ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਸ. ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਸੰਧੂ) ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਇੰਦਰ ਕੌਰ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਸੰਨ 1880 ਈ: ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਗਰੀ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਸ. ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਚੰਗੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਸ. ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਛੋਟੇ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੰਡੋਕੀ ਸਰਹਾਲੀ ਨਿਵਾਸੀ ਬੀਬੀ ਲਛਮਣ ਕੌਰ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ. ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਆਹ ਪਿੰਡ ਰੇੜਵਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ. ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਜੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੌਂਕ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪਾ ਕੇ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਡੀਲ ਡੌਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਸਰ ਮਾਈਕਲ ਉਡਵਾਇਅਰ ਦੀ ਜਾਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਰਸਾਲਾ ਨੰ: 23 ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ’ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਮਾਰਚ 1918 ਈ: ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਤੀਜੀ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲਿਆ। ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਨ੍ਹ ਲਾ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਅਤੇ 16 ਹੋਰ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਾਲਣ ਕਾਰਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ 500 ਮੋਹਰ ਅਤੇ 5 ਮੁਰੱਬੇ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਛਾਪੇ ਮਾਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਲਛਮਣ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭਰਜਾਈ ਬੀਬੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ ਆਪਣੇ- ਆਪਣੇ ਪੇਕੇ ਚਲੇ ਗਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਬੀਬੀ ਲਛਮਣ ਕੌਰ 1941 ਈ: ਵਿਚ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਬਸੰਤ ਕੌਰ 1943 ਈ: ਵਿਚ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਪਿੰਡ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਰਹੇ। 1945 ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਨ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਪਿੰਡ ਲਾਲਪੁਰ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ 1946-47 ਈ: ਵਿਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਲੈ ਆਏ। ਉਹ 1949 ਈ: ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿਚ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ।

ਬੀਬੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ (ਬਰਾੜ), ਪਿੰਡ ਲਾਲਪੁਰ ਨਾਲ 1926 ਈ: ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਸੰਤਾ ਸਿੰਘ ਮਲਾਇਆ ਵਿਚ ਓਵਰ-ਸੀਅਰ ਸਨ। ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1940 ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੀ ਈ.ਐੱਮ.ਈ. ਕੋਰ ਵਿਚ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਸਿਪਾਹੀ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। 1941 ਈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਦੀ ਡਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 19 ਫਰਵਰੀ 1942 ਈ: ਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ) ਦੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਰਜਮੈਂਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿਚ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਲਾਇਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਬਰਮਾ, ਚਿਟਾਗਾਂਗ, ਕੋਹੀਮਾ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿਚ 1942 ਤੋਂ 1945 ਈ: ਤਕ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ਦੇ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ‘ਜਿਗਰ ਕਚਾ’ ਨਾਂ ਦੇ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ। ਉੱਥੋਂ 15 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਸੰਨ 1937 ਵਿਚ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੀ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਭਰੋਵਾਲ ਅਤੇ ਖੁਆਸਪੁਰ ਦੇ ਐਮ. ਐਲ. ਏ., ਚੌਧਰੀ ਫਕੀਰ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਪੇਸ਼ੀ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਪਰੰਤੂ ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਸੰਤੋਸ਼ਜਨਕ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾ ਭਰਨ ਕਾਰਨ ਫਿਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਪਤਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

5 ਦਸੰਬਰ 1952 ਈ: ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਲ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਲਈ ਹੋਈ ਭਤੀਜੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਪਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿਚ 1953 ਈ: ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ 20 ਦਸੰਬਰ 1988 ਈ: ਵਿਚ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਬੀਬੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰੀ ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ, ਪੁੱਤਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ. ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸ. ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤਰਨਤਾਰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਸ. ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਹਾਲੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 21 ਨਵੰਬਰ 1975 ਈ: ਵਿਚ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸਵਰਗਵਾਸ ਹੋ ਗਏ।

ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ 15 ਸਾਲ 23 ਨੰਬਰ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1913 ਈ: ਵਿਚ ਰਿਜ਼ਰਵ ਸਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆ ਗਏ। ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਦੂਸਰੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਗ਼ਦਰ ਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਯੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀਆਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਰਹੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ 376 ਮੁਸਾਫ਼ਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਬਦਸਲੂਕ ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਪਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਜਬਜ ਘਾਟ ਕਲਕੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀਆਂ ਉੱਪਰ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰ ਕੇ ਮੁਸਾਫਿਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਗਸਤ 1914 ਈ: ਵਿਚ ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਜਰਮਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਛਿੜ ਗਈ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਠੀਕ ਮੌਕਾ ਹੈ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਪਹੁੰਚ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਪੰਜ ਅਗਸਤ 1914 ਈ: ਨੂੰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਲੜਾਈ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਨੇਡਾ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਸੰਘਾਈ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ। ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਫੌਜੀ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਫੌਜੀ ਅਸਲੇਖਾਨੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਯੂਰਪ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਯੁੱਧ ਛਿੜਨ ਕਾਰਨ ਅਗਸਤ 1914 ਈ: ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ 23 ਨੰਬਰ ਰਸਾਲੇ ( ਕੈਵਲਰੀ) ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਰਸਾਲੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਡ੍ਰਾਫਟ ਫਰਾਂਸ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੋ ਟਰੁਪ ਨੰ: 7 ਵਿਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ, ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚੌਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਆਏ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ’ਤੇ ਫੌਜੀ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੋਰ ਫੌਜੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਿਆ। ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਰੁਪ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦਫੇਦਾਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੁਆਟਰ ਵਿਚ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤਰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ 7 ਵਜੇ ਬੁਲਾ ਲਈ ਸੀ :-

