ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪਹਿਲਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨੇ 1960 ਈ. ਵਿਚ ਆਰੰਭਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੁਝ-ਨਾ-ਕੁਝ ਲਿਖਤ ਪੜ੍ਹਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਈ ਲਿਖਤ ਪੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਪੁਸਤਕਾਂ, ਲੇਖਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਮੂਲ ਵਾਲੇ ਹੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ : 1. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ (ਸੰਪਾ.), ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਧਿਐਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਬੋਰਡ, ਜਲੰਧਰ, 1960. ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੂਚੀ:- 1. ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁਲ : ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਦਿਆਲੰਕਾਰ ਤੇ ਸ: ਲਾਲ ਸਿੰਘ
2. ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ : ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ
3. ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ- ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ
4. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ- ਸੰਤ ਚਕਰਵਰਤੀ
5. ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ: ਜੀਵਨ- ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
6. ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ- ਨਿਰਮਲ ਅਖਾੜਾ
7. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤੀ ਯਾਦਗਾਰਾਂ- ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ
8. ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ
9. ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭੰਗੁ- ਪ੍ਰੋ. ਸ. ਸ. ਅਮੋਲ
10. ਗਿ. ਜੀ ਦੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਰਚਨਾਵਾਂ- ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ
11. ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਰਖੇ- ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਹੀ
12. ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਾਰਤਕ- ਪ੍ਰੋ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
13. ਗਿ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ- ਸ. ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ 2. ਗਿਆਨੀ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ, ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਬਰਾੜ ਕੋਠੀ ਨੰ: 258, ਅਜੀਤ ਨਗਰ, ਸ੍ਰੀ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1977. ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੂਚੀ:-
1.ਭੂਮਿਕਾ
2. ਮੁਖ-ਬੰਧ ਸਿਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਰੂਪ (ੳ) ਸਾਰੰਸ਼ਕ ਇਤਿਹਾਸ
(ਅ) ਸਵਿਸਥਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ
(ੲ) ਵਿਗਯਾਨਕ ਇਤਿਹਾਸ
(ਸ) ਕੋਮਲ ਉਨਰੀ ਇਤਿਹਾਸ
(ਹ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਮੇ
(ਕ) ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਨਾਂ ਈਮਾਨਦਾਰੀ
(ਖ) ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਧੇ 3. ਕਵੀ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ (ੳ) ਵੰਸ਼
(ਅ) ਜਨਮ ਪਰੰਪਰਾ
(ੲ) ਬਚਪਨ ਤੇ ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ
(ਸ) ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ
(ਹ) ਪਟਿਆਲਾ ਫੌਜ 'ਚ ਨੌਕਰੀ
(ਕ) ਅਤਿ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਸਮਾਂ
(ਖ) ਗਿ: ਜੀ ਪਟਿਆਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ
(ਗ) ਸਾਧੂ ਬਣਨਾ
(ਘ) ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਗਾਂਧਾ ਸਿੰਘ
(ਙ) ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੇ ਸਿਖਿਆ ਦਾਤੇ
(ਚ) ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾਤੇ 4. ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ (ੳ) ਹਿਮਾਲੇ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ
(ਅ) 1914 ਬਿ: ਦਾ ਗਦਰ
(ੲ) ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ
(ਸ) ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
(ਹ) 1917 ਬਿ: ਦਾ ਕਾਲ
(ਕ) ਨਿਰਮਲ ਅਖਾੜਾ
(ਖ) ਸ੍ਰੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ
(ਗ) ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ
(ਘ) ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ, ਕਲਕਤਾ
(ਙ) ਬਰਦਵਾਨ, ਜਗਨ ਨਾਥ ਪੁਰੀ
(ਚ) ਟੀਕਾਨ ਸ਼ਹਿਰ
(ਛ) ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ, ਜਨਕ ਪੁਰੀ, ਆਗਰੇ, ਦਿੱਲੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਬਹਾਵਲਪੁਰ, ਸਿੰਧ
(ਜ) ਕਾਠੀਆਵਾੜ, ਜੰਜੀਬਾਰ
(ਝ) ਸ਼ੇਰ ਮਾਰਨਾ, ਦੁਆਰਕਾ
(ਞ) ਬੇਟ ਦੁਆਰਕਾ
(ਟ) ਸੁਦਾਮਾ ਪੁਰੀ
(ਠ) ਜੂਨਾ ਗੜ੍ਹ, ਗਿਰਨਾਰ ਪਰਬਤ, ਅਘੋਰੀ, ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ 5. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ੳ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਰੂਪ
(ਅ) ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ ਖਾਲਸਾ ਟ੍ਰੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ
(ੲ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਪੁਰਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਕਾਵਿ)
(ਸ) ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਪ੍ਰਦੀਪਿਕਾ
(ਹ) ਖਾਲਸਾ ਧਰਮ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ
(ਕ) ਕਥਾ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
(ਖ) ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਆਸਤ ਬਾਗੜੀਆਂ
(ਗ) ਸ੍ਰੀ ਭੁਪਿੰਦਰਾਨੰਦ
(ਘ) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਪੁਰਬ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਵਾਰਤਕ)
(ਙ) ਸ੍ਰੀ ਰਿਪਦਮਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
(ਚ) ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਣਾਲਕਾ ਬ੍ਰਿਕਸ਼
(ਛ) ਤਵਾਰੀਖ਼ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਜ) ਗੁਰਧਾਮ ਸੰਗ੍ਰਹ 6. ਗਿ: ਜੀ ਫਿਰ ਪਟਿਆਲੇ (ੳ) ਪਟਿਆਲਾ ਤੇ ਨਾਭਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਕਰਾਉਣੀ
