ਮਸ਼ੀਨ ਗੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਪਾੜਵੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ, ਮੀਂਹ ਵਾਂਗ ਵਰ੍ਹਦੇ ਬੰਬਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤਕ ਪੁੱਜੀ ਗਰਦ ਗ਼ੁਬਾਰ ਦੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੀਜ਼-ਫਾਇਰ ਹੋਣ ਤੀਕ, ਨਿੱਤ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤਕ ਪੁੱਜ ਕੇ ਲੰਗਰ ਛਕਾਉਣਾ ਕਿਸੇ ਹਾਰੀ ਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਹ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਬੇਅੰਤ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਗੁਰ-ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਨ, ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਿਧੀਚੰਦੀਏ, ਪਿੰਡ ਸੁਰ ਸਿੰਘ (ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਤੇ ਫਿਰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਹੁਣ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ) ਵਾਲੇ।

ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਬਾ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਚੰਦ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 1961 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਸੰਮਤ ਮੁਤਾਬਿਕ 1904 ਈ. ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਸੁਰ ਸਿੰਘ, ਪੱਤੀ ਭਾਈਆਂ ਕੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਣਹਾਰ, ਜੋਸ਼ੀਲੇ, ਜਪੀ- ਤਪੀ, ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਆਪ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਅਜੇ ਆਪ 11-12 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਨੱਥਾ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਪੱਗ ਬਨਵ੍ਹਾ ਕੇ ‘ਬਿਧੀਚੰਦ ਸੰਪਰਦਾ’ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਪਰੰਤ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਦੀ ਪ੍ਰਪੱਕਤਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ, ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਆਦਿ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਾਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬੀਬੀ ਅਮਰ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰੀ- ਬੀਬੀ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਹੋਏ।

ਆਪ ਜੀ 1929 ਈ. ਵਿਚ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਉੱਪਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਦਲ ਬਾਬਾ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ।

ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਬਿਧੀਚੰਦੀਏ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਲਾਇਲਪੁਰ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ, ਸਰਗੋਧਾ, ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਗਏ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੜ ਲਾਇਆ।

ਆਪ ਬੰਦੀਛੋੜ ਦਿਵਸ (ਦੀਵਾਲੀ) ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਮਾਘੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸਮੇਂ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਵੈਸਾਖੀ ਨੂੰ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦਲ ਸਮੇਤ ਪੁੱਜਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਚਾਰ ਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਦੇਗ ਲੰਗਰ ਅਤੁੱਟ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। 1942 ਈ. ਵਿਚ ਆਪ ਜੀ ਮਾਝੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਜੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ, ਯੂ.ਪੀ., ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੀਕ ਪੜਾਅ-ਦਰ-ਪੜਾਅ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਜੇ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਘੋੜਾ ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁੰਮ’ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਸਮੇਤ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਲਈ, ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਵਾਈ। ਆਪ ਜੀ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਰਹੇ। ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਾਬਾ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿਰੋਪਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਭੱਠ ਸਾਹਿਬ, ਪੱਟੀ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ‘ਭੱਠ’ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਬਿਧੀਚੰਦ ਜੀ ਪੱਟੀ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਵੱਲੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੇ ਦੁਸ਼ਾਲੇ, ਜੋ ਪੱਟੀ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮ ਨੇ ਖੋਹ ਲਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਾਲੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜੀ ਕਰੜਾ ਪਹਿਰਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਠਿਆਰੇ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਵੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਭੱਠ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਕਰੀਬ 10-11 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਦੱਬੀ ਪਈ ਸੀ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨੇਕਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ’ਤੇ ਉੱਕਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਪਿੰਡ ਸੁਰ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਸਵਾ ਕੁ ਮੀਲ ਉੱਚੇ ਥੇਹ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। 1965 ਤੇ 1971 ਈ. ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਾਂ ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੀਨੇ ’ਤੇ ਝੱਲੀਆਂ ਹਨ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਿੰਡ ਹਿਜਰਤ ਦੌਰਾਨ ਉੱਜੜੇ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਵੀ ਵਾਲ ਵਿੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੱਡੀ ਉੱਤੇ ਲੰਗਰ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੇਵਲ ਇਕ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਰ੍ਹਦੇ ਬੰਬਾਂ, ਗੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ-ਜਾ ਕੇ ਲੰਗਰ ਛਕਾ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਨੇ ਦਿਨ ਤਕ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸੀਜ਼-ਫਾਇਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ।

ਮਾਤਾ ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਧਰਮ ਪਤਨੀ ਸਵਰਗੀ ਬਾਬਾ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਨੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਬਾਬਾ ਜੀ! ਮਿੱਠੇ ਚੌਲ ਦਹੀਂ ਭੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਖਾਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਦੇਗ, ਦੋ ਪੀਪੇ ਦਹੀਂ ਭੱਲਿਆਂ ਦੇ ਅਤੇ ਛੋਲੇ ਪੂੜੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਛਕਾ ਕੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇਸ ਲੰਗਰ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦਿੱਲੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਤਕ ਪੁੱਜੀ ਸੀ।

ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਜਾਨਸ਼ੀਨ ਦੀ ਦਸਤਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਬਿਧੀਚੰਦੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ 21 ਮਾਰਚ, 1974 ਈ. ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਬਿਰਾਜ ਗਏ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਦ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬਾਬਾ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਬਾ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਬਾਬਾ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਸ ਦਲ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ।