ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ, ਰਸਾਲੇ, ਰੇਡੀਓ, ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ, ਟੈਲੀਫੋਨ ਆਦਿ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲੇ, ਦਿਨ-ਦਿਹਾਰ, ਸੰਗ੍ਰਾਂਦ, ਮੱਸਿਆ ਪੁੰਨਿਆ ਆਦਿ ਹੀ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਗਤ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਗਤ-ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਰਮਣ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਧਰਮ-ਅਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੁਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਜੀ ਹਿੰਦੂ-ਮੰਦਰਾਂ ਵਿਚ ਗਏ, ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਗਏ, ਬੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ-ਗੋਸ਼ਟੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਮੱਕੇ ਤੇ ਮਦੀਨੇ ਵੀ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਤੇ ਗਿਆਨ-ਗੋਸਟੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।

ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ’ਚ ਪੁੱਜ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਜੁੱਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰੀਰਿਕ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਏਨੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਏਨਾ ਪੈਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਯੱਗ ਆਦਿ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ, ਨਾ ਹੀ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਨ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਕਤ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸੌਖਿਆਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ:

ਤ੍ਰੈ ਜੁਗ ਮਹਿ ਪਿਖਿ ਸ਼ਕਤਿ ਸਮੇਤਾ।
ਆਯੁ ਬਿਰਧ ਬਲ ਦਰਬ ਅਨੇਕਾ॥70॥
ਇਨ ਤੇ ਰਹਿਤ ਦੇਖਿ ਕਲ ਮਾਂਹੀ।
ਮਹਾਂ ਰੰਕ ਦੁਖ ਨੈ ਲਿਯ ਗ੍ਰਾਹੀ।
ਸਭਿ ਪ੍ਰਤਿ ਏਕ ਨਾਮ ਉਪਦੇਸ਼ਾ।
ਬੈਦ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਗੁਰੂ ਜਗਤੇਸ਼ਾ॥71॥
ਨਿਜ ਢਿਗ ਮੋਲ ਰੂਪ ਮਤਿ ਨਾਂਹੀ।
ਸੰਸਕ੍ਰਿੱਤ ਕੋ ਲਖਿ ਨ ਸਕਾਹੀਂ।
ਦੀਨੋ ਤਬ ਸਤਿਗੁਰੁੂ ਨਿਜ ਪਾਸਾ।
ਦੇਸ਼ਨ ਭਾਖਾ ਮਾਂਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ॥72॥
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕੋ ਪਢਿ ਨਹਿˆ ਜਾਨਹਿˆ।
ਕਿਹ ਬਿਧਿ ਮਹਿਮਾ ਨਾਮ ਪਛਾਨਹਿˆ।
ਤਾਂ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਖ ਬਾਨੀ।
ਰਚਿ ਦੀਨੀ ਲੋਕਨ ਗਤਿ ਦਾਨੀ॥73॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਪੂਰਬਾਰਧ, ਅਧਿ: 52)

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਕੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤਕ ਜਾ ਕੇ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਭ ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦ ਆਦਿ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਹੱਕ ਪਰਾਪਤ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਸੀ ਇਕ ਸਿਰਫ ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੜ੍ਹਨਾ ਤਾਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ- ‘ਰੱਬ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਐਨਾ ਵਿਤਕਰਾ ਕਿਉਂ ? ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਸੁਣ, ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਰਬ ਸਾਂਝੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਜਾਤ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦਾ ਬੰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪੂਰਬੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਛਮੀ,ਹਿੰਦੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਜੈਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੋਧੀ, ਸਿੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਈਸਾਈ। ਹਰੇਕ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਇਹ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ:

ਖਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੂਦ ਵੈਸ ਉਪਦੇਸੁ ਚਹੁ ਵਰਨਾ ਕਉ ਸਾਝਾ॥ (ਪੰਨਾ 748)

ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਸੰਸਾ ਨਹੀ ਅੰਤਿ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਇ॥ (ਪੰਨਾ 335)

ਖਾਰਪਨੋ ਤਿਨ ਮਹਿˆ ਕਠਿਨਾਈ।
ਪੁਨਿ ਕਿਹ ਉਚਿਤ ਨ ਉਚਿਤ ਲਖਾਈ।
ਸੁਗਮ ਕੀਨ ਸਭਿ ਦੇਸ਼ ਮਝਾਰੀ।
ਸਭਿ ਕੇ ਉਚਿਤ ਜਿ ਹੈਂ ਨਰ ਨਾਰੀ।
ਰਾਇ ਕਿ ਰੰਕ ਊਚ ਕੈ ਨੀਚਾ।
ਪਢਹਿ ਕਮਾਇ ਤਰੈ ਜਗ ਬੀਚਾ॥77॥

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ-ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਇੱਕੀਵੀਂ ਵਾਰ ਗੁਰੂ-ਪਦਵੀ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਜਨ-ਕਲਿਆਣ ਕਰਨ ਹਿਤ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਹਰਿਦੁਆਰ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰੀ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ’ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ, ਸਾਧੂ ਮਹਾਤਮਾਂ, ਵੈਰਾਗੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ ਜੋ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਗ੍ਰਸੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ, ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਗਿਆਨ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਹਿਤ, ਪਰੰਤੂ ਵਿੱਦਿਆ-ਅਭਿਮਾਨੀ ਆਪਣੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਅਖੌਤੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸਾਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਰ ਵੇਦ, ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣ, ਸਤਾਈ ਸਿਮਰਤੀਆਂ, ਗੀਤਾ ਆਦਿ ਅਨੇਕਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਚਾਰਨ ਤੇ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ?

ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕ ਜੋ ਕੀਨਸਿ ਬਾਨੀ।
ਤਿਸ ਕੋ ਕਾਰਨ ਪਰਹਿ ਨ ਜਾਨੀ।
ਆਗੈ ਹੁਤੇ ਸੁ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ।
ਪਠਹਿਂ ਸੁਨਹਿਂ ਬਿਸਤਰੇ ਜਹਾਨ॥19॥...
ਤਿਨਿ ਕੇ ਹੋਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਬਾਨੀ।
ਕ੍ਯੋਂ ਕੀਨਸਿ ਕੁਛ ਜਾਇ ਨ ਜਾਨੀ। (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਰਾਸ ਪਹਿਲੀ, ਅਧਿ: 46)

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰ ਸੀ ‘ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦ ਆਦਿ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਸੀ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਤਾਂ ਹਾਸਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰਤ ਸੀ। ਤਿੱਖੀ ਬੁੱਧੀ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤਦ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਇਸ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚ ਕਿਸ ਕੋਲ ਏਨਾ ਵਕਤ ਹੈ? ਇਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕਲਜੁਗੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕਲਿਆਣ ਹਿਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ।

ਬੇਦ ਪੁਰਾਨਨਿ ਕੋ ਉਪਦੇਸ਼।
ਕਿਸਹੂੰ ਕੋ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਕਿਸ ਦੇਸ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਨੀਕੀ ਹੋਵਹਿ ਜਾਤਿ।
ਪੁਨਿ ਤਿਸਿ ਤੇ ਚਹਿ ਮਤਿ ਅਵਿਦਾਤਿ॥22॥

ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਨੇ ਫਸਲ ਘਰ ਲਿਆਉਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਖੂਹ ਪੁੱਟ ਕੇ ਬਲਦ ਜੋੜਦਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਸਲ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ:

ਜਥਾ ਕੂਪ ਕੋ ਨੀਰ ਪਛਾਨ।
ਕੋ ਜਬ ਘਾਲਹਿ ਘਾਲ ਮਹਾਂਨ।
ਨਿਜ ਹਿਤ ਕੁਛ ਖੇਤੀ ਕਰਿ ਲੇਤਿ।
ਜੇ ਨਿਤ ਪਾਲਨਿ ਸੋਂ ਕਰਿ ਹੇਤ॥24॥

ਏਧਰ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਛੋਟਾ, ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਅਮੀਰ, ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ, ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ, ਕੋਈ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸਾਧੂ, ਕੋਈ ਵੈਰਾਗੀ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ, ਕੋਈ ਬੁੱਢਾ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਬੱਚਾ, ਮਰਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਕੋਈ ਰੋਕ-ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ:

ਸ੍ਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਸਬਦ ਸੁਖਾਰੋ।
ਸਰਬ ਜਾਤਿ ਕੋ ਹੈ ਅਧਿਕਾਰੋ।
ਸਰਬ ਕਾਲ ਅਰੁ ਸਗਰੇ ਦੇਸ਼।
ਲਘੁ ਬਿਸਾਲ ਸਭਿ ਹਤਹਿˆ ਕਲੇਸ਼॥25॥
ਧਨੀ ਨਿਰਧਨੀ ਸਭਿ ਲੇ ਪਾਇ।
ਊਠਤਿ ਬੈਠਤਿ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਇ।
ਬਿਨਾ ਸੌਚ ਕੈ ਕਰਹਿ ਸ਼ਨਾਨ।
ਕਰਹਿˆ ਭਜਨ ਪਾਵਹਿˆ ਕੱਲ੍ਯਾਨ॥26॥
ਨੀਚ ਊਚ ਸਭਿ ਕੋ ਇਕਿ ਸਾਰ।
ਤਿਸਿ ਪਰ ਸੁਨਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਉਦਾਰ। (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ, ਰਾਸਿ 1. ਅੰਸੂ 46)

ਹਰੇਕ ਜਾਤੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਬਾਣੀ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਭ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਨਾਂ ਦਾ ਆਤਮਿਕ ਅਨੰਦ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਵਨ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ :

ਕੋਈ ਗਾਵੈ ਕੋ ਸੁਣੈ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਚਿਤੁ ਲਾਇ॥
ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਸੰਸਾ ਨਹੀ ਅੰਤਿ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਇ॥ (ਪੰਨਾ 335)