ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧਵਾਂ ਕਲਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਗਰ ਸਿੱਧਵਾਂ ਕਲਾਂ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਪਰਪੱਕ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਮਾਤਾ ਰਤਨ ਕੌਰ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੁਰੀਂ ਤਿੰਨ ਭਾਈ ਸਨ, ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ, ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ। ਸ. ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੀ 1917 ਈ. ਵਿਚ ਪਲੇਗ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਪਹਿਲੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਸਾਕੇ ਤੇ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਦੇਸ਼-ਭਗਤੀ ਦੀ ਰੰਗਣ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖਤਾਈ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਸੀ। ਇਹ ਮਰਜੀਵੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, “ਪੰਥ ਵੱਸੇ ਮੈਂ ਉੱਜੜਾ, ਮਨ ਚਾਉ ਘਨੇਰਾ”। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਜਦ ਫੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਜੇ ਕੁੰਵਾਰੇ ਸੀ। ਜਦ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਸਜ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਪੰਥ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਗਾਉਣਾ। ਮਾਂ-ਬਾਪ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪੁੱਤ ਤਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਇਕ ਸਿੰਘ ਸਜ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਭਰਪੂਰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ' ਵਿਚ ਵੱਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗੇ।

ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ‘ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ’ ਤੇ ‘ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥੇ ਵਿਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਜੈਤੋ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤੇ ਸਿੰਘ ਉਹ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਫੌਜੀ ਸਨ। 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਜਥਾ 9 ਫ਼ਰਵਰੀ, 1924 ਈ. ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਚੱਲਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਗਰਾਂ ਵਿਚ ਰਾਤਾਂ ਠਹਿਰਦਾ ਹੋਇਆ 21 ਫ਼ਰਵਰੀ ਨੂੰ ਜੈਤੋ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਜਥੇ ’ਤੇ ਡਾਂਗਾਂ ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ। ਇਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ 60 ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਫੱਟੜ ਹੋਏ। ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਨਾਭੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਾਭਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ। ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡੰਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ 4 ਸਾਲ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ। ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਣ ’ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਅਸੀਂ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਖੱਟੀ ਖੱਟਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਏ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਨਿਭਾਏ ਆਪਣੇ ਤੁੱਛ ਜਿਹੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। "

ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਟਕਸਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਪਰਵਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਪੰਥਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਦ ਵੀ ਕੌਮ ਦੇ ਨਾਂ ਕੋਈ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਵੱਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਬਚਪਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿਚ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੱਟਾਂ ਪਿਛਲੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਸਮੇਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਸਾਂ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿਚ ਪੈਣ ਲੱਗ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਅੰਤ ਬਾਬਾ ਜੀ 27 ਫਰਵਰੀ, 1966 ਈ. ਵਿਚ 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਏ।

ਸ. ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਵਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਦੇਸ਼ ਖਾਤਰ ਸੂਲੀ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਜੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੀਰੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਬੋਝ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਹੈ”। ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬੇ ਅਤੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭੁੱਲੇ-ਵਿਸਰੇ ਸ਼ਹੀਦ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਮਰਜੀਵੜੇ ਸਾਡੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਨੀਂਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁੱਟੀ ਹੋਈ ਰੋੜੀ ਬਣੇ। ਅਜਿਹੇ ਸੰਗਰਾਮੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਹਿੱਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੌਮ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਸਿਦਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਸਾਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਸਾਡਾ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਹੈ ਤੇ ਰਹੇਗਾ। ਉਮਰ ਭਰ ਲੋਕ ਮਸਲਿਆਂ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਘੱਟ ਮਹਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਹੜੇ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲਾ ਕੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨੀ ਜਥੇ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਸ. ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 25 ਸਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਮ-ਸੇਵਕ ਰਹਿ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਬੀਬੀ ਭਜਨ ਕੌਰ ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵਿਚ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਕਾਰਜ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਲੈ ਕੇ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।

ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਸ. ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੱਤ ਵਿਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1928 ਈ. ਵਿਚ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੋ ਮੁਰੱਬੇ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਟਵਾਰੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਭਰੇ ਭਰਾਏ ਘਰ ਤੇ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਖਾਲੀ ਹੱਥ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਚਾ ਕੇ ਇੱਧਰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਮਿਲੀ।

ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕੁਠਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਬਿਆਂ ਨੇ ਦੇਸ਼, ਸਮਾਜ ਤੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੰਗਣਾਂ ਚੜ੍ਹੀ। ਇਹ ਬਾਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਛਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਗਏ। ਸਾਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਹਿਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਨੇਰੇ (ਕੰਧੇੜੇ) ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧਵਾਂ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਤੇ ਸਿੱਧਵਾਂ ਕਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।