(1) ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ (2) ਸ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ (3) ਸ.ਸਰੈਣ ਸਿੰਘ (4) ਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ (5) ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਚੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਨਕਲਾਬ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਪਿਸਤੌਲ ਅਤੇ ਬੰਬ ਹਨ। ਉਹ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਲਾਹੌਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਲਾਗੇ ਦੀ ਰੱਖ (ਚਰਾਂਦ) ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਲਟਨ ਦੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਨੰ: ਟਰੁਪ ਦੇ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਢਾਈ ਵਜੇ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ :-

ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਟਰੁਪ-7, ਸਵਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਟਰੁਪ-7, ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ,ਟਰੁਪ 7, ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਟਰੁਪ-7, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ.ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਟਰੁਪ-1, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਨੰਦ ਸਿੰਘ, ਟਰੁਪ-1।

ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਿਰ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਾਲੇ ਲਾਹੌਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਜੌਗਰਾਫੀਆ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਕਤ ਆਉਣ ਉੱਪਰ ਉਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣਗੇ। ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਬੰਧ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਸ. ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਕੇ 23 ਨੰ: ਪਲਟਨ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਾਧਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇ।

ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਜੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਖ਼ੁਫੀਆ ਮੀਟਿੰਗ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫੌਜੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ :-

(1) ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ (2) ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ (3) ਸਵਾਰ ਸ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ (4) ਸਵਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ (5) ਸਵਾਰ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ (6) ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ (7) ਸਵਾਰ ਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ।

ਇਸ ਵਿਚ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਿਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੁੱਟੀ ਗਿਆ ਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਕਿ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 15 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਬਜਾਏ 17 ਨਵੰਬਰ ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ,ਪਿੰਡ ਸੁਰਸਿੰਘ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ। ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੁਆਟਰ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਗਈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਲਾਂਸ ਨਾਇਕ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਸਵਾਰ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸਵਾਰ ਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ, ਸਵਾਰ ਸ.ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਸ. ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਫੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਾਈ ਗਈ। ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਫੌਜੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਸਹਿਮਤ ਸਨ। 13 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਕਰੀਬ, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਟਰੁਪ ਨੰ: 1 ਦੇ ਨਾਲਬੰਦ, ਅਬਦੁਲਾ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਇਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲਾਂਸ ਨਾਇਕ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 23 ਅਤੇ 24 ਨਵੰਬਰ ਤੈਅ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜਪੁਰ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਲਟਨ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਭੇਜਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਤਰਨਤਾਰਨ ਨੇੜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਲਾਹੌਰ ਆਉਣਗੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਤਰਨਤਾਰਨ ਜਾਣਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸਵਾਰ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਮੰਗਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਲਾਹੌਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਉਸੇ ਦਿਨ 7 ਵਜੇ ਤਰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਰਾਈਫ਼ਲ ਰੇਂਜ (ਚਾਂਦਮਾਰੀ ਮੈਦਾਨ) ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 7 ਹੋਰ ਸਵਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਸ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਪਲਟਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਵਕਤ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ। ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਆਖਿਰ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਜਾ ਕੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੀ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਤਜਵੀਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਛੁੱਟੀ ਜਾ ਕੇ ਭਾਈ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਦਦੇਹਰ ਅਤੇ ਸ. ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ। ਸ. ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਹੁਣ 27 ਨਵੰਬਰ 1914 ਈ: ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 23 ਨੰ: ਪਲਟਨ ਦੇ ਸਵਾਰ ਬਗਾਵਤ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਬਦਲੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਛੁੱਟੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰੀਂ ਵਾਪਸ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਹੀ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ। ਮੀਟਿੰਗ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 27 ਨਵੰਬਰ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ.ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਾ ਪੁੱਟਣ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਠੀਕ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਉਸ ਵਕਤ ਤਕ ਸੰਜਮ ਰੱਖਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਛੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ.ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਸਵਾਰ ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਨਾਬ ਅਬਦੁੱਲਾ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰੀ ਕਿ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤਕ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਵੇ।

ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ 26 ਨਵੰਬਰ 1914 ਈ: ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਡੇਢ ਵਜੇ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਸ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਪੈਦਲ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘੋੜਿਆਂ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੌਜੀ ਸਮਾਨ ਸਟੋਰ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਟਮ-ਟਮ ਵਾਲੇ ਕਾਲੂ ਨੂੰ ਤੋਪਖਾਨਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਮਾਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ।26 ਨਵੰਬਰ ਤਰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ 7 ਵਜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਈਫ਼ਲ ਰੇਂਜ ’ਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਸਵਾਰ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸਰੈਣ ਸਿੰਘ, ਸ.ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਸ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸੇ ਰਾਤ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਗਾਵਤ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ (27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ) ਬਗਾਵਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਫੌਜੀ ਸਵਾਰ ਪਲਟਣ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣ। 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਬਗਾਵਤ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਮਿਲੀ।

ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੋ ਦਿਨ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਹਿ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਗ਼ਦਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇਗਾ।27 ਨਵੰਬਰ 1914 ਈ:ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚੋਂ ਭਗੌੜੇ ਹੋ ਕੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਵਾਰ ਸ. ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਗੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਹਾਂ ਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਸ ਵਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਲਟਨ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪੱਟੀ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੁਲ ਉੱਪਰ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 1 ਮੀਲ ਸੀ, ਮਿਲਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਬਣਾਈ।ਸਵਾਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਦਸ ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਕੁਆਟਰ ਵਿਚ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੱਤ ਸਿਰ ਕੱਢਵੇਂ ਫੌਜੀ ਲੀਡਰ ਕੁਆਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਸਨ ਅਤੇ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਕੁਆਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਗਾਵਤ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਫੌਜੀ ਭਗੌੜੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸੇ ਰਾਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਰ ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਜੋਸ਼ ਭਰੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ “ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਕਤ ਬਰਬਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਘੋੜਿਆਂ ’ਤੇ ਕਾਠੀਆਂ ਪਾਈਏ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲੀਏ।” ਪਰੰਤੂ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਲਟਨ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਕੁਆਟਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।

ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਜਨਾਬ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਤੇ ਸ. ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ. ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਆ ਗਿਆ। ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਘੋੜ ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਇੰਨੇ ਛੋਟੇ ਦਸਤੇ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਮਿਲਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਦ ਤਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਲਟਨ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਦਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘੇਰ ਕੇ ਬੰਦੀ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਦਾ ਕਾਫੀ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੁਆਨ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਬੈਰਕਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।

ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਸੀਹਤ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਜਨਾਬ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਤੇ ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਪਲਟਨ ਛੱਡ ਕੇ ਭਗੌੜਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ,ਸ. ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ 27 ਨਵੰਬਰ ਰਾਤ ਦਸ ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਪਲਟਨ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਹੋ ਕੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਵਾਲਾ ਜਜ਼ਬਾ ਸੀ ਜੋ ਗ਼ਦਰ ਪਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਕਿ:

ਜਉ ਤਉ ਪ੍ਰੇਮ ਖੇਲਣ ਕਾ ਚਾਉ॥
ਸਿਰੁ ਧਰਿ ਤਲੀ ਗਲੀ ਮੇਰੀ ਆਉ॥ (ਪੰਨਾ 1412)

ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ “ਅਸੀਂ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਪਣੇ ਨੈਤਿਕ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਵਚਨ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੇਤਾਬੀ ਨਾਲ ਗ਼ਦਰੀ ਸਾਡਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।” ਇਹ ਚਾਰੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਸਿਪਾਹੀ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਪੱਟੀ ਸੜਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਪੁਲ ਉੱਪਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਭੂਰੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਠ ਉਸ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਆਦਮੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਿਆ ਕਿ ਅੱਗੇ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ। 28 ਨਵੰਬਰ ਸਵੇਰੇ ਫਿਰ ਇਹ ਚਾਰੇ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਪਿੰਡ ਭੂਰੇ ਜਾ ਕੇ ਸ. ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੂਹ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ।

ਸ. ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖੈਰੋਂ ਥੇਹ ਵਿਚ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗ਼ਦਰ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਤਰਨਤਾਰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਜਾਨੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਲੁੱਟੇਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਆਦਿ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਦੂਸਰੀ ਪਾਰਟੀ ਸਰਹਾਲੀ ਥਾਣੇ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਤਰਨਤਾਰਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੋ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਤਰਨਤਾਰਨ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਤਰਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਨਤਾਰਨ ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਉੱਥੋਂ ਸ. ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।ਪਰੰਤੂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸ. ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਲਾਹੌਰ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਵਾਰ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਰਹਾਲੀ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਰਹਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਇਕ 50-60 ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ:

ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਹਾਲੀ ਥਾਣੇ ਦਾ ਗੇਟ ਖੁਲਵਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

1) ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।
2) ਥਾਣਾ ਸਰਹਾਲੀ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕਸ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦਿਖ ਰਹੀ ਸੀ।
3) ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਲੱਗ ਸਨ।

ਇਸ ਲਈ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

29 ਨਵੰਬਰ 1914 ਈ: ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਦੇਹਰ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। 29 ਅਤੇ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਹਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਭਾਈ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕੋਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜਦੋਂ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।ਮਹੰਤ ਭਾਈ ਬੋਘ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਸ. ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਸੱਦਿਆ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸ. ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਪਤਾ ਕਰੋ ਕਿ ਮਹੰਤ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸ ਵਾਸਤੇ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ’ਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸਵਾਰ ਮਹੰਤ ਭਾਈ ਬੋਘ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਸੁਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਭੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸ. ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ’ਤੇ ਤੁੱਲੇ ਹਏ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ। ਸਬਾਜਪੁਰ ਦੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।

ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਸ. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਇਰਾਦਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਉੱਧਰ 29 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਜਨਾਬ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਤੇ ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ, ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪਲਟਨ ਦੇ ਗ਼ਦਰ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਫੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਕਾਠੀਆਂ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

29 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਾਰ ਸ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਮੁਤਾਬਕ ਡੋਗਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਦਸਤੇ ਰਸਾਲਦਾਰ ਹੀਸਮ-ਉਦ-ਦੀਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਪੱਟੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੇ ਮਹੰਤ ਭਾਈ ਬੋਘ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੇ ਕਿ ਉਹ ਸ. ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੌਜੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਅਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈਣ। ਇਹ ਚਾਰੇ ਟਰੁਪ ਪੱਟੀ-ਸਰਹਾਲੀ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗਸ਼ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਾਗੀ ਘੋੜ ਸਵਾਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਸੁਰ ਪਤਾ ਕੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

ਇੱਕ ਦਸੰਬਰ 1914 ਈ: ਨੂੰ ਮਹੰਤ ਭਾਈ ਬੋਘ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਖੁਦ ਜਾ ਕੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਭੂਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸ. ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਬੁਲਾ ਕੇ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਉੱਥੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦਿਆਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਲਈ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮੰਨਿਆ-ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆ ਕੇ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵੱਲ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਸ. ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਘੋੜੀਆਂ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਹੰਤ ਭਾਈ ਬੋਘ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ (ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਕਿ ਡੋਗਰਿਆਂ ਜਾਂ ਪਠਾਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਦੇ ਦਸਤਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਸ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਪੈਰੇ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਠਾਣ ਅਤੇ ਡੋਗਰਾ ਦਸਤਿਆਂ ਦੇ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪੱਟੀ ਵੱਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਭਗੌੜਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਣ ਲਈ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਰੇ ਲਾਂਸ ਦਫੇਦਾਰ ਸ. ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਜਾ ਕੇ ਮਹੰਤ ਭਾਈ ਬੋਘ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਗ੍ਰੰਥੀ ਭਾਈ ਮੂਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ (2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ) ਆਪ ਖੁਦ ਹੀ ਝਾੜ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸੁਰੈਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸ. ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਟਰੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕੋਰਟ ਮਾਰਸ਼ਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਭਗੌੜਾ ਹੋਣ ਲਈ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗੀ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ:

1. ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਮਿਲਟਰੀ ਸਰਵਿਸ ਵਿਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਕ ਸਰਗਰਮ ਵਿਦਰੋਹੀ ਬਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਲਟਨ ਵਿਚ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।
2. ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਛੇੜਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਭਗੌੜੇ ਹੋਏ।

ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1915 ਈ: ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 30 ਮਾਰਚ 1916 ਈ: ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੂਸਰਾ (ਪਹਿਲਾ ਸਪਲੀਮੇਂਟਰੀ) ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ 102 ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਉੱਪਰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਚਲਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜੱਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ‘ਡੀਫੇਂਸ ਆਫ ਇੰਡੀਆ’ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਜੱਜ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਆਖਰੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਉਮਰ ਕੈਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਭਾਈ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਜਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 23 ਨੰਬਰ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡਗਸਈ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਭਕਨਾ, ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ, ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਟੁੰਡੀ ਲਾਟ, ਮਾਸਟਰ ਉੱਧਮ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਿਥੀ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ 24 ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਅਪੀਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਇਸ ਅਨਿਆ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਤਨਾ ਰੋਸ ਅਤੇ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬ ਆ ਕੇ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਅਪੀਲ ਤੋਂ 17 ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲਣੀ ਪਈ ਸੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਮਾਈਕਲ ਓਡਵਾਇਰ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੁਖਾਲਫਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸ. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਰਾਭਾ ਸਮੇਤ ਇਸ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਵੀ 7 ਦੇਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ 16 ਨਵੰਬਰ 1915 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਭਾਈ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ, ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਘਰ-ਬਾਰ, ਡੰਗਰ-ਵੱਛਾ, ਅਤੇ ਕੱਪੜਾ-ਲੱਤਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਕੇ ਨਿਲਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇਪਾਣੀ (ਅੰਡੇਮਾਨ) ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕਾਲੇਪਾਣੀ (ਅੰਡੇਮਾਨ) ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਾਲੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਵੀ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਦੇਸ਼-ਭਗਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਦੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸਨ। ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕੈਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਾਂਭੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਭਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਕੈਦੀ ਨਾ ਭੇਜੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਾਮਰਾਜੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਈ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਐਸੀ ਜੇਲ੍ਹ ਲੱਭਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸਕਾ ਸੰਬੰਧੀ ਦੋਸਤ ਜਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਜਲਦੀ ਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਸਕੇ।

ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸਿਆਸਤ ਖਾਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ, ਕਛਹਿਰੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਕਕਾਰ ਲਾਹੇ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਕੇ ਦਸਤਾਰਾਂ ਉਤਾਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਬਰਨ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੱਤ ਅੱਠ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਦਸਤਾਰਾਂ ਉਤਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇਅਦਬ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਨਹੀ ਪਾਈਆਂ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਰੱਖ ਕੇ ਫਿਰ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1916 ਈ: ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

ਮੁਲਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਦਰੋਗਾ ਬਹੁਤ ਮਲੇਛਬ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਡੰਡੇ ਬੇੜੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਜਕੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਮਨਮਾਨੀ ਨਾਲ ਕੜੀਆਂ ਤੋਂ ਕੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ੱਕਤਾਂ ਲਿਖਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 15-18 ਕਿਲੋ ਦਾਣੇ ਦੇ ਕੇ ਪੀਸਣ ਲਈ ਨਰਕ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਧੱਕ ਕੇ ਵਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਦਰੋਗੇ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਸਟਾਫ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ’ਤੇ ਟੋਪੀਆਂ ਪਾ ਦਿਉ। ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਡਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਬੋਰੀ ਵਰਗੇ ਟਾਟ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਖਾਣਾ ਮਾੜਾ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਵੀ ਰੱਖੀ। ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਸਿਆਲ ਦੇ ਵਿਚ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਕੜਾਕੇਦਾਰ ਠੰਡ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਠੰਡੀਆਂ ਠਾਰ ਅੰਧੇਰੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਠੱਕਾ ਵਗਣਾ। ਟਾਟ ਵਰਦੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਲੁਹਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੰਬਲ ਵੀ ਖੋਹ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਮੱਘਰ, ਪੋਹ ਅਤੇ ਮਾਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ,ਮਹੀਨੇ ਇਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਲੰਘਾਏ। ਬੇੜੀਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਠੰਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਪਰ ਬੈਠਿਆਂ ਅਤੇ ਸੌਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਗੋਡੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਭੱਠ ਵਰਗੀ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਹੱਥਕੜੀ ਅਤੇ ਡੰਡਾ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੰਦੂਰ ਵਰਗੀ ਤਪਦੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਤਾੜ ਦੇਣਾ। ਜਾਨਾਂ ਤਰਾਹ-ਤਰਾਹ ਕਰ ਉਠੀਆਂ”।

ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਜੁਲਾਈ 1917 ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਕ ਦਿਨ ਜਬਰਦਸਤ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੰਡੇਮਾਨ ਨਹੀਂ ਜਾਵੋਗੇ ਅਤੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਾਲੇਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ” ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸਾਥੀ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਦਲੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

1. ਭਾਈ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ,
2. ਭਾਈ ਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੂਧਾਰੀ, ਪਿੰਡ ਚੌਧਰੀਵਾਨਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
3 ਭਾਈ ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਛੋਟਾ ਨਿਹੰਗ, ਪਿੰਡ ਖਾਪੜ ਖੇੜੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
4. ਭਾਈ ਪਾਖਰ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਢੁਡੀਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ
5. ਭਾਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਕੱਕੜ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ

ਮੁਲਤਾਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਥੀ, ਜੋ ਮੁਲਤਾਨ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਵੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਫੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਮਿਲੇ। ਜਦੋਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਸਾਹੀਵਾਲ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੱਡੀ ਜਦੋਂ ਲਾਹੌਰ ਜੰਕਸ਼ਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਇਸੇ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੋਰੇ ਗਏ। ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਮਿਸਟਰ ਬੀ. ਟੀ. ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਹਿਤ ਦੇਸੀ ਪੁਲਿਸ ਗਾਰਦ ਦੇ ਸੰਗੀਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਹੇਠ ਲਾਹੌਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਈਏ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ਼ਬਦ ਕੀਰਤਨ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਛੈਣਿਆ ਦੀ ਥਾਂ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਖੜਕਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਜੈਕਾਰੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਵੇਖਦੇ ਕਿ ਕਿਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਵੇ। ਲੇਕਿਨ ਸਰਕਾਰੀ ਗਾਰਦਾਂ ਗੱਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਿੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਫੜਕਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਗੱਡੀ ਗੁਰੂ ਕੀ ਨਗਰੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜਾਂ ਦੇ ਪੁੰਜ ਪਲੇਟ ਫਾਰਮ ’ਤੇ ਵਿਚਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਆਸੀ ਬੰਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਫਤਿਹ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਫਤਿਹ ਦਾ ਜੁਆਬ ਕੀ ਆਉਣਾ ਸੀ; ਉਹ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੱਥ ਹਿਲਾਏ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਹੀ ਤਿਤਰ-ਬਿਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਜਲੰਧਰ, ਫ਼ਿਲੌਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਚੱਲਦੀ ਹੋਈ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਮਨ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਜਲੰਧਰ-ਲੁਧਿਆਣਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀਆਂ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਮਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਫਤਿਹ ਦਾ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੀ ਨਿਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਦਿੱਲੀ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਸਟਰ ਬੀ.ਟੀ. ਨੇ ਕੋਈ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਰੇਨ ’ਚ ਬੈਠਨ ਲੱਗਿਆਂ ਜੋ ਜਲ ਪਾਣੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ ਉਹ ਪੀ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਸੰਗਤ ਭੁੱਖੀ ਤੇ ਪਿਆਸੀ ਸੀ। ਇਕ ਗ਼ਦਰੀ ਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੁੱਖੇ ਤਿਹਾਏ ਮਰਨ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸਟਰ ਬੀ.ਟੀ. ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਮਰੀਏ। ਇਸ ਉੱਪਰ ਬਾਕੀ ਵੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾਈ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਹੱਲਾ ਗੁੱਲਾ ਕੀਤਾ। ਮਿਸਟਰ ਬੀ.ਟੀ. ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਅ-ਬੁਝਾਅ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਧੀਆ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਰੋਡ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤਕ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਖਾਣੇ ਦੀ ਕੋਈ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਆਈ।

ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਈਫਲਾਂ ਤੇ ਸੰਗੀਨਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ। ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਬਾਵਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਇੱਕ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬੱਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਕੈਦੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਦੋ-ਦੋ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ, ਦਸਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਛਹਿਰੇ ਅਤੇ ਸੌਣ ਵਾਸਤੇ ਅੱਛੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਆਦਿ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆ ਸਨ। ਕੋਠੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀਆਂ ਅਤੇ ਠੰਡੀਆਂ ਸਨ। ਨਹਾਉਣ ਧੋਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕੈਦੀ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਬਾਲਟੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਖਾਣਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਲ ਆਦਿ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਨ ਜਲਾਵਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਰਾਮਦੇਹ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਪਾਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ।

ਇਹ ਸਭ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਸ਼ਰਾਫਤ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਈ. ਜੀ. ਬਾਵਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੀ ਮਿਹਰ ਭਰਿਆ ਹੱਥ ਸੀ। ਪਰ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਮਿਸਟਰ ਹਸਬੈਂਡ ਨਾਮੀ ਇਕ ਗੋਰਾ ਸੀ ਜੋ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਚਿੜਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਕੜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਗ਼ਦਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਸ ਭਲੇਮਾਣਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਫ ਦਰੋਗੇ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇਕ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਨਾਮੀ ਦਰੋਗਾ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਬੇਲੀਰਾਮ ਚੱਬੇ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਡਾਕੇ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਗਲਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸ. ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਅਮਰੀਕਨ ਉਰਫ ਸ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਅਨਾਰਕਲੀ ਕਤਲ ਵਾਲੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਖਤ ਮੁਸ਼ੱਕਤਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚੱਕੀਆਂ ਪੀਸਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਾਠ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਟਕੇ ਵੀ ਖੋਹ ਲਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਦਾ ਕਾਫੀ ਹਿੱਸਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਆਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਰਾਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਿਗਰਟ ਬੀੜੀ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦੇ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਹੜਤਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਜੁਬਾਨੀ ਹੀ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਬੇੜੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ-ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੜਕਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣੇ। ਆਖਰ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਪਰ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਟਕੇ ਵਾਪਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਹਲਕੀ ਦੇਣੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਆਪ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੁੱਕਾ ਰਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ।

