ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰੇਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਪੁਜਾਰੀਆਂ, ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ, ਆਗੂਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ, ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਸਹੀ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਉੱਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਣਮੁੱਲੀ ਸੇਧ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਚੰਗੇ ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਧਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਦਾ ਪਛਤਾਵਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ।

ਆਸਾ ਰਾਗ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਸ਼ਬਦ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵਾਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਮੰਥਨ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੰਦ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ :

ਜਾਲਿ ਮੋਹੁ ਘਸਿ ਮਸੁ ਕਰਿ ਮਤਿ ਕਾਗਦੁ ਕਰਿ ਸਾਰੁ॥
ਭਾਉ ਕਲਮ ਕਰਿ ਚਿਤੁ ਲੇਖਾਰੀ ਗੁਰ ਪੁਛਿ ਲਿਖੁ ਬੀਚਾਰੁ॥
ਲਿਖੁ ਨਾਮੁ ਸਾਲਾਹ ਲਿਖੁ ਲਿਖੁ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰੁ॥1॥
ਬਾਬਾ ਏਹੁ ਲੇਖਾ ਲਿਖਿ ਜਾਣੁ॥
ਜਿਥੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ ਤਿਥੈ ਹੋਇ ਸਚਾ ਨੀਸਾਣੁ॥1॥ਰਹਾਉ॥ (ਪੰਨਾ 16)

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਾਨਵ-ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਛਿੰਨ-ਭੰਗਰ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਮੰਗਤੇ, ਸਰਦਾਰ ਜਾਂ ਕੰਗਾਲ ਆਦਿ ਸਭ ਅਸਥਿਰ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਵਿਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭੈਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੁਲਤਾਨ ਤੇ ਖਾਨ, ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਵਸਤਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਹੋ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ :

ਇਕਿ ਆਵਹਿ ਇਕਿ ਜਾਹਿ ਉਠਿ ਰਖੀਅਹਿ ਨਾਵ ਸਲਾਰ॥
ਇਕਿ ਉਪਾਏ ਮੰਗਤੇ ਇਕਨਾ ਵਡੇ ਦਰਵਾਰ॥
ਅਗੈ ਗਇਆ ਜਾਣੀਐ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਵੇਕਾਰ॥3॥ (ਪੰਨਾ 16)

ਇਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਕਾਮਲ ਬਣਨ ਲਈ ਉਪਰੋਕਤ ਫੁਰਮਾਨ ਵਿਚ ‘ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਵੇਕਾਰ’ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ- ਸਚਾਈ, ਨੇਕੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਸਿਰਜਨਾਤਮਿਕਤਾ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਆਦਿ ਆਦਰਸ਼ਕ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਲਖਾਇਕ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਿਮ ਕੀਮਤਾਂ ਹੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਹਰੇਕ ਯੁੱਗ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ’ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਸਾਰੇ ਵਿਚ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਸ. ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਫਰਿਆਦੀ ਦੇ ਬੋਲ ਵੀ ਉਪਰੋਕਤ ਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਜੋ ਗਰੁੜ ਸਮੇਂ ਦਾ ਉਡਿਆ।
ਭੂਤ ਭਵਿੱਖ ਪੰਥ ਸਮਾਨ।
ਅਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਥਿਰਤਾ।
ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਲਿਖੇ ਵਿਧਾਨ। (‘ਅਗਲਾ ਕਦਮ’ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ)

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਦਿਵ-ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜੋਤ-ਸਰੂਪੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਤੇ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੈਵੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਸੰਪੂਰਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਇੱਜ਼ਤ, ਮਾਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਦੈਵੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੀ ਪਰਮ ਦਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਭੂ-ਅਭੇਦਤਾ ਅਥਵਾ ਨਾਮ-ਲੀਨਤਾ ਦੀ ਪਦਵੀ ਨਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਗੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹਥਲੇ ਲੇਖ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਦਰਜ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਅਰੰਭਿਕ ਫੁਰਮਾਨ ਵਿਚ, ਸੂਤਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਆਦੇਸ਼ ਦਰਜ ਹਨ ਜੋ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮੁੱਲੀ ਅਗਵਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ :

(1) ਮਾਇਕ ਮੋਹ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ :

ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਮਾਇਕ ਮੋਹ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇਵੇ। ਮਾਇਕ ਮੋਹ ਅਧੀਨ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿੰਨਾ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ; ਰਾਜਿਆਂ ਕੁਲੀਨ-ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਖੁਸ਼ਾਮਦਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਦਾ ਲਾਲਚ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਨਿਰਾਰਥਕ ਤੇ ਬੌਣਾ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ‘ਜਾਲਿ ਮੋਹੁ ਘਸਿ ਮਸੁ ਕਰਿ’ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

(2) ਅਕਲ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ :

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ‘ਮਤਿ ਕਾਗਦੁ ਕਰਿ ਸਾਰੁ’ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਰਥਾਤ ਅਕਲ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਾਗਜ਼ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਥਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਲੇਖਕ ਅਕਲ ਅਥਵਾ ਉੱਤਮ ਸੂਝ ਨਾ ਛੱਡੇ। ਉੱਤਮ ਸੂਝ ਅਥਵਾ ਦੂਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉੱਤਮ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।

(3) ਭਾਉ ਕਲਮ :

ਲੇਖਕ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਲਮ ਪਕੜੇ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲਿਖੇ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਕਣ ਤੇ ਥੱਕਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤੁਰਿਆ ਰਹੇਗਾ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲੇਖਕ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਜਜ਼ਬੇ, ਮਾਨਵਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਤੇ ਸੇਵਾ-ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਮਾਦਾ ਭਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।

(4) ਕਰਿ ਚਿਤੁ ਲੇਖਾਰੀ :

ਲੇਖਕ ਕੋਈ ਵੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਲਾਹੀ ਨਾ ਕਰੇ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਉਮਾਹ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਚਿੰਤਨ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰੇ। ਐਸੀ ਰਚਨਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਤੇ ਉਪਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਕਥਨ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ :

ਬਧਾ ਚਟੀ ਜੋ ਭਰੇ ਨਾ ਗੁਣੁ ਨਾ ਉਪਕਾਰੁ॥
ਸੇਤੀ ਖੁਸੀ ਸਵਾਰੀਐ ਨਾਨਕ ਕਾਰਜੁ ਸਾਰੁ॥ (ਪੰਨਾ 787)

(5) ਗੁਰ ਪੁਛਿ ਲਿਖੁ ਬੀਚਾਰੁ :

ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਰਚਨਾ ਸਬੰਧੀ ਅਗਵਾਈ ਲਵੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛੇਗਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਵੀ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਅਥਵਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਸਮਾਨਤਾ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਨਿਆਂ, ਅਨੰਤਤਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਚੇਤਨਾ, ਵਿਸਮਾਦ, ਧਾਰਮਿਕ ਸਹਿਹੋਂਦ, ਸਰਬ-ਧਰਮ-ਪ੍ਰਫੁੱਲਤਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਰਸ਼ ਅਥਵਾ ਮਾਨਵ ਕੀਮਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਲੇਖਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਉਥਾਨ ਲਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।

(6) ਬਾਬਾ ਏਹੁ ਲੇਖਾ ਲਿਖਿ ਜਾਣੁ :

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇਕ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਾਇਆ ਕਲਪ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਪਰੋਕਤ ਮਨੁੱਖੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।

(7) ਤਿਥੈ ਹੋਇ ਸਚਾ ਨੀਸਾਣੁ :

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਸੱਚਾਈ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸੀਮ ਹੱਦ-ਬੰਨਿਆਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ਜਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਵੰਗਾਰਾਂ ਤੇ ਸੰਕਟਮਈ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਇਹ ਨਾਮ-ਰੂਪੀ ਲੇਖਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।