ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਵਿਚ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਂ ਤੀਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਤਤਪਰ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ’ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲੇ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਜੰਗਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਲਵਾਨ ਰੂਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਦੋ ਸਿੰਘ— ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਾ-ਮਾਤਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਭਗੜਾਣਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਭਗੜਾਣਾ ਪਿੰਡ ਰਾਜਪੁਰੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ 18 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਵਿਥ ’ਤੇ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਾਲਵਾ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨਗਰ ਵਿਚ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਨਗਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਕ ਬਰੋਟੇ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਹੇਠ ਨੌਵੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆ ਕੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਮਰੂ ਬਹਿਰੇ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਜਲ-ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਗੜਾਣੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਕ ਨਾਨਕੀ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਆਏ ਸਨ।1 ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਭਗੜਾਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕੱਪੜਾ ਬੁਣਨ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਦਨ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦਾ ਨਾਂ ਕਾਠਾ ਰੱਖਿਆ।2 1699 ਈ. ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਬਣ ਗਏ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਭਾਈ ਕੁਇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੰਘਰੇਟੇ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦਾ ਹੈ :

ਦੋ ਰੰਘਰੇਟੇ ਥੇ ਤਹਿ ਜਾਨਾ॥ ਦੋ ਦਿਜ ਸਿੰਘ ਮਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨਾ॥3

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟਵਰਤੀ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਰੱਤੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।4 ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਦ ਸ੍ਰੀ ਰਵਾਲਸਰ ਵੱਲ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਇਕ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਧੋਖਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰਵਾਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਚੱਲੋ, ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨਗੇ। ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੇ:

ਕਰੇਗਾ ਸੋ ਭਰੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਕੀ ਕਰੇਗਾ।
ਸੇਵਕ ਤੇ ਕਾਜ ਸਰੇਗਾ। ਦੁਸਮਨ ਦੂਤ ਮਰੇਗਾ।

ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਧੋਖੇ ਦੀ ਸੂਝ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਡੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਮਹੀਨੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਮ-ਨਿਗਮ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।5 ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਇਕ ਵਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਘੋੜਾ ਰੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪੈਰ ਨਾ ਪੁੱਟੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਘੋੜਾ ਕਿਉਂ ਰੁਕਿਆ ਹੈ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖੋ? ਜਦ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਗੇ ਘਾਹ ਵਿਚ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਘੋੜੇ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨਤਾ ਵਿਖਾਈ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਨੇ ਵੀ ਤੰਬਾਕੂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨਤਾ ਵਿਖਾਉਣੀ ਹੈ।6 ਇਸ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੁਰ-ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਛੋਹ ਸਦਕਾ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਨਮੂਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਨੇਰ-ਗਰਦੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ ਲਿਖਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।7 ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਜਦ ਆਖ਼ਰੀ ਵਕਤ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਥਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਜਥੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਜਥਾ ਮਲਕਪੁਰ ਰੰਘੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਗੁਜਰਿਆ ਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਏ ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੋਟਲਾ ਨਿਹੰਗ ਖਾਂ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ।8 ਗੁਰੂ ਜੀ ਚਾਲੀ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਜਦ ਸ੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ‘ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ’ ਅਨੁਸਾਰ, “ਗੜ੍ਹੀ ਕੀ ਚਮ੍ਹੀ ਪਾਸੀ ਦੀਵਾਰਾਂ ਗੈਲ ਆਠ ਆਠ ਸਿੰਘ ਵੰਡ ਕੇ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਕੋ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਖਲਾ ਕੀਆ।9 ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ’ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕੀ ਰੱਖਿਆ:

ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਏਕ, ਔ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਦੋਨੋ ਹੂੰ
ਕੋ ਦੀਨੋ ਪੌਰ ਗਾਢੇ ਰਹੋ ਕੀਜੈ ਰਿਪੁ ਹੇਰਿ ਹਾਨ॥
ਗੁਲਕਾ ਬਰੂਦ ਨਹਿਂ ਡਾਰੀਏ ਤੁਫੰਗ ਬੀਚ,
ਤੋੜਾ ਦੇਹੁ ਡਾਂਭਿ ਡਾਂਭਿ, ਛੂਟਿਹੈ ਨ ਸੰਕ ਠਾਨਿ॥10

ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪੌੜੀ ਲਾ ਕੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਾਹਰ ਖਾਨ ਮਲੇਰੀਆ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੀ ਤੁਰਕ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕ ਪਠਾਨ ਦਰਵਾਜੇ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ‘ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ’ ਅਨੁਸਾਰ, “ਪੀਛੇ ਹਟ ਰਹੀ ਤੁਰਕ ਫੌਜ ਕੋ ਦੇਖ ਕਰ ਏਕ ਪਠਾਨ ਦਰਵਾਜੇ ਕੀ ਤਰਫ ਆਇਆ। ਇਸ ਜੋਸ ਵਿਚ ਆਇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਏ। ਕਾਈ ਦਕੀਕਾ ਬਾਕੀ ਨਾ ਛੋਰਾ। ਆਖਰ ਦਰਵਾਜੇ ਆਗੇ ਲੜ ਰਹੇ ਦੂੰਹ ਸਿਖਾਂ ਕੋ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਜਾਨ ਦੇ ਗਿਆ। ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਕੇ ਸਹਾਦਤ ਪਾਇ ਜਾਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਭਾਈ ਸੇਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਕੋ ਦਰਵਾਜੇ ਆਗੇ ਖਲਾ ਕੀਆ।”11 ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਜ਼ਫਰਨਾਮੇ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ 31, 32, 33 ਵਿਚ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਪਰ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ’ਤੇ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਇਕ ਹੋਰ ਪਠਾਣ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗੂੰ ਤੇ ਤੀਰ ਤੇ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਗੋਲੀ ਵਾਂਗੂੰ ਆਇਆ।(31) ਉਸ ਪਠਾਣ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੱਲੇ ਬੜੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ। ਕੁਝ ਹੱਲੇ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਅਕਲਮੰਦੀ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਝੱਲਪੁਣੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ(32) ਉਸ ਪਠਾਣ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੱਲੇ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਖਾਧੇ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ (ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਗਿਆ, ਭਾਵ ਮਰ ਗਿਆ।(32) 12

ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਬਣੇ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਜੁਗਾਂ-ਜੁਗਾਤਰਾਂ ਤਕ ਭਾਈ ਮਦਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਕਾਠਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ।