ਲੇਖ - ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗਾਥਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ

ਪਤਿਤਪੁਣੇ, ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਵਜੂਦ, ਇਕੱਤਰਤਾ
medium
1 March, 2021
1
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗਾਥਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ
-
ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਹਰਿਆਵਲ ਦਸਤਾ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿੱਖ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੰਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੜ੍ਹਿਆ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦਾ ਹਰਿਆਵਲ ਦਸਤਾ ਹੈ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮਹਾਰਾਜ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਸਹਰੁ ਜਹਰੁ ਕਹਰੁ ਸਵਾ ਪਹਰੁ ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਮਣੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੰਚਮ ਨਾਨਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਉੱਪਰੋਂ ਤੱਤਾ ਰੇਤਾ ਪੈਂਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਾਲਮ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਕਰ ਕੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਪਾਏ, ਸਵਾ ਮਣ ਪੀਸਣੇ ਪੀਸੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਦੁਲਾਰੀ ਨੇ ਸੀਅ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿਸ ਉੱਪਰ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਕੇਸਰੀ ਪਰਚਮ ਝੂਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਥੋਂ ਖਾਲਸਾ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਕੂਚ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਬਲ, ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪੰਥਕ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਇਕੱਤਰਤਾ ਕਰ ਕੇ ਇਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਜੋ ਸਿੱਖ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਤਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਿਆਸਤੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਬੂਲਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਪਤਿਤ ਸਿੱਖ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਮ ਸਿੱਖ ਪਤਿਤਪੁਣੇ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ।

ਮਾਰਚ 1943 ਈ. ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਰੋਹ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਲਈ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਪਤਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਵਿਰੋਧ ਸਮੇਂ ਰੀਗੋ ਬ੍ਰਿਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਤਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਦਿਖਾ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ‘ਗੋ ਬੈਕ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ ਜਾਣੇ ਸਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਿਧਰੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਖਾਵਾ ਨਾ ਕਰਨ।

ਸਮਾਗਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਿਉਂ ਹੀ ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰੀਵਾਜ਼ ਹਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ ‘ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ ਗੋ ਬੈਕ’। ਸਭ ਦਰਸ਼ਕ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਕਾਲਜ ਵੱਲੋਂ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਜੋ ਉੱਚੇ ਲੰਮੇ ਮੁੰਡੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਉਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ’ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾਅਰਾ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਨ ਨੌਜਵਾਨਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ। ਸ. ਅੰਬਾਲਵੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਦੋ ਹੱਡੀਆਂ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਸ. ਅੰਬਾਲਵੀ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਹੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ। ਸ. ਅੰਬਾਲਵੀ ਦੇ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਸਰਗਰਮ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਇਕੱਤਰਤਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ 13 ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ- ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ, ਸ. ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ (ਗਰੇਵਾਲ), ਸ. ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਲਟਕ, ਸ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਸੋਢੀ), ਸ. ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਧਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਜੰਗੀਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਇੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਾਨਪੁਰ (ਭਰਾਤਾ ਪ੍ਰਿੰ. ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ) ਸ. ਆਗਿਆ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸ. ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਇਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ’ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਕੱਤਰਤਾ 1943 ਈ. ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਕਲੇਗਨ ਰੋਡ, ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ‘ਅਜੀਤ’ ਤੇ ‘ਅਕਾਲੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ’ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਛਪਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਨਾਂਅ ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ' ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਟੀਚੇ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਅਖੀਰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਕਾਇਦਾ ਮੀਟਿੰਗ 13 ਸਤੰਬਰ, 1944 ਈ. ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਇਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ. ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮੀਤ ' ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ‘ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ' ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜੀਤ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਸ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਾਦੀ ਸਿੰਘ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪੰਥ-ਦਰਦੀ ਅਤੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸਨ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ. ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜੂਨ, 1945 ਈ. ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਚਾਰ ਸਮੇਂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਬਾਵਾ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਥੇਦਾਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ 51 ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਬਣੇ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਅਕਤੂਬਰ, 1945 ਈ. ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਇਸ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅੱਡਰੇ ਸਿਆਸੀ ਵਜੂਦ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ 9-10 ਮਾਰਚ (ਸ਼ਨਿਚਰਵਾਰ-ਐਤਵਾਰ) 1946 ਈ. ਨੂੰ ਗੋਲ ਬਾਗ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਉਸਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਸ. ਉੱਜਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਰਾਜਸੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ- ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਅਤੇ ਅੱਡਰੀ ਕੌਮੀਅਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਜਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ ਘੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਕੌਮੀ ਜਜ਼ਬਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਈਦ ਸ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ (ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ) ਅਤੇ ਮਜੀਦ ਸ. ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਝੈਲ (ਮੰਤਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ) ਨੇ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਮਤੇ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਵੀ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ— ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 22 ਮਾਰਚ, 1946 ਈ. ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਮਲਕ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਖੇ ਮਿਸਟਰ ਜਿਨਾਹ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਡਰੀ ਹਸਤੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕੇ ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਸਮੇ ਦੇ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾ ਲਈ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਫਾਊਂਡਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਨੇ 13 ਸਤੰਬਰ, 1944 ਈ. ਤੋਂ 20 ਨਵੰਬਰ, 1948 ਈ. ਤਕ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਇਜਲਾਸ 20 ਨਵੰਬਰ, 1948 ਈ. ਨੂੰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਾਲ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਇਜਲਾਸ ਵਿਚ ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਨੂੰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਜਗਾਉਣਾ ਸੀ, ਇਹ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਟੱਡੀ ਸਰਕਲ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸੋ ਇਸ ਲਈ ਸੰਚਾਲਕ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਵਿਚ 70-80 ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਮਤਿ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਅਕਤੂਬਰ, 1949 ਈ. ਨੂੰ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿਚ 40 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਮਹੰਤ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਲਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਾਂਅ ਹਨ— ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ, ਡਾ. ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਭੁਪਾਲ, ਸ. ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ, ਸ. ਭਾਨ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ, ਸ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰ, ਸ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲਾਲਪੁਰਾ, ਸ. ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਐਡਵੋਕੇਟ, ਸ. ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਸੰਧੂ), ਪ੍ਰਿੰ. ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ (ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ) ਆਦਿ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਯੋਗੀ ਨੇ ਵੀ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਇਕ ਰਵਾਇਤ ਹੀ ਤੁਰ ਪਈ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਰ ਸਾਲ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਕੈਂਪ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪ੍ਰੋ. ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਵੇਲੇ ਵੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਇੰਨਾ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਉਹ ਜੇਕਰ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਡਾ. ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਭੁਪਾਲ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੋ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਗੁਰਮਤਿ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਲਵੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿੱਖ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੰਮਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਲੜ੍ਹਿਆ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਕ ਕਈ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਏ। ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ 6 ਜੂਨ, 1984 ਈ. ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾ ਗਏ।

ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਅਣਗਿਣਤ ਨਾਮਵਰ ਹਸਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਹੋਣ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਸ. ਉਮਰਾਓ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ, ਸ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰ, ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਸ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਬਰਾੜ), ਸ. ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਸੰਧੂ), ਸ. ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਡੋਡ, ਸ. ਪਰਦੁਮਣ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ, ਸ. ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ, ਸ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਮਿਨਹਾਸ), ਸ. ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਟਵਾਲ, ਸ. ਬੀਰ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਮਾਨ), ਸ. ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ (ਬਰਾੜ), ਪ੍ਰੋ. ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ (ਭੁੱਲਰ), ਸ. ਅਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਸ. ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਗਿੱਲ), ਸ. ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਵਲਟੋਹਾ ਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ, ਪ੍ਰਿੰ. ਭਰਪੂਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰ. ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ, ਡਾ. ਭਾਈ ਹਰਬੰਸ ਲਾਲ, ਪ੍ਰਿੰ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ (ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ), ਪ੍ਰਿੰ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰ. ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ), ਡਾ. ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ, ਪ੍ਰੋ. ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁੰਬਈ, ਸ. ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਪ੍ਰਿੰ. ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਿੰ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ, ਸ. ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਕਪੂਰ), ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ, ਪ੍ਰੋ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ, ਪ੍ਰੋ. ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ, ਪ੍ਰੋ. ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬੀਰ, ਪ੍ਰੋ. ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ (ਪੰਨੂੰ) ਸ. ਗੁਰ ਰਤਨਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਭੁਪਾਲ, ਸ. ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਸਰਲ ਕਲਕੱਤਾ, ਸ. ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ, ਸ. ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ, ਪ੍ਰੋ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਗਰੇਵਾਲ), ਸ. ਹਰਸਿਮਰਨ ਸਿੰਘ, ਸ. ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ, ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਗਰੇਵਾਲ), ਸ. ਹਰਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਜੀਤ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪ੍ਰੋ. ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਡਾ. ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਸਰਨਾ), ਡਾ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਲੁਧਿਆਣਾ। ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਜਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ- ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਅੰਬਾਲਵੀ, ਸ. ਭਾਨ ਸਿੰਘ, ਸ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ, ਡਾ. ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਵਰਲਡ ਬੈਂਕ, ਸ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਯੋਗੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਜਨੋਹਾ, ਸ. ਖਜਾਨ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਸ. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਸ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਸ. ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਦਿੱਲੀ, ਸ. ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਸ. ਦਿਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਭਾਗ ਸਿੰਘ ਅਣਖੀ, ਸ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੌਹਰ, ਸ. ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਨੇਵਾਲੀਆ, ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ (ਉਬਰਾਏ), ਸ. ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ (ਸਹਿਗਲ) ਜਲੰਧਰ, ਸ. ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕਲਕੱਤਾ, ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਭੁਪਾਲ ਸ. ਕੇਵਲ ਸਿੰਘ ਮੁੰਬਈ, ਸ. ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਮਚਾਕੀ, ਸ. ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਐਡਵੋਕੇਟ, ਸ. ਨਿਰਭੈ ਸਿੰਘ (ਢਿੱਲੋਂ), ਡਾ. ਸਤਿਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸਾਗਰ, ਸ. ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ (ਢਿੱਲੋਂ) ਅਮਰੀਕਾ, ਸ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਆਦਿ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਈ ਮਿਲਟਰੀ ਅਫ਼ਸਰ ਆਈ. ਏ. ਐਸ., ਆਈ. ਪੀ. ਐਸ., ਪੀ. ਸੀ. ਐਸ. ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਅਫ਼ਸਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਆਦਿ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਖਾਣ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕਈ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੀ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਲੰਮੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕੱਟੀਆਂ ਪਰ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਇੱਕ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਵਿਚ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਗਰੇਵਾਲ), ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ, ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ, ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੋਮਾ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ, ਆਰ. ਐਸ. ਐਸ. ਗੁਰੂ ਡੰਮ ਅਤੇ ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਲੋੜ ਹੈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਆਪਸੀ ਮੱਤਭੇਦ ਭੁਲਾ ਕੇ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਕੇ ਸਕੂਲਾਂ/ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਡੰਮ, ਪਤਿਤਪੁਣੇ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ।

Articles Author Views

ਗਾਥਾ: ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 March, 2025
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਮੋਰਚੇ ਸਮੇਂ ਪੁਲਿਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਗਾਥਾ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 November, 2023
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਾਕਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 October, 2022
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਬੁੰਗੇ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 September, 2021
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਗਾਥਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 March, 2021
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗਾਥਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕਾ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 February, 2021
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਾਕਾ ਸ੍ਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 May, 2020
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਪਾਣੀਪਤ ਦੀ ਤੀਜੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 February, 2020
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਰਕਾਰ-ਏ-ਖਾਲਸਾ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅੰਗ ਸੀ: ਕਸ਼ਮੀਰ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 October, 2019
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ‘ਨਾਨਕ ਲਾਮਾ’ ਹਨ - ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
1 July, 2019
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...