ਸੰਪਰਦਾਇ ਧਾਰਮਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਉਪ-ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਕ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਜੋਂ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਪਰਦਾਇ ਗੁਰਉਪਦੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਮਾਤ ਹੈ।੨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਈ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਸੁਮੇਲ ਅਤੇ ਜ਼ਾਹਿਰਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਧਾਂਤ/ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅਮਲ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਤਰਜ਼-ਏ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।੩ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਹਥਲੇ ਲੇਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਉਲੇਖ ਦਾ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਮੀਖਿਆਤਕ ਵਿਵੇਚਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸਿੱਖ ਪੁਨਰਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਸੀ (ਹੈ)। ਇਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪੁਨਰ-ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ, ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰ-ਮਰਯਾਦਾ ਆਦਿ ਸਬੰਧੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਲਿਖਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਉੱਥੇ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੇ ਉਥਾਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਪੁਖਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਮੰਤਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਵੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਜਦ ਸੰਤ ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਕਮਾਲੀਆ ਨੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਇ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਇਤਿਹਾਸ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ-ਨੁਮਾ ਇਕ ਲੇਖ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਇਕ ਨੋਟ ਸਮਾਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਜਿਹੇ ਖੋਜ-ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਅੰਕਿਤ ਹੈ:-

ਨੋਟ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਇਹ ਉਦਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਜਨ ਜਨ ਜੇ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਵਾਕਫੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਘਲ ਦੇਣ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਜੋ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਆਪ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਤਾ ਇਹ ਹੈ . . .।

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਨਾ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਪਰਦਾਇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਪਰਦਾਈ ਟੀਕਾਕਾਰੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।੫ “ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉਲੇਖ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਮਾਚਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਸੁਹਿਰਦ ਪਹੁੰਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜ ਅੰਗ ਮੰਨ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁੱਪਖੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ' ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਉਲੇਖ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਦੀ ਉਸ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਖੋਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਬੰਧੀ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਸਦੀਵ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਦਰੁਸਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:-

" . . ਜਿੱਕਰ (ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ ਰਾਤ ਸਮੇ ਉਜਾੜ ਬੀਆ ਬਾਨ ਵਿਚ) ਜਹਾਜ਼ ਲਾਈਟ ਹਾਊਸ ਬਿਨਾਂ ਤੇ ਰਾਹੀ ਲੈਂਪ ਤੇ ਟੋਹਣੀ ਬਿਨਾਂ ਨੀਯਤ ਜਗਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪੁਜ ਸਕਦਾ, ਇਕੁਰ ਹੀ ਕੌਮਾਂ ਆਪਣੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ, ਧਰਮੀਆਂ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਅਰੁ ਵਡੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਡੱਕੋ ਡੋਲੇ ਖਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ।‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ` ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਤਿ ਉਕਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (vision) ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ (approach) ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ 'ਚ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਉਲੇਖ ਦਾ ਅੱਗੇ ਵਿਵੇਚਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:- ਪਿਛੋਕੜ: ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਸੰਯੋਜਨ ‘ਕਿਰਤ ਕਰੋ’, ‘ਨਾਮ ਜਪੋ', ‘ਵੰਡ ਛਕੋ’ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ੁਧ ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਪਣਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖ ਮਹਾਂਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪਾ ਗਏ। ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਿਥਿਆ ਤਨ ਨਹੀ ਪਰਉਪਕਾਰਾ ਦੇ ਗੁਰ-ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਫੈਲਾਉਣ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਮੁਸਾਫਰਾਂ-ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਆਦਿ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਹੋਏ, ਜੋ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਧੁਰਾ ਸਨ। ਭਾਈ ਘਨ੍ਹਈਆ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਅਰੰਭ: ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਸੋਦਰਾ ਵਿਖੇ ਇਕ ਜਗੀਰਦਾਰ ਘਰਾਣੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਤਿਸੰਗਤ ਕਰਨ ਦਾ ਆਪ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਸਨੇਹ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤਾ ਇਸੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ/ਸੁਣਦੇ ਸਨ। ਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਵੀ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖਾਂ ਤੇ ਮਰਤਬਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮਨ, ਵਚਨ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਗੁਰੂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਪਾਤਰ ਬਣ ਕੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਪਿੰਡ ਕਵਾਹ ਆਏ। ਇੱਥੇ ਆਪ ਨੇ ਇਕ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਬਣਵਾਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੁਟ ਲੰਗਰ ਵਰਤਦਾ ਅਤੇ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਅਨੇਕਾਂ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਧਾਰਨ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ-ਸ੍ਰੋਤ ਬਣੇ।”

ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਗੁਰੂ-ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਤੇ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਮਾਨਵ-ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਹਿੱਤ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਨ ’ਤੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪ ਦੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਗਾਂਹ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦ੍ਰਿੜਾਉਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ। ਸਮਾਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਕਰਦਿਆਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਭਾਈ ਘਨੱਈਏ ਜੀ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ‘ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਨੂੰ ਗੁਰਮਤਿ ਦ੍ਰਿੜਾਵਨ' ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਉਪਰੰਤ ਭਾਈ ਘਨ੍ਹਈਆ ਜੀ ਵਾਪਸ (ਕਵਾਹ) ਆਏ। ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਪ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਖੀ ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ‘ਸੇਵਾ-ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਅਰੰਭ ਹੋਈ। ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾਇ: ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਨੂਰਪੁਰ ਥਲਾਂ (ਸਿੰਧ ਸਾਗਰ ਦੋਆਬ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ 150 ਮੀਲ ਲੰਮਾ ਤੇ 50 ਮੀਲ ਚੌੜਾ ਇਲਾਕਾ) ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਲੰਗਰ ਚਲਾਇਆ, ਖੂਹ ਬਣਾਇਆ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਕਥਾ, ਕੀਰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁਲਤਾਨ, ਮੁਜਫਰਗੜ੍ਹ, ਝੰਗ, ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਂ, ਡੇਰਾ ਇਸਮੈਲ ਖਾਂ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਰ ਹੀਲੇ-ਵਸੀਲੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕੀਤਾ।

ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾਇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਯੋਗਦਾਨ : ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਜਾਨ-ਨਸ਼ੀਨ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਸਨ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿੰਡ ਲਊ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਝੰਗ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੰਸਕਾਰੀ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸੀ। ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਆਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਸ ਕਦਰ ਉਲੇਖਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਨਾਂ ‘ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹੀ ਸੰਪਰਦਾਇ’ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਪ੍ਰਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਉਘੜਵਾਂ ਪੱਖ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਢਾਈ ਸੌ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਡੋਲ ਨਿਸ਼ਚੈ, ਨਿਰਮਾਣਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲਖਾਇਕ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇਕ ਪੀਰ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੂਬਾ ਪੀਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ। ਉਹ ਵੇਲਾ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਲਈ ਕਹਿਰ ਦਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਸਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਯੇਹ ਮਹੇਲੇ ਕੇ ਸੀਖ ਲੋਗ ਹੈ’ ਅਰਥਾਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਪੀਰ ਨੇ ਬਚਾਅ ਵਾਸਤੇ ਕਿਹਾ “ਨਹੀਂ ਸੂਬਾ ਜੀ ! ‘ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪੀਰ ਜੋ ਸੁਲਹਕੁਲ ਹੁਏ ਹੈ’ ਉਨਕੇ ਸਿੱਖ ਹੈ, ‘ਮਹੇਲੇ’ ਕੇ ਨਹੀਂ।” ਇਤਨਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ‘ਹਮ ਮਹੇਲੇ ਕੇ ਸੀਖ ਹੈ’ ‘ਹਮ ਮਹੇਲੇ ਕੇ ਸੀਖ ਹੈ ਸੂਬਾ ਆਪ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਨਾ ਝੱਲ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਸਲਾਮ ਕਰ ਕੇ ਉਠ ਗਿਆ। ਪਿੱਛੋਂ ਪੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਈਂ ਜੀ ! ਏਹ ਤੁਸਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ? ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਕਤਲ-ਏ-ਆਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਫੜਾਉਣ ’ਤੇ ਇਨਾਮ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹਨ।” ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਪੀਰ ਜੀ ! ਆਪ ਮੁਰਸ਼ਦ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਕਰੋ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਇਸ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਈਏ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚ ਹੈ :

ਜਿਨਾ ਗੁਰੁ ਗੋਪਿਆ ਆਪਣਾ ਤੇ ਨਰ ਬੁਰਿਆਰੀ॥
ਹਰਿ ਜੀਉ ਤਿਨ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਨਾ ਕਰਹੁ ਪਾਪਿਸਟ ਹਤਿਆਰੀ॥ (ਪੰਨਾ 651)

“ਓਹ ਸਰੀਰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕਲਗੀਧਰ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਈਏ ? ਇਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪੀਰ ਨੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਧੰਨ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ! ਆਪ ਪੂਰਨ "

ਆਰਫ ਫਕੀਰ ਹੋ” ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ: ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕਰਦਿਆਂ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਨੇ ਗਿਆਤ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਏ’ ਕਹਿ ਬੁਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਧਰ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਉਧਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹੀਏ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਮਘਿਆਨੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਆਇਆ ਰਾਮ, ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਭਾਈ ਦਇਆ ਰਾਮ, ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਭਲਾ ਰਾਮ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਮ ਦਿਆਲ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰੰਗ ਜੀ, ਸੈਲਾਨੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਭਾਈ ਰੋਚੀ ਰਾਮ ਆਦਿ ਹੋਏ ਹਨ।

ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭਵਿੱਖ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (vision): ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਤ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਚਰਜ ਹੈ। ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਨ, ਨਾਮ ਜਪਣ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ’ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿਣ ਹਿੱਤ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਚਿੱਠੀ ਹੂਬਹੂ ‘ਸੰਤ ਰਤਨ ਮਾਲਾ’ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਅਹਿਮ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰਪ੍ਰਸਾਰ ਹਿੱਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤੇ :-

1. ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਟਿਕਾਣਿਆਂ (ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਂ) ਦੇ ਪੁਖਤਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਵੇ।

2. ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸਾਧੂ ਕਮਰ-ਕੱਸੇ ਕਰਨ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸਥਿਰ ਤੇ ਭ੍ਰਮਣ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

3. ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੇਠਾਂ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:-

ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਲਿਖਤਾਂ: ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾਣੀਆ ਕਹਾਣੀਆ ਪੁਤ ਸਪੁਤ ਕਰੇਨਿ ਦੀ ਗੁਰਮਤਿ ਸੇਧ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਦਾ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਉੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਰਤਾਂਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤੌਖਲਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਆਦਰਸ਼ਕ ਵੰਨਗੀ ‘ਜੀਵਨੀ’ ਦੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵੀ ਘਾਟਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨੀਆਂ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਫਰਜ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ:

“ ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ, ਰਹਿਤਾਂ ਕਲਮ-ਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਦੱਬੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਾਂਗ ਇਕਲ ਵਾਂਜੇ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਤਕ ਸਾਖੀਆਂ ਦੇ ਪੁਸਤਕ ਛਾਪੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨ ਕੇ ਆਮ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਭਲੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਅਣਗਹਿਲੀ ਹੈ . . .।"

ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ :-

1. ਸੰਤ ਰਤਨਮਾਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਲਾਲ ਚੰਦ (ਵਾਰਤਕ)
2. ਸੰਤ ਰਤਨਮਾਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਸੋਭ ਰਾਮ ਜੀ (ਕਵਿਤਾ)
3. ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਕਨ੍ਹਈਆ (ਘਨੱਈਆ) ਜੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਸਹਿਜ ਰਾਮ
4. ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਜੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਸਹਿਜ ਰਾਮ
5. ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਰਾਮ ਜੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਤ ਭਾਈ ਸਹਿਜ ਰਾਮ
6. ਸੰਤ ਰਹਿਤ ਰਤਨ ਮਾਲਾ ਕ੍ਰਿਤ ਗਿਆਨੀ ਅਤਰ ਸਿੰਘ
7. ਪਰਚੀ ਪੁਰਾਤਨ ਮਹਾਂਪੁਰਖਾਂ ਕੀ
8. ਅਚਰਜ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਅਪੂਰਨ ਸਿਰਲੇਖ)

‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਵਿਚਲੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਉਲੇਖ ਦੀ ਉਕਤ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਮਾਚਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖਤਾਂ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੀ ਬਹੁ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਸਿੱਖ ਪੁਨਰ-ਜਾਗ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਉਥਾਨ ਵਾਲੀ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਪਾਏ ਬਹੁਪੱਖੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਖੂਬ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਜੀਵਨ ਇਤਿਹਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਲਮਬੱਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਂ-ਪੱਖੀ ਰਵੱਈਏ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਗੌਰਵਮਈ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਦਰਯੋਗ ਸਥਾਨ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ‘ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ੍ਰੋਤ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦ ਵੀ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾਇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਮਗਰ ਉਪਰਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਸਮਾਚਾਰ ਪੱਤਰ ਦੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੋਵੇਗੀ।