ਲੇਖ - Jadon Badshaah Ne Sikhan Di Nakal Dekhi

ਅਨੁਕੂਲ, ਖਲਕਤ, ਖਿਲਅਤ, ਘਾਉ
medium
1 August, 2012
2
ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਦੇਖੀ
-
ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਭੰਡ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਦੁਮਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਬ ਲੋਹ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘ ਘਰੋਂ-ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਗੁਫਾਵਾਂ,ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਔਖੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਘੜ ਲਈ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਵੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਕੂਲ ਰੱਖ ਲਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਦਾ ਜਿਉਂਣਾ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਗਾਹੇ-ਬਗਾਹੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਨ, ਕੱਪੜਾ ਹਥਿਆਰ, ਘੋੜੇ ਜੋ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ, ਲੈ ਕੇ ਹਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਨੀ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਕਰਦੇ ਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜਾਂ ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੂੰ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ 'ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ' (ਭਾਗ ਦੂਜਾ) ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਬੜੀ ਰੌਚਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ:-

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਮੱਘਰ ਸੰਮਤ 1789ਬਿ: ਭਾਵ ਨਵੰਬਰ 1732 ਈ: ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜੀ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਮੋਂ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਪਰ ਇਹ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕਰੜੀ ਕੌਮ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਹਾਰਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੁਦ੍ਹਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਐਸੀ ਡਾਢੀ ਕਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਈ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਖ-ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਝਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਮਾਰੀਦਾ ਹੈ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਬਹਯਾਤ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ)ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜੁਗਤੀ ਦੱਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦੇਸ਼, ਪਿੰਡ, ਕਿਲ੍ਹਾ, ਕੋਟ, ਖਜ਼ਾਨਾ, ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੋਰ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ ਥੋੜੇ ਹੀ ਚਿਰ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚੇ ਸਮਝੋ। ਫਿਰ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਡੂੰਮਣੇ ਮਖੀਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛਾ ਛੁਡਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਊਗਾ।

ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰ ਦੇ ਕੇ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਕੁਝ ਅਮਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਮਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਲਹ-ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨਾਦਰ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਅਵਾਈ ਵੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਝੋਕ ਦੇਵਾਂਗੇ ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਹੇਠ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਅੱਗੇ ਜੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਦੀ ਮਰਜੀ, ਜੋ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ ਸੋ ਵਰਤਿਆ ਜਾਏਗਾ।

ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਇਹ ਲੋਕ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹਨ? ਉਸ ਨੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਕਲਾਂ ਲਾਹੁਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਏ। ਨਿਸਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਖੁੱਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਗਵਰਨਰ ਸਮੇਤ ਸਭ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਖਲਕਤ ਵੀ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ।

ਖੁੱਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਭੰਡ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ ਦੁਮਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਬ ਲੋਹ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਫਟੇ ਚੋਲੇ, ਤੇੜ ਫਟੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਛਹਿਰੇ, ਨੰਗੇ ਪੈਰ, ਕਈ ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਚਾਦਰ ਦੀ ਗਿਲਤੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਪੁੱਜੇ। ਹਰ ਇਕ ਕੋਲ ਇਕ-ਇਕ ਮਣ ਪੱਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇਜ਼, ਖੁੰਢੇ ਹਥਿਆਰ, ਚੰਗੇ ਵੀ ਤੇ ਮਰੀਅਲ ਜਿਹੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਕਾਠੀਉਂ ਤੇ ਬਗੈਰ ਕਾਠੀਉਂ ਲਗਾਮਾਂ ਫੜੀ ਜਦੋਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪੁੱਜੇ। ਅਕਾਲ-ਅਕਾਲ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਧੜ ਧੁੰਮੀ ਚੁੱਕੀ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ ਅੱਘੜ ਸਿੰਘ, ਬੱਘੜ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਦਿੱਲੀ ਤੋੜ ਸਿੰਘ, ਲਹੌਰਾ ਸਿੰਘ, ਪਸ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ, ਧਰਤੀ ਧਕੇਲ ਸਿੰਘ, ਗੱਡਪੁੱਟ ਸਿੰਘ, ਖਾਨ ਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਢਾਡਾ ਸਿੰਘ, ਤੁਰਕ ਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਕਾਜੀ ਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਧਾੜ ਮਾਰ ਸਿੰਘ, ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮਸ਼ਕਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਜਵਾਈ ਸਿੰਘ ਆਏ ਹਨ। ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਸਿੱਠਾਂ:

ਸੁਣ ਨੀ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀਏ ਭੈਣੇ,ਤੇਰੇ ਗਹਿਣੇ ਸਿੰਘਾਂ ਲੈਣੇ।
ਸੁਣ ਨੀ ਸੱਯਦਾਨੀ ਮੁਲਤਾਨੀ,ਤੇਥੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਚੱਕੀ ਪਿਹਾਣੀ ।
ਭਾਬੀ ਸੇਖਾਣੀ ਪਠਾਨੀ, ਤੁਮਨੇ ਘੋੜਨਿ ਲੀਦ ਉਠਾਨੀ।
ਤੁਮਸੋਂ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ ਪਢੋਂ ਹੈਂ, ਪਹਿਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰ ਛਕੇ ਹੈਂ।
ਹਮ ਅਬ ਦਿੱਲੀ ਤਖਤ ਸੰਭਾਲੈਂ, ਤੁਮਕੋ ਖੁੱਲੀ ਮੌਜ ਦਿਖਾਲੈਂ।
ਹਿੰਦੂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੁਰਕੁ ਕਾਣੇ, ਹਮ ਅਲੱਗ ਹੈਂ ਦੁਹੂ ਤੇ ਸਿਆਣੇ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੀਆਂ ਮਸਕਰੀਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਿੱਖ ਬਣੇ ਭੰਡਾਂ ਨੇ ਉਹ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਲੂਣ ਫੁੱਲ,ਫਲ,ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭੁੱਜੇ ਛੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਦਾਮ ਕਹਿ ਕੇ ਚੱਬ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬੋਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਕਲਾਂ ਲਾਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਜੋ ਕਿ ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਡਰੈਸਾਂ ਵਿਚ ਬਾਜ਼ੂ ਬਖਤਰ, ਸੰਜੋਆਂ ਵਿਚ ਢੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚੰਗੀਆਂ ਸਿਹਤਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਪਦਾਰਥ ਖਾਂਦੇ ਵਿਖਾਏ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਹੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਪੇਚੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ-ਕਰਦੇ ਭੰਡ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਘੋੜਿਆਂ, ਸੰਜੋਆਂ ਸਮੇਤ ਫੌਜੀ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਕੁਹਰਾਮ ਮੱਚ ਗਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ,ਅਮੀਰਾਂ, ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਅਤੇ ਖਲਕਤ ਨੇ ਭੱਜ-ਭੱਜ ਕੇ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ। ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਲੋਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗ ਗਏ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਨਕਲਚੀ ਭੰਡਾਂ ਨੂੰ ਘਾਉ ਲੱਗਣ, ਤਿਉਂ ਹੀ ਇਹ ਹੋਰ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰੀ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਦਾਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਜੋਰ ਦੀ ਨਾਅਰੇ ਲਾ ਕੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ-ਅਕਾਲ ਕਰਦੇ ਭੰਡ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਛਿਪਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।

ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਵਾਪਸ ਦਿੱਲੀ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਲੱਖ ਦੀ ਜਗੀਰ (ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਭਿਖੀਵਿੰਡ ਵਾਲੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਭਿਖੀਵਿੰਡ ਤੋਂ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਫੈਜ਼ਲਪੁਰ ਸੀ ਫਿਰ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੰਘਪੁਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਸੁਭਾਇਮਾਨ ਹੈ।), ਕੀਮਤੀ ਖਿਲਅਤ ਅਤੇ ਨਵਾਬੀ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਖਾਨ ਨੇ ਉਕਤ ਚੀਜਾਂ ਭਾਈ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀਂ ਖਾਲਸੇ ਕੋਲ ਪੁੱਜਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਬੱਤ ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਗੁਰਮਤਾ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਈ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਪੁਰੀਆ/ਫੈਜਲਪੁਰੀਆ (ਇਹ ਜਾਗੀਰ ਝਬਾਲ,ਕੰਗਣਵਾਲ ਅਤੇ ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸੀ। ਕੰਗਣਵਾਲ ਅਤੇ ਦੀਪਾਲਪੁਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹਨ।) ਨੂੰ ਸਭ ਚੀਜਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ 'ਨਵਾਬ' ਸ਼ਬਦ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਨਵਾਬੀ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰ ਇਕ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ ਨੇ ਜਬਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਮੁੜ ਉਹੀ ਜਬਰ-ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਭੰਡਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਣਾ ਕੇ ਛਕਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਪਰ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹਾਜਰ-ਨਾਜਰ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਾਹਰੀ ਕਲਾ ਵਰਤਾ ਕੇ ਜ਼ਾਲਮ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਚਿੜੀਆਂ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਏ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਘੁੱਟ ਛੱਕ ਕੇ ਬਾਜ ਤੋੜ ਸੁੱਟਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।

Articles Author Views

ਬੀਬੀ ਵੀਰੋ ਜੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
30 September, 2026
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
4 September, 2026
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
4 August, 2026
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ 400 ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 May, 2026
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਪਰਥਾਇ ਸਾਖੀ, ਸੜਕ, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਦੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 September, 2024
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਬਾਹੀ (ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ 'ਚ) - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 March, 2024
Level: deep Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਬਾਰੇ ਪਾਏ ਭੁਲੇਖੇ ਦਾ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 May, 2023
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪੱਖ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 March, 2023
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ : ਸ਼ਹੀਦ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਸੁਰ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 May, 2022
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਨੌਂ-ਲੱਖੀ ਪੱਟੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 October, 2021
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਬੁੰਗਿਆਂ ਬਾਰੇ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 September, 2021
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਪਰਿਪੇਖ ਵਿਚ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 November, 2020
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਪੂਹਲਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 October, 2020
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰਦੀਨ ਰਚਾਇਤਾ ਜੰਗਨਾਮਾ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੋਭਾਵ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 March, 2020
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜੀ ਦੇ ਅਨਿੰਨ ਸਿੱਖ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 December, 2019
Level: deep Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਬਾਬਾ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਿਧੀਚੰਦੀਆ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 October, 2017
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਮਾਤਾ ਕਰਮ ਕੌਰ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 September, 2017
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਬੋਲੇ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 April, 2017
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਿੰਡ ਸੁਰਸਿੰਘ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 September, 2016
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ. ਸਰਦੂਲ ਸਿੰਘ ਕਵੀਸ਼ਰ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 March, 2016
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਾ ਸ ਜਗਤ ਸਿੰਘ ਸੁਰਸਿੰਘ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 February, 2016
Level: deep Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਝਬਾਲੀਏ ਭਰਾ - ਸ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ, ਸ. ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 January, 2016
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਪੈਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਸ. ਬਖਸ਼ੀਸ਼ ਸਿੰਘ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 October, 2015
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ : ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 March, 2015
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਜੰਗਨਾਮਾ ਰਚਿਤ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 July, 2014
Level: deep Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਬੀਬੀ ਭਾਨੀ ਜੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 October, 2013
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਮਾਤਾ ਕਰਮ ਕੌਰ ਜੀ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 April, 2013
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕ੍ਰਿਤ ਸ. ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਭੰਗੂ) ਦੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 March, 2013
Level: deep Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕੌਰ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 December, 2012
Level: starting Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਸ. ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਸੁਰਸਿੰਘ - ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਇੱਬਨਕਲਾਂ
1 October, 2012
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...