ਜਨਵਰੀ 1918 ਈ: ਨੂੰ 3 ਨੰਬਰ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਹੋਏ 12 ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਦੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਦਰੀ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 45 ਹੋ ਗਈ। ਦਰੋਗਾ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਹਸਬੈਂਡ ਆਪਣੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਆਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਾਈ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਅੱਡ ਕਰ ਕੇ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਨਵੇਂ ਆਏ 12 ਗ਼ਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਈ ਦਲ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਢੁਡੀਕੇ ਨੂੰ ਨਿਹੱਕੇ ਹੀ ਬੈਂਤਾਂ ਲਗਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਈ. ਜੀ. ਬਾਵਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜੋ ਰਾਂਚੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਂਚੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 100 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਆਈ. ਜੀ. ਨੇ ਆ ਕੇ ਦਰੋਗੇ ਅਤੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੂੰ ਫਿਟਕਾਰ ਪਾਈ। ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਦਰੋਗੇ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਲਿਆਏ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਕੋਈ ਗੁਸਤਾਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਦੀਆਂ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਜ਼ੁਲਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਈ. ਜੀ. ਸਾਹਿਬ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖਤੀ ਹੁਕਮ ਕਰ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦਾ ਵਰਤਾਉ ਠੀਕ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਲੁਹਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਾਕ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਫਿਰ ਤੁਰ ਸਕਣ। ਇਸ ਤਰਾਂ 19 ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਾਕ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਧੁੰਨ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਵੀ ਲੁਹਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

ਆਈ. ਜੀ. ਦੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਰੋਗਾ ਵਧਾਵਾ ਰਾਮ ਹੋਰ ਵੀ ਖਾਰ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈਲ ਵਿਚ ਬਦਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਰੇਤ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗਦਾ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖਰਾਬ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿਚ ਦਮ ਆ ਗਿਆ। ਦਰੋਗੇ ਅਤੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਨੂੰ ਜੁਬਾਨੀ ਨੋਟਿਸ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ ਆ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਛਤਾਉਣਗੇ। ਆਈ. ਜੀ. ਜੇਲ੍ਹ ਪਾਸ ਵੀ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਸਤੇ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੈਂਕੜਬਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਰਤਾਉ ਨਾ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿਚ ਥੱਕ ਕੇ ਸਪੈਸ਼ਲ ਬਲਾਕਾਂ ਵਾਲੇ 18-19 ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋੜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ।

ਫਰਵਰੀ 1918 ਈ: ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋੜਨ ਵਾਲੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਉੱਪਰ ਅਜੇ ਅਮਲ ਨਾ ਕਰਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜਰਮਨਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਲੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਜਣ ਰਿਹਾ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਯੂ.ਪੀ. ਦੇ ਇਕ ਰਾਜਸੀ ਕੈਦੀ ਰਾਜਪੂਤ ਕੇਸਰੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਈ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਹਿਣਾ ਸੁਖਾਲਾ ਹੈ, ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਸ਼ਬਦ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਸੰਨ੍ਹ ਲਗਾ ਕੇ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ।ਸਾਜ਼-ਸਮਾਨ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਧੁੰਨ ਨੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਲੈ ਲਈ। ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਬਲਾਕ (ਪੰਜਾਬੀ ਸੈਲ ਬਲਾਕ ਨੰ: 3) ਵਿਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ, ਸੰਤਰੀ ਤੇ ਜਮਾਂਦਾਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਦੀਆਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਆਪ ਪਾਈਆਂ ਅਤੇ 16 ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਵਾਕਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਜੇਲ ਚਿੱਠੀਆਂ’ ਦੇ ਸਫਾ ਨੰ: 177 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 188 ਤਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ:

