ਮੌਤ ਹੋਈ ਮਹਾਰਾਜੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ, ਮਹੰਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਗ਼ਾ ਕਮਾਣ ਲੱਗੇ। ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਦੇ, ਜਗੀਰਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨਾਮ ਕਰਾਣ ਲੱਗੇ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਗੁਰਧਾਮ ਵਿਚ ਬੈਠ ਪਾਪੀ, ਨਸ਼ਾ ਬੈਠ ਪਰਕਰਮਾ ਵਿਚ ਖਾਣ ਲੱਗੇ। ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਦਾਰ ਜੇਕਰ ਰੋਕਿਆ ਤਾਂ, ਜਲ ਵਿਚ ਡੋਬ ਬੇਟਾ ਪਾਪ ਕਮਾਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਪਾਪੀ ਕਸਾਈ ਬਣ ਗਏ, ਪੱਤ ਧੀ ਦੀ ਜ਼ਾਲਮ ਉਡਾਣ ਲੱਗੇ। ਰੋ ਰੋ ਦੱਸਿਆ ਹਾਲ ਪੰਥਕ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ, ਸਿੰਘ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਣ ਲੱਗੇ। ਹਜਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, ਜ਼ਾਲਮ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਭਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਹੋਇਆ ਹਜਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ, ਛੁਰਾ ਪਿੱਠ ਦੇ ਵਿਚ ਚਲਾਣ ਲੱਗੇ। ਵੇਖ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਣਖ ਜਾਗੀ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ, ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਮੈਂ ਵੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਚਾਹੁਣ ਲੱਗੇ। ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਊਂ ਬਾਬਾ, ਏਨੀ ਆਖ ਜੈਕਾਰੇ ਲਗਾਣ ਲੱਗੇ। ਨਰੈਣੂ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅੱਤ ਚੁੱਕੀ, ਇੱਜ਼ਤ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਮਿਲਾਣ ਲੱਗੇ। ਧੀ ਦੇ ਬਾਪ ਸਿੰਧੀ ਜੱਜ ਨੇ ਪਾਏ ਤਰਲੇ, ਹਾਲ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੁਨਾਣ ਲੱਗੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਨਰੈਣੂ ਮਹੰਤ ਤਾਈਂ, ਕੀਤੀ ਗ਼ਲਤੀ ਦੀ ਭੁੱਲ ਬਖਸ਼ਾਣ ਲੱਗੇ। ਅੱਗੇ ਵਾਸਤੇ ਰਹਾਂਗੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਵਿਚ, ਰਾਜੀਨਾਮੇ ਲਈ ਤਰਲੇ ਉਹ ਪਾਣ ਲੱਗੇ। ਮੂੰਹੋਂ ਰਾਮ ਰਾਮ ਬਗਲ ਮੇਂ ਛੁਰੀ ਰੱਖਦੇ, ਗੁੰਡੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ’ਕੱਠੇ ਕਰਾਣ ਲੱਗੇ। ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੂਹੀਏ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ, ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੰਤ ਯੋਜਨਾ ਬਨਾਣ ਲੱਗੇ। ਬਦਲੀ ਨੀਅਤ ਵੇਖ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਰੋਹ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਧਾਮ ਚਾਲੇ ਪਾਣ ਲੱਗੇ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ, ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ, ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਰਲਕੇ, ਤੁਰ ਪਏ ਜਥੇ ਲੈ ਕੇ ਨਾਮ ਜਪਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਜਿਹੜੀ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਸੀ ਸੂਰਿਆਂ ਨੇ, ਬਲੀ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਿਭਾਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਮਿਲੀ ਚਿੱਠੀ, ਸਿੰਘ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਸੋਚਾਂ ਘੁਮਾਣ ਲੱਗੇ। ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਲੂਣ ਸਿੰਘੋਂ, ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਕਿਉਂ ਭੁਲਾਣ ਲੱਗੇ। ਏਨੀ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਜਥਾ ਸਾਰਾ, ਨਨਕਾਣੇ ਸਾਹਿਬ ਜਾ ਸੀਸ ਝੁਕਾਣ ਲੱਗੇ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬੈਠ ਗਏ ਤਾਬਿਆ ’ਤੇ, ਸਾਰੇ ਜਥੇ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਸੁਨਾਣ ਲੱਗੇ। ਨਰੈਣੂ ਮਹੰਤ ਦੇ ਗੁੰਡੇ ਜੋ ਲੁਕ ਬੈਠੇ, ਅੰਧਾ-ਧੁੰਦ ਫਿਰ ਗੋਲੀ ਚਲਾਣ ਲੱਗੇ। ਹੱਡ ਮਿੱਝ ਦੇ ਗਾਰੇ ਨਾਲ ਦਰ ਭਰਿਆ, ਸਹਿਕਦੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਲਾਣ ਲੱਗੇ। ਵੱਢ-ਵੱਢ ਗੰਡਾਸਿਆਂ ਢੇਰ ਲਾਏ, ਪੀਪੇ ਤੇਲ ਦੇ ਭਰ-ਭਰ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਚਿਖਾ ਮੱਚੀਆਂ ਕਾਲਜੇ ਚੀਰ ਪੈਂਦੇ, ਪੱਥਰ ਦਿਲ ਵੀ ਨੀਰ ਵਹਾਣ ਲੱਗੇ। ਜੰਡੀ ਬੰਨ੍ਹ ਸਾੜੇ, ਭੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟੇ, ਸਿੰਘ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿੱਦਕ ਨਿਭਾਣ ਲੱਗੇ। ਇੱਥੇ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਬੱਚਾ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੋ, ਲੱਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਪੁੱਠਾ ਲਟਕਾਣ ਲੱਗੇ। ਕਹਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ, ਜੀਊਂਦਾ ਫੜ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਾਣ ਲੱਗੇ। ਨਿਸਚਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਉੱਤੇ, ਸਿਰ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜਾ ਦਿੱਤੇ। ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘਾ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ, ਝੰਡੇ ਖਾਲਸਈ ਸਿੰਘਾਂ ਝੁਲਾ ਦਿੱਤੇ। |