ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੰਦਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਬਾਣੀ ਗਹੁ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ’ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉੁਚਾਰੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਰੁੱਖਾਂ, ਬੂਟਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਰਖ-ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਈ ਵੱਖਰੇ ਨਾਂਵ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ:

ਕ੍ਰਮ ਅੰਕ ਰੁੱਖ/ਬੂਟੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖ/ਬੂਟਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਨਾਂ

1. ਅੱਕ ਅਕ, ਆਕ, ਆਕਿ, ਅਕਹੁ
2. ਅਗੁਰ ਅਗਰਿ
3. ਅੰਬ ਅੰਬ, ਅੰਬਿ, ਆਂਬ, ਆਂਬਰੇ
4. ਅੰਗੂਰ ਅੰਗੂਰ, ਅੰਗੂਰੀ, ਅੰਕੁਰ
5. ਇਰੰਡ ਇਰੰਡੁ, ਹਿਰਡ
6. ਸਰਸੋਂ ਸਰਸਉ
7. ਸਿੰਬਲ ਸਿੰਬਲ, ਸਿੰਮਲ
8. ਕਮਲ ਕਮਲੁ, ਕਮਲਹਿ, ਕਮਲਾ, ਕਉਲਾ, ਕਉਲਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਕਮਲ, ਪੰਕਜ, ਕਵਲਾ, ਬਾਰਿਜ, ਪਬਰ, ਪੁੰਡਰਕ, ਪਦਮਨਿ
9. ਕਪਾਹ ਕਪਾਹਾ, ਕਪਾਹਾਂ, ਕਪਾਹੈ, ਕਪਾਹ
10. ਕਮਾਦ (ਗੰਨਾ) ਕਮਾਦੈ, ਕਮਾਦ, ਈਖ, ਮਿਠਾ
11. ਕਾਸਟ (ਲੱਕੜੀ) ਕਾਸਟ, ਕਾਠਹੁ, ਲਕੜੀ, ਲਕਰੀ, ਲਾਕਰੀ, ਕਾਸਟੁ
12. ਕਾਨਾ ਕਾਨ, ਕਾਨੁ
13. ਕਸੁੰਭ ਕਸੁੰਭ, ਕੁਸੁੰਭਾਇਲੇ
14. ਕੁਸਮ ਕੁਸਮ, ਕੁਸਮਪਾਟ, ਕੁਸਮਾਹੀ
15. ਕਾਹੀ ਕਾਹ
16. ਕੁਸ਼ਾ (ਦੱਭ) ਕੁਸਪਾਤੀ
17. ਕੁਮੁਦ ਕੁਮੁਦਨੀ
18. ਕਿੱਕਰ ਕਿਕਰਿ
19. ਕੇਸਰ ਕੇਸਰ, ਕੁੰਗੂ, ਕੁੰਕਮ
20. ਕੇਲਾ ਕੇਲੇ, ਕਦਲੀ, ਕਜਲੀ
21. ਕੰਦਮੂਲ ਕੰਦ ਮੂਲੁ, ਕੰਦ ਮੂਲਿ, ਕੰਦਮੂਲ, ਕੰਦਾ
22. ਖਖੜੀ ਖਖੜੀਆ, ਕਕਰੀਆ
23. ਖਜੂਰ ਖਜੂਰਿ
24. ਘਾਹ ਘਾਸੁ, ਘਾਹੁ, ਤਿਨਹਿ, ਘਾਸ
25. ਚੰਦਨ ਚੰਦਨੁ, ਪਰਮਲ, ਚੰਨਣ, ਬਾਵਨ, ਮੈਲਾਗਰ, ਮਲੀਆਗਰ, ਸ੍ਰੀਖੰਡ, ਚਨਣਾਠੀਆ, ਚੰਦਨਹ
26. ਜੌਂ ਜਉ
27. ਢੱਕ (ਪਲਾਹ) ਢਾਕ ਪਲਾਸ
28. ਤਿਲ ਤਿਲ, ਬੂਆੜ, ਤਿਲੁ, ਤਿਲ ਬੂਆੜ, ਤਿਲਨਾ
29. ਤੂੰਬੀ ਤੁਮੀ, ਤੁੰਮਾ, ਤੂਮੜੀ, ਲਉਕੀ, ਤੂੰਬੜੀ
30. ਤੁਲਸੀ ਤੁਲਸੀ
31. ਦਾਖ ਦਾਖ
32. ਧਤੂਰਾ ਧਤੂਰਾ
33. ਨਿੰਮ ਨਿਮੁ, ਨੀਮ, ਨਿੰਮ
34. ਪਬਣਿ ਪਬਣਿ, ਪੁਰਾਇਨ
35. ਪਾਰਜਾਤੁ ਪਾਰਜਾਤੁ
36. ਪਿੱਪਲ ਪੀਪ
37. ਬੋਹੜ ਬਟਕ
38. ਬਨਸਪਤੀ ਬਨਸਪਤੀ, ਜੰਗਲ, ਤਰਵਰ, ਪੇਡ, ਰੁਖ, ਰੁਖੜਾ, ਦ੍ਰਮ, ਤਰੂਅ, ਬਿਰਖ, ਬੀਖੂ, ਕਲਪਤਰ, ਉਤਭੁਜ, ਬਾਰਿ, ਬਨਰਾਇ, ਵਣ, ਬਨ, ਬੂਟ, ਤ੍ਰਿਣ, ਬਨਹਰਪਾਤ, ਵਣ-ਤ੍ਰਿਣ, ਵਣਖੰਡਿ, ਪਾਤ, ਡਾਲੀ, ਸਾਖ, ਅਸਥਾਵਰ, ਬਸੁਧਾ, ਤਰ
39. ਬੇਰ ਬੇਰ
40. ਬਿਸਲਿ ਬਿਸਲਿ
41. ਬਾਂਸ ਬਾਂਸੁ, ਬਾਸੁ, ਬਾਂਸੋ
42. ਭੰਗ ਭਾਂਗ
43. ਮਜੀਠ ਮਜੀਠ
44. ਮਕਰੰਦ ਮਕਰੰਦ
45. ਮੈਂਹਦੀ ਮਹਿੰਦੀ
46. ਮਹੂਆ ਮਹੂਆ
47. ਲਸਣ ਲਸਨ
48. ਵੇਲ ਵੇਲਿ, ਲਤਾ, ਬਲੀ, ਪਰ ਵੇਲਿ, ਵੇਲ, ਬੇਲਿ, ਬੇਲ ਆਦਿ।

ਉਕਤ ਵਿਵਰਣ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਕੇਵਲ ਚੰਦਨ ਬਾਰੇ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦਾ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਨਿਮਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ :

ਚੰਦਨ ਪਰਮਲ, ਚੰਨਣ, ਬਾਵਨ, ਮੈਲਾਗਰ, ਸ੍ਰੀਖੰਡ, ਮਲੀਆਗਰ, ਚਨਣਾਠੀਆ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਰੁੱਖ ਲਈ ‘ਮੈਲਾਗਰ’ ‘ਚੰਦਨ’ ਅਤੇ ‘ਚੰਦਨਹ’ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨਿਮਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ:

-ਮੈਲਾਗਰ ਸੰਗੇਣ ਨਿੰਮੁ ਬਿਰਖ ਸਿ ਚੰਦਨਹ ॥
ਨਿਕਟਿ ਬਸੰਤੋ ਬਾਂਸੋ ਨਾਨਕ ਅਹੰ ਬੁਧਿ ਨ ਬੋਹਤੇ ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1360)

-ਕਬੀਰ ਚੰਦਨ ਕਾ ਬਿਰਵਾ ਭਲਾ ਬੇੜਿ੍ਓ ਢਾਕ ਪਲਾਸ ॥
ਓਇ ਭੀ ਚੰਦਨੁ ਹੋਇ ਰਹੇ ਬਸੇ ਜੁ ਚੰਦਨ ਪਾਸਿ ॥10॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1365)

-ਬ੍ਰਾਹਮਣੁ ਖਤ੍ਰੀ ਸੂਦ ਵੈਸ ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਚਾਰਿ ਆਸ੍ਰਮ ਹਹਿ ਜੋ ਹਰਿ ਧਿਆਵੈ ਸੋ ਪਰਧਾਨੁ ॥
ਜਿਉ ਚੰਦਨ ਨਿਕਟਿ ਵਸੈ ਹਿਰਡੁ ਬਪੁੜਾ ਤਿਉ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਪਤਿਤ ਪਰਵਾਣੁ ॥3॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 861)

ਉਕਤ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ’ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਚੰਦਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿੰਮ, ਬਾਂਸ, ਢਾਕ ਪਲਾਸ ਅਤੇ ਇਰੰਡ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਗਏ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖ-ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਕਤ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਭਾਵ-ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗੀ:

ਚੰਦਨ :

1. ਚੰਦਨ ਇਕ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਸਭ ਦੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
2. ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ’ਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਤੇਲ ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅਨੇਕ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਠੰਢਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਸੇ ਲਈ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਪ ਵੀ ਲਿਪਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
4. ਚੰਦਨ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਉੱਗੀ ਬਨਸਪਤੀ (ਬਾਂਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ) ਚੰਦਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਿੰਮ :

1. ਨਿੰਮ ਇਕ ਵੱਡੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਂ ਸੰਘਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2. ਨਿੰਮ ਦੀ ਛਿੱਲ, ਟਾਹਣੀਆਂ, ਕੱਚੇ ਫਲ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਕੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਢਾਕ ਪਲਾਸ : 1. ਢਾਕ ਪਲਾਸ ਪਥਰੀਲੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।
ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਇਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
2. ਢਾਕ ਪਲਾਸ ਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੀ ਛਿੱਲ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਖੁਰਦਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ’ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਗੂੰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਸਤਰੀਆਂ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਮਰ ਦਰਦ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਢਾਕ ਪਲਾਸ ਨੂੰ ਕੇਸੂ, ਛਿਛਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਰਛ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਾਂਸ :

1. ਬਾਂਸ ਤ੍ਰਿਣ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇਕ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਛਟੀ ਲੰਮੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਪੋਲੀ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਵਾਂਗ ਗੱਠਦਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2. ਬਾਂਸ ਦੀ ਉਚਾਈ 40 ਮੀਟਰ ਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਬਾਂਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
3. ਆਪਸ ਵਿਚ ਖਹਿਣ ਨਾਲ ਬਾਂਸ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਰੰਡ :

1. ਇਰੰਡ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਲਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਲ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2. ਇਰੰਡ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਦਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਟੀਕਾਕਾਰ ਪ੍ਰੋ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਧੀਨ ਉਪਰੋਕਤ ਪਦਿਆਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਮਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ :

1. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਦਨ ਦੇ ਪੇੜ (ਰੁੱਖ) ਦੀ

ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਨਿੰਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਚੰਦਨ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਾ ਬਾਂਸ ਆਪਣੀ ਆਕੜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਭਾਵ: ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬਾਂਸ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਆਕੜ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

2. ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਦਨ ਦਾ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬੂਟਾ ਭੀ ਚੰਗਾ ਜਾਣੋ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਢਾਕ ਪਲਾਸ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਚੰਦਨ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਉੱਗੇ ਢਾਕ ਪਲਾਸ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਚੰਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਚੰਦਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਵ : ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਗ਼ਰੀਬ ਬੰਦਾ ਵੀ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦਾ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ :

3. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ‘ਖਤ੍ਰੀ ਵੈਸ’ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ-ਚਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਨ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ, ਗ੍ਰਿਹਸਤ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ-ਇਹ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਤੀ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਦਾ ਹੈ। ਸਤਿ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ :

. . .ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਪਤਿਤ ਪਰਵਾਣ ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 861)

ਭਾਵ : ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੀਨ ਜਿਹਾ ਇਰੰਡ ਚੰਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰ ’ਤੇ ਕਬੂਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।