ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਗੋਦਾਵਰੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਖ਼ਿੱਤੇ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਸਦਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਖ਼ਿੱਤੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ (1720-1948 ਈ.) ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਪੱਛਮ ਵਿਚ ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਖਮਾਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਬਿਦਰ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਤਕ ਹੈ। ਇਸ ਖ਼ਿੱਤੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ-ਖੇਤਰ ਮਰਾਠੀ, ਤੇਲਗੂ ਤੇ ਕੰਨੜ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸਥਾਈ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੱਸ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸਣ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧਰਮਪ੍ਰਚਾਰ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣ ਦੇ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬੁਰਹਾਨਪੁਰ, ਬਸਮਤ, ਨਾਂਦੇੜ, ਬਿਦਰ, ਗੋਲਕੁੰਡਾ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਗਤ ਕਾਇਮ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਚਾਰ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਵਾਸੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੜਾਅ (ਦੌਰ) ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਨ 1708 ਈ. ਵਿਚ ਨਾਂਦੇੜ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪੰਜਾਬ ਪਰਤ ਆਏ ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਰਚਾ ਕੇ ਪਰਵਾਰ ਚਲਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾ, ਡੀਲ-ਡੌਲ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵੇ ਪੱਖੋਂ ਹੀ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦਿਨਤਿਹਾਰਾਂ (ਤਿਉਹਾਰਾਂ) ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਅਲੱਗ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਅਜਿਹੇ ਮਹੌਲ ਵਿਚ (ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ) ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਰਦੂ ਵੱਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਿਆਸਤ (ਹੈਦਰਾਬਾਦ) ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨੇ ਅੱਜ ਤਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਵਧੀਕ ਔਰਤਾਂ (ਇਸਤਰੀਆਂ) ਸਥਾਨਕ ਲਿਬਾਸ (ਸਾੜ੍ਹੀ) ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ।” ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਸਿਕੰਦਰ ਜਾਹ ਅਸਾਫ ਜਾਹ ਤੀਜਾ (1803-29 ਈ.) ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਰਾਠਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਚੰਦੂ ਲਾਲ (1766-1845 ਈ.) ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਸੈਨਿਕ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਅੰਦਰ ਫੈਲੀ ਬਦਅਮਨੀ ਉੱਪਰ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ 1200 ਚੋਣਵੇਂ ਸਿੱਖ ਜਵਾਨ, 12 ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ, 12 ਬਟਾਲੀਅਨਾਂ (ਬੇੜੇ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭੇਜੇ ਸੀ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਸੈਨਿਕ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅੰਦਰ ‘ਜਮਾਇਤ-ਏ-ਸਿੱਖਾਂ’ ਫੌਜ ਕਰਕੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਲਾਹੌਰੀ ਫ਼ੌਜ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਣੀ। ਦੂਜਾ; ਅਗਰ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਣਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਵਾਂਗਾ। ਤੀਜਾ; ਗੁਰੂ ਦਾ ਬਾਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਤਖਤ ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਰਦਾਰ ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਭੇਜੇ ਸੀ। ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸ ਗਏ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਬਣਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਸੰਨ 1911 ਈ. ਦੀ ਮਰਦਮ-ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4637 ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਖ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।1881 ਈ. ਦੀ ਮਰਦਮ-ਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿਚ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਅੰਦਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 43356 ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂਦੇੜ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਜੂਰੀ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ (ਲਾਹੌਰੀ ਫ਼ੌਜ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲਾਹੌਰੀ ਫ਼ੌਜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਾਹੌਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੱਖਣੀ ਫ਼ੌਜ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ, ਤਨਖਾਹਾਂ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਲਾਹੌਰੀ ਫ਼ੌਜ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ 1956 ਈ. ਤਕ ਵਜੂਦ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਤਕ ਕਾਇਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਪਿਆ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ 1956 ਈ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਜ਼ਾਮ (ਮੀਰ ਓਸਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਆਸਫ਼ ਜਾਹ ਸੱਤਵਾਂ 1886-1967 ਈ.) ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਾਸਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੈਨਿਕ ਟੁੱਕੜੀ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੈਨਿਕ ਟੁੱਕੜੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਜ਼ੀਰ ਚੰਦੂ ਲਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸਣ ਦਾ ਤੀਜਾ ਦੌਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਤੋਂ ਉੱਜੜੇ ਹੋਏ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨਗਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵੱਸੇ। ਲੱਗਭਗ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਪਾਰੀ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਚਮਕਾਇਆ। ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿਚ ਆਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰਚ-ਮਿਚ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜ ਸਕਣਾ ਸਰਲ ਨਹੀਂ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਨਾਗਪੁਰ, ਮੁੰਬਈ, ਪੁਨੇ, ਬਿਦਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਸਾਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਬਿਹਾਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਰਹਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਸੰਪਰਕ ਕਾਰਨ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਵਧੀ। ਹੁਣ ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)10 ਵਿਚ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਵਪਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਠੇਕੇਦਾਰ, ਕਾਰਖਾਨੇਦਾਰ, ਵਕੀਲ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰ, ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਾਂਦੇੜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਗਲ ਸਿੰਘ (ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜਾਬ ਚਲਾ ਗਿਆ) ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ, ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਾ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਕਾਮਰੇਡ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲੇਖਕ (ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ਤਰ) ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬੀ. ਏ. ਅਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਿਕ ਸਨਮਾਨ, ਪੈਨਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ 150 ਸਾਲ ਦੇ ਅਰਸੇ ਤੋਂ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਰਾਤਰੀ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਅਮਨ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।