵੱਸੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਭਾਈ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੱਸਾ ਰੰਗੜ ਦਾ ਸੋਧਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਚਾਲੇ ਪਾਏ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕਰ ਕੇ ਨੇਜੇ ’ਤੇ ਟੰਗ ਵਾਪਸ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਥਾਨ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਪਨਾਹਗਾਰ ਰਿਹਾ। ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਸਰੋਵਰ, ਲੰਗਰ ਹਾਲ, ਅਜਾਇਬ ਘਰ, ਸਰਾਵਾਂ ਆਦਿ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਦੂਦ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾ ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪੰਥਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ:

ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੰਥ ਦੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਹਸਤੀ, ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ, ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੁੰਜ, ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਅਭਿਆਸੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ, 1911 ਈ. ਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਮਾਤਾ ਸੰਤ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿੰਡ ਬਦਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਭਜਨ-ਬੰਦਗੀ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਰੱਬੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਧਾਰਮਿਕ- ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਅਰੰਭਿਆ। ਇੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਸਕੂਲ, ਰਸਤੇ, ਪੁਲੀਆਂ, ਡਿੱਗੀਆਂ ਬਣਵਾਈਆਂ, ਬਾਗ਼ ਆਦਿ ਲਗਵਾਏ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮ ਸਜਾ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸੰਤ ਜੀ ਇਕ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਸਿੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ।

ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਆਪ ਜੀ ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਥੀ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1933 ਈ. ਨੂੰ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ। ਸੰਤ ਜੀ ਵਾਂਗ ਆਪ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਰੰਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਆਪ ਜੀ ਵੀ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਜੁਟ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਿਰਮੌਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਵੀ ਸੰਤ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਨ।

ਕਾਲਜ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਰਜ-ਵਿਧੀ

ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ 3:00 ਵਜੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਤਕ ਕਾਲਜ ਅੰਦਰ ਬਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਿੱਤਨੇਮ, ਕੀਰਤਨ, ਕਥਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰ ਕੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਿੱਤਨੇਮ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਸਟਾਫ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਪਤੀ ਉਪਰੰਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹ-ਨਾਸ਼ਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਵੇਰੇ ਸਾਢੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਕਾਲਜ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ, ਤਬਲਾ, ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਆਦਿ) ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਵਜੇ ਕਲਾਸਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੋਸਟਲ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸੋਦਰੁ ਰਹਰਾਸਿ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੰਗਰ ਛਕ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਦਸ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਤਵਾਰ ਜਾਂ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੇ ਕਮਰਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ

ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਕਿਸੇ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਤੇ ਬੌਧਿਕ ਗੁਣ ਹੈ। ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਹੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਪਹਿਚਾਣ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਨਾਮਵਰ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੱਬੀ ਰੂਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਉਸਤਾਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ (ਰਾਜਸਥਾਨ) ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਬਿਖੇਰਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਸਤਾਦ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ (ਨੇਤਰਹੀਣ) ਸੂਰਮਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸੈਂਟ੍ਰਲ਼ ਖਾਲਸਾ ਯਤੀਮਖਾਨਾ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਵੀ ਉਸਤਾਦ ਰਹੇ। ਪੰਥ ਦੀ ਨਾਮਵਰ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਭਾਈ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੰਥ ਨੂੰ ਦੇਣ

ਇਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੰਥ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵੱਸੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿਚ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੇਂਦਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਲਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੋਂ ਹੁਣ ਤਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਗ੍ਰੰਥੀ, ਰਾਗੀ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਫੁਲਵਾੜੀ ਨੇ ਨਾਂ ਕੇਵਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਦੇਸ਼ਾਂ-ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾ ਕੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਕੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਅ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਭਾਈ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਾਗੀ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਭਾਈ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਗ੍ਰੰਥੀ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਜਗਸੀਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸਤਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਕਪਿਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਪੜ੍ਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਾਲਜ ਦਾ ਭੁਗੌਲਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ

ਇਹ ਕਾਲਜ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੰਗਾਨਗਰ ਦੀ ਰਾਇ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਡਾਬਲਾ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੋਂ ਕੋਈ 42 ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿਥ ’ਤੇ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੁੱਢਾ ਜੌਹੜ ਦੀ ਚਾਰ-ਦੀਵਾਰੀ ਅੰਦਰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦੋ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਮਾਰਤ ਹੈ। ਜੋ 100ਣ100 ਵਰਗ ਫਿਟ ਅੰਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲੰਗਰ ਹਾਲ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਘਰ ਸਮੇਤ 34 ਕਮਰੇ ਹਨ। ਚਹੁੰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਵਿਚ ਘਿਰਿਆ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਬਿਖੇਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਬਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ਼ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਕ ਵਡਮੁੱਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਜਿਸ ਮਕਸਦ (ਮਨੋਰਥ) ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਖੁਲ੍ਹਵਾਇਆ ਸੀ ਉਸ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਨੇ ਕੋਈ ਕਮੀਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਇੱਥੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਵਿਚਰਣ ’ਤੇ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚੇ-ਬੱਚੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹ-ਲਿਖ ਵੀ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਤੋਂ ਵੀ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਮਿਸ਼ਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦਾ ਹੈੱਡ ਕੁਆਰਟਰ ਵੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, ਢਾਡੀ, ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਗਾ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਅੰਦਰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ।