ਮਹਾਂਨੂਰ, ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਦਾ ਚੰਦ ਨਾਨਕ, ਵੰਡਣ ਜੱਗ ’ਤੇ ਚਾਨਣ-ਫੁਹਾਰ ਆਇਆ। ਡਿੱਗੇ-ਢੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਢਾਰਸ ਦੇਣ ਖਾਤਿਰ, ਮਖਲੂਕਾਤ ਦਾ ਬਣ ਮਦਦਗਾਰ ਆਇਆ। ਧਰਮ-ਧੌਲ ਜਦ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠ ਰੋਇਆ, ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਚੀਖ-ਪੁਕਾਰ ਆਇਆ। ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਲਈ ਧਰਤੀ ਨਿਆਸਰੀ ਨੂੰ, ਬਣ ਕੇ ਆਸਰਾ ਕਰੁਣਾ-ਭੰਡਾਰ ਆਇਆ। ਹੂੰਝਣ ਵਾਸਤੇ ਪਤਝੜਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ’ਚੋਂ, ਉਜੜੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਬਣ ਕੇ ਬਹਾਰ ਆਇਆ। ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ, ਰੱਬ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪ ਅਵਤਾਰ ਆਇਆ। ਪੱਟੀ ਦੇ ਕੇ ਪਾਂਧੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਘੱਲਿਆ, ਉਲਟਾ ਪਾਂਧੇ ਨੂੰ ਪੱਟੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਉਸ ਨੇ। ਥਾਂ ਇੱਕ ਦੀ ‘ੴ’ ਲਿਖ ਕੇ, ਖ਼ੁਦ ਪਾਂਧੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਭੁਲਾਈ ਉਸ ਨੇ। ਪੱਟੀ ਪਾਂਧੇ ਦੀ ਪੋਚ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਆਸਾ ਰਾਗ ਵਿਚ ਪੱਟੀ ਜਦ ਗਾਈ ਉਸ ਨੇ। ਪਾਂਧੇ, ਨਾਨਕ ’ਚੋਂ ਰੱਬ ਪਛਾਣ ਲੀਤਾ, ਚਰਨੀਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਭੁੱਲ ਬਖ਼ਸ਼ਾਈ ਉਸ ਨੇ। ਸਿੱਧੇ ਪੰਧ ’ਤੇ ਪਾਂਧੇ ਨੂੰ ਪਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿੱਛੋਂ ਵੈਦ ਦਾ ਰੋਗ ਨਿਵਾਰ ਆਇਆ। ਬਣ ਕੇ ਵੈਦ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੋਗੀਆਂ ਦਾ, ਰੱਬ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪ ਅਵਤਾਰ ਆਇਆ। ਜੰਞੂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂ ਬੋਲੇ, ਠਹਿਰ ਪੰਡਿਤ, ਸਾਨੂੰ ਇਹਦਾ ਤੂੰ ਮਕਸਦ ਸਮਝਾ ਪਹਿਲਾਂ। ਇਹਨੇ ਕੀਹ ਸੰਵਾਰਨੈ ਆਤਮਾ ਦਾ, (ਜੋ), ਸੜ ਕੇ ਜਿਸਮ ਤੋਂ ਹੋਣੈ ਜੁਦਾ ਪਹਿਲਾਂ? ਜਤ-ਸਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨੇਊ ਕਾਹਦਾ? ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ’ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਪਹਿਲਾਂ। ਜੰਞੂ, ਸਤ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਦਇਆ ਵਾਲਾ, ਜੇਕਰ ਹੈ ਈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਨਾਅ ਪਹਿਲਾਂ। ਹੱਕਾ-ਬੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਰਦਿਆਲ ਪੰਡਿਤ, ਨੱਠ ਕੇ ਕਾਲੂ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਸਾਧਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਾਲ ਇਹ ਤਾਂ, ਰੱਬ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪ ਅਵਤਾਰ ਆਇਆ। ਕਿਸੇ ਕੁੱਲੀ ’ਚ ਕੋਹੜੀ ’ਤੇ ਕਰੀ ਕਿਰਪਾ, ਉਹਦੀ ਕਾਇਆ ਨੂੰ ਕੰਚਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਧਰੇ ਲਾਲੋ ਦੀ ਛੰਨ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਾਏ, ਸੁੱਤਾ ਭਾਗੋ ਦਾ ਭਾਗ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਧ ਕੱਢ ਕੇ ਕਿਰਤ ਦੇ ਕੋਧਰੇ ’ਚੋਂ, ਕਿਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੂੜੀ ਪਾਪ ਦੀ ਪਕੜ ਕੇ ਜਦੋਂ ਘੁੱਟੀ, ਲਹੂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਚੋਂਦਾ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਰਤ ਕਰਨੀ ਤੇ ਚਾਹੀਦੈ ਵੰਡ ਛਕਣਾ, ਨਾਮ ਜਪਣ ਦਾ ਕਰਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਆਇਆ। ਸੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਲਈ, ਰੱਬ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪ ਅਵਤਾਰ ਆਇਆ। ਚਾਰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਧਾਰ ਕੁੱਲ ਧਰਤ ਗਾਹੀ, ਛੱਟੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਸ ਦੂਰ ਤਕ ਦਿੱਤੇ। ਕੀਤਾ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ, ਸੁਮੇਰ ਉੱਤੇ, ਕੱਢ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ਕਤੀ ਸਤਿ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ, ਪਰਬਤ ‘ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ’ ਦੇ ਡੱਕ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਹ ਗਏ ਹੱਥ ਉਹਦੇ, ਪਲ ਵਿਚ ਮੋਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਪੈਗੰਬਰ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਪਾਇਆ, ਓਥੇ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਤਾਰ ਆਇਆ। ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ‘ਨੂਰ’ ਬੇਨੂਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਰੱਬ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪ ਅਵਤਾਰ ਆਇਆ। |