ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਕੋਝਾ ਰੁਝਾਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤੀ ਪਾੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੱਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। “ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਤਕ ਗਰਭਪਾਤ” ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਨਵੀਨਤਮ ਵਿਧੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਜੁੜਦੀਆਂ ਹਨ। 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਫਸਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਫਰਾਂ ਦੌਰਾਨ “ਇਨਫੈਂਟੀਸਾਈਡ” ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਡਾਇਰੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ, ਜੱਟਾਂ, ਬੇਦੀਆਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ, ਅਹੀਰਾਂ, ਗੁੱਜਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਹਿਆਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮਾਰਨ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸਾਲ 1871 ਈ: ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੌਰਾਨ “ਇਨਫੈਂਟੀਸਾਈਡ” ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਭਰ ਕੇ ਉਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ 1000 ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਸਿਰਫ 940 ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਅੰਕੜਿਆਂ ਸਦਕਾ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਲ 1871 ਈ: ਵਿਚ “ਇਨਫੈਂਟੀਸਾਈਡ ਐਕਟ” ਦੁਆਰਾ “ਇਨਫੈਂਟੀਸਾਈਡ” ਨੂੰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿਚ ਜਨਮ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਨਮ ਇੰਦਰਾਜ ਦਾ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, “ਇਨਫੈਂਟੀਸਾਈਡ ਐਕਟ” ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਬੜਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਸੀ1। ਇਹ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਦੁਰਉਪਯੋਗ ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

“ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ” ਕੀ ਹੈ?

“ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ” ਭਰੂਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਉਹ ਘਿਨਾਉਣਾ ਕਾਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ “ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਟੈਸਟ” ਦੁਆਰਾ ਗਰਭ ਵਿਚਲੇ ਪਲ ਰਹੇ ਭਰੂਣ ਦਾ ਪਤਾ ਕਰ ਕੇ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ “ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਟੈਸਟ” ਮਾਂ, ਪਿਉ ਜਾਂ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਰਵਾਰਿਕ ਦਬਾਅ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਨ ਟੈਸਟ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਸਿਰਫ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਹੁਣ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਘਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ “ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ” ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਭਰਪੂਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਜੋ ਅੰਕੜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਧੀਆਂ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ2। ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਬਾਰੇ ‘ਟਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ’ ਦੇ ਸੇਂਟ ਮਾਇਕਲ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਮੈਡੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰੀਸਰਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਤ ਝਾਅ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਇਕ ਇੰਡੋ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਟੀਮ ਨੇ ਜੋ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਸਿਰ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਉਕਤ ਛੇ ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਨੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰ 25ਵੀਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ3। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਮੁਤਾਬਿਕ, ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪਰਵਾਰ ਕੁੜੀਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿਚ ਅਨਪੜ੍ਹ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਧਰਮ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹਨ4।

ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਨੀਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਵੇਦੀ ਤੇ ਕਤੇਬੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿਚ ਮਾਂ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਤੇ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਜੰਨਤ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜਾਂ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਕਿ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਕਿਹਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਰਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਸਿਧਾਂਤਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ, ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਮਰਦ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪੁਰਖ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ-ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ:

ਠਾਕੁਰੁ ਏਕੁ ਸਬਾਈ ਨਾਰਿ॥ (ਪੰਨਾ 933)
ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਪੁਰਖੁ ਏਕੁ ਹੈ ਹੋਰ ਸਗਲੀ ਨਾਰਿ ਸਬਾਈ॥ (ਪੰਨਾ 591)

ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਲਿੰਗ-ਭੇਦ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਜਿਊਂਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਅਤਿ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰਿਆ ਰੁਤਬਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਿਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਘ੍ਰਿਣਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ‘ਇਸਤਰੀ ਈਮਾਨ ਹੈ’ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਤਰੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਨਿਰਾਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬੁਲੰਦ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ “ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ” ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਕੀਤਾ।

ਇਸਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਘੋਰ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰਸਮ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਤੀਜੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਿਆਂ ਫੁਰਮਾਇਆ:

