ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰਾਂ ਨੇ ਪਾਏ ਸੀ ਚਰਨ ਜਿੱਥੇ, ਨਗਰ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਵਸਾ ਦਿੱਤੇ।
ਗੁਰੂ ਜੱਸ ਸੁਣ ਰਾਜਾ ਹਰੀ ਸੈਣ ਆਇਆ, ਗੇੜ 84 ਦੇ ਉਹਦੇ ਮੁਕਾ ਦਿੱਤੇ। ਨੌਵੇਂ ਗੁਰਾਂ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਉਸਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ।
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵੇਲੇ ਸ਼ੇਰੇ-ਪੰਜਾਬ ਜੀ ਨੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਗੁਰਧਾਮ ਰੁਸ਼ਨਾ ਦਿੱਤੇ। ਸਮਾਂ ਬਦਲਿਆ ਮਹੰਤ ਸੀ ਹੋਏ ਕਾਬਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਦੌਰ ਚਲਾ ਦਿੱਤੇ।
ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਿੱਖੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਲੰਗਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੀ ਬਾਲਣ ਕੱਟਿਆ ਜਦ, ਕੇਸ ਚੋਰੀ ਦੇ ਮਹੰਤਾਂ ਪਵਾ ਦਿੱਤੇ।
ਬੱਸ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ, ਮੋਰਚੇ ਲਾਏ ਸਿੰਘਾਂ, ਅਣਖੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾ ਦਿੱਤੇ। ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਬਹਿ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਪ ਸੰਗਤਾਂ, ਬੀ. ਟੀ. ਜ਼ਾਲਮ ਨੇ ਕਹਿਰ ਮਚਾ ਦਿੱਤੇ।
ਛੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ ਡਾਂਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਘੋੜੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਰਹੀ ਨਾ ਹੱਦ ਕੋਈ, ਪੱਥਰ ਦਿਲਾਂ ਵੇਖ ਨੀਰ ਵਹਾ ਦਿੱਤੇ।
ਫੌਜੀ ਪੈਨਸ਼ਰੀ ਵੀ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ਆਏ, ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ। ਕਰਾਉਣੀ ਅਸੀਂ ਮਰਯਾਦਾ ਬਹਾਲ ਇੱਥੇ, ਪੰਥ ਦਰਦੀ ਨੇ ਬਚਨ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ।
ਵੱਡੀ ਤਦਾਦ ਵਿਚ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਵਧੀ ਆਮਦ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਚੈਨ ਉਡਾ ਦਿੱਤੇ। ਫੜ-ਫੜ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਡੱਕਿਆ, ਪਾਂਧੀ ਸੱਚ ਦੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ।
ਦਰਦੀ ਕੌਮ ਦੇ ਕਰਨ ਅਗਵਾਈ ਜਿਹੜੇ, ਭੁੱਖੇ ਤਿਹਾਏ ਉਹ ਪਰਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ। ਬੰਨੀਆਂ ਹੱਥ-ਕੜੀਆਂ, ਭਰੀਆਂ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ, ਵੱਲ ਅਟਕ ਦੇ ਇੰਜਣ ਭਜਾ ਦਿੱਤੇ।
ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਸੁਨੇਹੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਚਾ ਦਿੱਤੇ। ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਧਾਮ ਉੱਤੇ, ਸੰਗਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤੇ।
ਗੱਡੀ ਰੋਕ ਕੇ ਭੁੱਖੇ ਪਿਆਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਲੰਗਰ ਛਕਾਉਣ ਲਈ ਮਤੇ ਪਕਾ ਦਿੱਤੇ। ਲੰਗਰ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਲੈ ਕੇ ਸੰਗਤ ਪਹੁੰਚੀ, ਮੁੱਖੋਂ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਗਾ ਦਿੱਤੇ।
ਬਾਬੂ ਆਖਦਾ ਗੱਡੀ ਨਹੀਂ ਰੁੱਕ ਸਕਦੀ, ਮੈਂ ਮਜ਼ਬੂਰ ਹਾਂ ਭੇਦ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੇ। ਛਾਤੀਆਂ ਡਾਹ ਕੇ ਫਾਟਕ ਬਣਾਇਆ ਸਿੰਘਾਂ, ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਵੀ ਮੁਖ ਛੁਪਾ ਦਿੱਤੇ।
ਆਈ ਗੱਡੀ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ, ਪਹੀਆਂ ਵਿਚ ਸੀ ਹੱਡ ਖੁਭਾ ਦਿੱਤੇ। ਖ਼ੂਨੀ ਚੱਲੇ ਫੁਹਾਰ ਤੇ ਰੁਕੀ ਗੱਡੀ, ਉੱਚੀ ਸਿੰਘਾਂ ਜੈਕਾਰੇ ਗਜਾ ਦਿੱਤੇ।
ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਤਨ ਚਿਰਵਾ ਲਏ ਸੀ, ਭੁੱਖੇ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਛਕਾ ਦਿੱਤੇ। ਰੇਲ ਰੋਕਣ ਲਈ ਜਿਹੜੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, ਸੀਸ ਦੇ ਕੇ ਬਚਨ ਨਿਭਾ ਦਿੱਤੇ।
ਲਹੂ ਭਿੱਜੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ 'ਤੇ, ਸਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਨਾਮ ਲਿਖਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਸੀਸ ਝੁਕਦਾ ਸੌ ਸਾਲਾ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ’ਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਰੁਸ਼ਨਾਂ ਦਿੱਤੇ।
ਰੱਤ ਡੋਲ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਧਾਮ ਸਦਾ ਲਈ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। | 