ਮਾਰਚ 1918 ਈ: ਇੱਕ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਧੁੰਨ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਪਾੜ ਕੇ ਨਿਕਲੇ। ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਧੁੰਨ ਤਾਂ ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਪਤਲਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸੁਖਾਲੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਸੰਨ੍ਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ। ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਪਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਹੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੱਪੜਾ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਪਿੱਛੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਥੰਮ੍ਹ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।ਉਸ ਦੀ ਵਰਦੀ ਉਤਾਰ ਕੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਹਿਨ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਜਮਾਂਦਾਰ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਿਪਾਹੀ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝਪਟ ਮਾਰ ਕੇ ਗਰਦਨ ਤੋਂ ਪਕੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪਕੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਮਾਂਦਾਰ ਪਾਸ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਜੋ ਗੁੱਛਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਦੂਰ ਘਾਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੋਠੜੀਆਂ ਦੇ ਜਿੰਦਰੇ ਖੋਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗ਼ਦਰੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਠੜੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਨੂੰ ਖੋਲਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਚਾਬੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਜਿੰਦਰੇ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 3 ਵਜੇ ਤਕ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਅਲਾਰਮ ਦੇ ਬਿਗਲ ਵੱਜਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਗਾਰਦਾਂ ਵੀ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ।ਇਸ ਹਿਲਜੁਲ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਾਬੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਓ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਦਾ ਗੁੱਛਾ ਹੀ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਗੁੱਛਾ ਕਿਤੇ ਘਾਹ ਵਿਚ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਅਲਾਰਮ ਵੱਜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਫਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਬਾਹਰਲੀ ਦੀਵਾਰ ਤੋਂ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਵੇਲੇ ਸੱਟ-ਚੋਟ ਬਚ ਕੇ ਉਤਰਨਾ। ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕੁਝ ਗ਼ਦਰੀ ਸਾਥੀ ਕਾਫੀ ਫੱਟੜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ. ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਚਰੜ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੱਲਣ ਯੋਗ ਨਾ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਫਾਸਲੇ ਤਕ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਕਈ ਦਿਨ ਭੁੱਖੇ-ਭਾਣੇ ਅਤੇ ਪਿਆਸੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਨਜਾਣ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਟਾਊਟ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਵਿਚ ਚੌਕੰਨੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦੋ ਦਿਨ ਅਨਜਾਣ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਭੁੱਖੇ-ਭਾਣੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਹ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਸਿਵੇ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਿਵੇ ਵਿਚ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਮੁਰਦੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਕੱਚਾ ਘੜਾ ਪਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਛੋਲਿਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਸਨ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿਵੇ ਦੀ ਅੱਗ ਉੱਪਰ ਛੋਲੇ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖਾਧੇ। ਦਿਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਲੋਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਛਿਪੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੈਦਲ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ, ਜੋ ਚੱਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਕਦੇ, ਵਾਪਸ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਥੀ ਪੰਜਾਬ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1918 ਨੂੰ ਵੈਸਾਖੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।

ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ’ਤੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨਾਮ ਨੂੰ ਗਰਮ ਜਮੂਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੋਚ ਕੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ’ਤੇ ‘ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ’ ਗੁੰਦਵਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸੂਚਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਵਾਸਤੇ 500 ਰੁਪਏ ਨਕਦੀ ਅਤੇ 5 ਮੁਰੱਬੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਉਹ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕੁਟੀਆ ਬਣਾ ਕੇ ਸੰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਅਸੂਲ ਮੁਤਾਬਕ ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਈ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੀ ਸਿਰਫ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਹੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਮੇਲ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਸ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ 1937 ਈ: ਤਕ ਖੁਫੀਆ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਅਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵਡਮੁੱਲਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।

1937 ਈ: ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਲਾਲਪੁਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਅਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫੌਜ ( ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ) ਵਿਚ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੀ ਪਦਵੀ ਉੱਪਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ, ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫੈਸਲਾ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰੋ।” ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਚੌਧਰੀ ਫਕੀਰ ਹੁਸੈਨ, ਪਿੰਡ ਭਰੋਵਾਲ-ਖੁਵਾਸਪੁਰਾ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ,ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ, ਜੋ ਉਸ ਵਕਤ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਸਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ। ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਈ ਸਹਾਇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ. ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸ. ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਆਖਿਰ ਵਿਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਇਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਜੇ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦੇਣ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਿਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣਗੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਰਿਹਾਈ ਵਿਚ ਮਦਦ ਹੋ ਸਕੇਗੀ। 26 ਨਵੰਬਰ 1937 ਈ: ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਿੰਡ ਰੜ੍ਹ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿੱਥੇ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਉੱਪਰ ਰੱਖੇ ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਝੂਠੀ ਰਿਪੋਰਟ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਖੁਫੀਆ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਬਿਹਾਰ ਵਿਖੇ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਫਿਰ ਬਹਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 1939 ਈ: ਅਤੇ 1940 ਈ: ਵਿਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਵਿਖੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖ ਕੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਰੰਤੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੀ ਕਲਾਸ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਆਖਿਰ 1946 ਈ: ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਿਆਸੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਤੋਂ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਆ ਗਏ। 1947 ਈ: ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਬਾਕੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਭਜਨ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕ ਕੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਕੁ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉੱਪਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਾਸਤੇ 3 ਵਿੱਘੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। 1962 ਈ: ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੀ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਵੋਟ ਬੈਂਕ’ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਢਾਏ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਪਰ ਬਦਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਹੋਰਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਪਰ ਅੱਜ ਸਿਰਫ ਲੜਕਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਹੀ ਹੈ।

ਆਪ ਜੀ 24 ਨਵੰਬਰ 1953 ਈ: ਨੂੰ 73 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਚੋਹਲਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਭਵਨ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦਾ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।