ਸਤੀਆ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਜੋ ਮੜਿਆ ਲਗਿ ਜਲੰਨਿ੍॥
ਨਾਨਕ ਸਤੀਆ ਜਾਣੀਅਨਿ੍ ਜਿ ਬਿਰਹੇ ਚੋਟ ਮਰੰਨਿ੍॥1॥
ਮਃ 3॥
ਭੀ ਸੋ ਸਤੀਆ ਜਾਣੀਅਨਿ ਸੀਲ ਸੰਤੋਖਿ ਰਹੰਨਿ੍॥
ਸੇਵਨਿ ਸਾਈ ਆਪਣਾ ਨਿਤ ਉਠਿ ਸੰਮਾ੍ਲੰਨਿ੍॥2॥ (ਪੰਨਾ 787)

ਇਸ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਸਤੀ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿਰੁੱਧ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ:

ਕਲਿਜੁਗ ਮਹਿ ਮਿਲਿ ਆਏ ਸੰਜੋਗ॥
ਜਿਚਰੁ ਆਗਿਆ ਤਿਚਰੁ ਭੋਗਹਿ ਭੋਗ॥1॥
ਜਲੈ ਨ ਪਾਈਐ ਰਾਮ ਸਨੇਹੀ॥
ਕਿਰਤਿ ਸੰਜੋਗਿ ਸਤੀ ਉਠਿ ਹੋਈ॥1॥ ਰਹਾਉ॥
ਦੇਖਾ ਦੇਖੀ ਮਨਹਠਿ ਜਲਿ ਜਾਈਐ॥
ਪ੍ਰਿਅ ਸੰਗੁ ਨ ਪਾਵੈ ਬਹੁ ਜੋਨਿ ਭਵਾਈਐ॥2॥
ਸੀਲ ਸੰਜਮਿ ਪ੍ਰਿਅ ਆਗਿਆ ਮਾਨੈ॥
ਤਿਸੁ ਨਾਰੀ ਕਉ ਦੁਖੁ ਨ ਜਮਾਨੈ॥3॥
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਿਨਿ ਪ੍ਰਿਉ ਪਰਮੇਸਰੁ ਕਰਿ ਜਾਨਿਆ॥
ਧੰਨੁ ਸਤੀ ਦਰਗਹ ਪਰਵਾਨਿਆ॥4॥ (ਪੰਨਾ 185)

ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਰਸਮ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਫੁਰਮਾਇਆ:

ਬਿਨੁ ਸਤ ਸਤੀ ਹੋਇ ਕੈਸੇ ਨਾਰਿ॥
ਪੰਡਿਤ ਦੇਖਹੁ ਰਿਦੈ ਬੀਚਾਰਿ॥ (ਪੰਨਾ 328)

ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਇਸ ਘਿਨਾਉਣੀ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਈ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਭਾਈ ਚੌਪਾ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿਚ ਉਚੇਚੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੁੜੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੀ ਸਖਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕੁੜੀ ਮਾਰਨ ਦੇ ਕੁਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਸਗੋਂ ਅਜਿਹਾ ਗੁਨਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦੇ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

ਰਹਿਤਨਾਮਾ ਭਾਈ ਚੌਪਾ ਸਿੰਘ:

ਜੋ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿਖ ਹੋਇ ਸੋ ਕੰਨਿਆ ਨ ਮਾਰੇ।
ਜੋ ਕੰਨਯਾ ਮਾਰੇ ਸੋ ਖੂਨੀ ਤਨਖਾਹੀਆ।

ਤਨਖਾਹਨਾਮਾ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ:

ਸਿਖ ਹੋਇ ਜੇ ਕਰਤ ਕਰੋਧ।
ਕੰਨਿਆ ਮੂਲ ਨ ਦੇਵੇ ਸੋਧ॥

ਭਾਈ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ:

ਕੁੜੀ ਮਾਰ ਆਦਿਕ ਹੈਂ ਜੇਤੇ।
ਮਨ ਤੇ ਦੂਰ ਤਿਆਗੇ ਤੇਤੇ॥

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਤਾ ਖੀਵੀ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜੀ ਆਦਿਕ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਣ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕਰ ਕੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਗਲਤ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ “ਸਕਲ ਧਰਮ ਮੈ ਗ੍ਰਿਹਸਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨ” ਕਹਿ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਰਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤਨਾਮਿਆਂ5 ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ6 ਵਿਚ ਕੁੜੀਮਾਰ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਬੇਟੀ ਦੀ ਸਾਂਝ ਨਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਵੀ ਇਸੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੰਥ ਦੀ ਸਰਬ ਉੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਮੂਹ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਵਰਜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰੇ ਨੂੰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹੀਆ, (ਜੋ ਕਿ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇਰੀ ਸਜ਼ਾ ਹੈ) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਇਹ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਜਾਂ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਰ ਘਰ ਵਿਚ ਲੜਕੇ ਦਾ ਜਨਮ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਉਸ ਪਰਵਾਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਹੋ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੋਹ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ “ਪੋਤਰਾ” ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਆਸ ਨੂੰ ਪੂਰਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਅਣਗਿਣਤ ਭਰੂਣ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਰ ਪੰਜਵਾਂ ਘਰ “ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ” ਦੇ ਇਸ ਜੁਰਮ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਤਕਰੀਬਨ ਪੰਜ ਲੱਖ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਲੱਖ “ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ” ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ7।

ਸਾਲ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, 0-6 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸੰਖਿਆ ਜੋ ਕਿ ਸਾਲ 1991 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਮੁਤਾਬਿਕ 945 ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਲੜਕੇ ਸੀ, ਘੱਟ ਕੇ 927 ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਲੜਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟ ਹੈ8। ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਵਿਚ 0-6 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪੰਜਾਬ 875-793 (-82 ਅੰਕ), ਹਰਿਆਣਾ 879-820 (-59 ਅੰਕ), ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 951-897 (-54 ਅੰਕ), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 899-845 (-54 ਅੰਕ), ਗੁਜਰਾਤ 928-878 (-50 ਅੰਕ), ਦਿੱਲੀ 915-865 (-50 ਅੰਕ) ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਿਰਾਵਟ (-29 ਅੰਕ) ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ9। ਸਾਲ 1991-2001 ਦੇ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸਗੋਂ ਗਿਰਾਵਟ ਹੀ ਆਈ ਹੈ। 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਫਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ 874-754 (-120 ਅੰਕ), ਕਪੂਰਥਲਾ 879-775 (-104 ਅੰਕ), ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ 878-775 (-103 ਅੰਕ), ਪਟਿਆਲਾ 871-870 (-101 ਅੰਕ), ਅਤੇ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਗਿਰਾਵਟ (-48 ਅੰਕ) ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ10। ਸਾਲ 2001 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਸੰਖਿਆ ਵਿਚ 935 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ 824 ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਅਖੀਰਲੇ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ11।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ 10 ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤੀ ਦਰ ਤਕਰੀਬਨ 96 ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਲੜਕੇ (96.24%) ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ        ਅਬਾਦੀ              ਲੜਕੀਆਂ         ਲੜਕੇ                 ਲੜਕੀਆਂ–ਲੜਕੇ ਅਨੁਪਾਤਿਕ ਦਰ
ਅਜਨੋਹਾ              2,684              1,326             1,358                           97.64%
ਬੱਡੋਂ                    1,512                 747                765                           97.65%
ਭਾਮ                   3,605               1,793             1,812                           98.95%
ਬਿੰਜੋਂ                   3,272               1,605             1,667                           96.28%
ਦਿਹਾਣਾ              1,947                  944             1,003                           94.12%
ਨਡਾਲੋਂ               2,855                1,417             1,438                           98.54%
ਪਾਲਦੀ              1,067                  523                544                            96.14%
ਟੋਡਰਪੁਰ            1,963                  954              1,009                           94.55%
ਠੱਕਰਵਾਲ          1,101                  535                 566                           94.52%
ਜਾਂਗਲੀਆਣਾ      1,331                  645                 686                          94.02%

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪ੍ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤੀ ਦਰ ਹਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਲੰਬਰਦਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿਚ ਵੱਧ ਰਹੇ ਪਾੜੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ-ਡੁੱਲੇ ਸੁਭਾਅ ਵਰਗੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੇ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਵਾਰਾਂ 'ਚ ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਓਨਟਾਰੀਉ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਈਟੋਬੀਕੋ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਲ 2001 ਵਿਚ 0-4 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ, ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤੀ ਦਰ 100 ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 110 ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿਚ 100 ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 109 ਲੜਕੇ ਹੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ12। ਸਰੀ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ, ਕੈਨੇਡਾ) ਵਿਚ ਸਾਲ 2000 ਵਿਚ 0-5 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜਕੀਆਂ ਅਤੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੀ ਅਨੁਪਾਤੀ ਦਰ 100 ਲੜਕੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ 111 ਲੜਕੇ ਸੀ13। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ “ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਟੈਸਟ” ਦੁਆਰਾ ਗਰਭ ਵਿਚਲੇ ਪਲ ਰਹੇ ਭਰੂਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੱਤਿਆ ਹੀ ਹੈ।

ਨਿਰਣਾ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ

ਅੱਜ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮਾਂ ਆਦਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਪੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਤਕ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੂੰ ਉਘਾੜਨ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਾਟਿਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸਪੀਕਰ ਮੀਰਾ ਕੁਮਾਰ, ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ, ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਇਸਤਰੀ ਆਈ. ਪੀ. ਐਸ. ਅਫਸਰ ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਇਸਤਰੀ ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਨਿਖਾਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉੁਹ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਨਿਧੱੜਕ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰ ਸਕੇ। ਜੇ ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਪੜ੍ਹ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਾਜ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਜਨਨੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤਕ ਬੱਚੀਆਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਿਖਲਾਈ ਮੁਫਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਕਿੱਤੇ ਮੁਖੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿਚ ਫੀਸਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ’ਤੇ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਪਸਾਰ ਹੋ ਸਕੇ ਅਤੇ ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰੇ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਰਥਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਨਵਰੀ 24 ਨੂੰ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਨਿਆ ਦਿਵਸ’ ਐਲਾਨਣਾ ਯਕੀਨਨ ਇਕ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਦਮ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਇਕ ਦਿਨ ‘ਮਦਰਸ ਡੇ’ (ਮਾਤ ਦਿਵਸ), ‘ਵਿਮਨਜ਼ ਡੇ’ (ਇਸਤਰੀ ਦਿਵਸ) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰੇ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਸਾਲ ‘ਮਾਦਾ ਭਰੂਣ ਬਚਾਉ ਦਿਵਸ’ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਕਾਰੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ, ਸਰਕਾਰ, ਲੇਖਕਾਂ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਲੇਖਕਾਂ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਇਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ। ਸਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਚਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਦਿਲਸਚਪੀ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਨਾਰੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨਮਾਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੋਚ ’ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ।

ਹਵਾਲੇ:

1. Patel, Rita, “ The Practice of Sex Selective Abortion In India: May You Be the Mother of a Hundred Sons”, Source: www.ucis.unc.edu/resources/ pubs/ carolina/abortion.pdf)
2. ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ, ਜਨਵਰੀ 6, 2006 available at http://www.indianexpress.com/ oldStory/85598/
3. Ibid
4. BBC, Jan. 9, 2006, available at http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/ 4592890.stm (accessed on March 7, 2010) (Their research was based on a national survey of 1.1 million households in 1998).
5. ਭਾਈ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਰਹਿਤਨਾਮਾ, ਸਫ਼ਾ 134
6. ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ, ਸਫ਼ਾ 32
7. 7. ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 02-20-2009, http://www.tribuneindia.com/2009/20090222/ punjab.htm
8. Banthia JK. Census of India 2001—Provisional population totals. Paper- 1 of 2001.New Delhi:Registrar General and Census Commissioner, In- dia; 2001: 83–102
9. Manmohan Singh Gill, Punjab society: Perspectives and Chalanges, pg 47.
10. Ibid, pg 48
11. Ibid, pg 49
12. Canada's lost daughters,” Andrea Mrozek, Western Standard, June 5, 2006
13. ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 04-14-2009 http://www.tribuneindia.com/2009/20090414/ punjab.htm#25.