(ਅ) ਮਹਾਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਛਾਪਣ ਦਾ ਹੁਕਮ
(ੲ) ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ
(ਸ) ਦੇਹਾਂਤ
(ਹ) ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੇ ਉਤ੍ਰਾਧਿਕਾਰੀ 7. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਗਿ: ਜੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜਜ਼ਬਾ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸਿਖੀ ਸਿਦਕ 8. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀ ਕਾਵਿ- ਕਲਾ (ੳ) ਬੋਲੀ
(ਅ) ਛੰਦ
(ੲ) ਅਲੰਕਾਰ
(ਸ) ਰੁੱਤ ਵਰਣਨ
(ਹ) ਰਸ
(ਕ) ਸਮੱਸਿਆ ਪੂਰਤੀ
(ਖ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਮਤਕਾਰ
(ਗ) ਸਤੋਤ੍ਰ
(ਘ) ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰੇ
(ਙ) ਆਮ ਵਾਕਫ਼ੀਅਤ 3. ਡਾ. ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 1978. ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੂਚੀ:- ਭੂਮਿਕਾ 1. ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕੁਲ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ
2. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੇ ਸੈਰ- ਸਪਾਟੇ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਦਿਹਾੜੇ
3. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
4. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਿਖ ਸੰਪ੍ਰਦਾਵਾਂ
5. ਗਿਆਨੀ ਜੀ- ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ
6. ਗਿਆਨੀ ਜੀ- ਇਕ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਾਰੀ
7. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ- ਇਕ ਕਵੀ
8. ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ
9. ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ 4. Dr. Sukhdial Singh, Historical Analysis of Giani Gian Singh writings, UICS (P) Ltd. Jalandhar, 1996. Book Contents :- I. Early Sikh Historiography
II. Gian Singh- His Life and Times
III. Twarikh Guru Khalsa
IV. Shamsher Khalsa
V. Raj Khalsa
VI. Sardar Khalsa
VII. Panth Khalsa
VIII. Gian Singh's Other Works
IX. Conclusion
Appendix
Glossary
Bibliography 5. ਡਾ. ਸਰਿਤਾ ਰਾਣਾ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਪ੍ਰਦੀਪਿਕਾ (1891 ਈ.) ਦਾ ਆਲੋਚਨਾਤਮਿਕ ਅਧਿਐਨ, ਲੋਕਗੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2017 ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ ਸੂਚੀ :- ਭੂਮਿਕਾ 1. ਸੰਪਾਦਨ
(i) ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ
(ii) ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦੀਪਿਕਾ (1891 ਈ:)
(iii) ਵਰਣਨ
(iv) ਮੰਗਲਾਚਰਣ ਤੇ ਤਤਕਰਾ
(v) ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਰੂਪ
(vi) ਉਦੇਸ਼
(vii) ਸੰਭਾਵੀ ਸ੍ਰੋਤ
(viii) ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸ੍ਰੋਤ 2. ਮੂਲ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਆਖਿਆ ਅੰਤਿਕਾਵਾਂ (i) ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦੀਪਿਕਾ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਚੋਣਵੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ
(ii) ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ ਵਲੋਂ ਦਿਤਾ ਦਸ਼ਤਾਵੇਜ
(iii) ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਲੋਂ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਪੱਤਰ (iv) ਦਸਤੂਰੁਲ- ਅਮਲ ਪੁਸਤਕਾਵਲੀ 6. Dr. Sarita Rana, Giani Gian Singh and Nirmala Panth, Unistar Books Pvt. Ltd. Chandigarh, 2017. Book Contents:- Preface I. Introduction
II. Life and Times Giani Gian Singh
III. Sectarian Develpoments in Giani Gian Singh's Time: Major Sects
IV. Sectarian Develpoments in Giani Gian Singh's Time: Minor Sects
V. Works of Giani Gian Singh
VI. Nirmal Panth Pardipika: A Manuscript
VII. Historical Significance of Nirmal Panth Pardipika (A.D. 1891)
VIII. Nirmala Establishments and Their Literature IX. State Patronage and Response of The Nirmala Mahants
✗. Organtsational Structure of Nirmalas
XI. Beliefs and Practices of Nirmalas
XII. Conclusion
Appendices
Bibliography ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖ: 1. ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ‘ਪ੍ਰਸਿਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ', ਖਾਲਸਾ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਗਜ਼ਟ, ਪੰਚ ਖੰਡ ਭਸੌੜ, ਸਤੰਬਰ 1964, ਪੰਨਾ 28.
2. ਗਿਆਨੀ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਹੀ ਰੂਪ', ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ, ਜੁਲਾਈ 1965, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਨਾ 52 .
3. ਗਿਆਨੀ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਜੀਵਨ ਝਲਕੀਆਂ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ', ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ, ਅਪ੍ਰੈਲ 1966, ਪੰਨਾ 108.
4. ਗਿਆਨੀ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਰਚਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਐਡੀਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਤੇ ਕਾਰਨ', ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਜੂਨ 1979, ਪੰਨਾ 17.
5. ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ, ‘ਸਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ’, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੂਨ 1979, ਪੰਨਾ 57.
6. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼', ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੂਨ 1979, ਪੰਨਾ 49.
7. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ', ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੂਨ 1979, ਪੰਨਾ 63.
8. ਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ‘ਵਡਾ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਚਿਤ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਸਰਬਾਂਗੀ ਅਧਿਐਨ)’, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੁਲਾਈ 1979, ਪੰਨਾ 142.
9. ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰਚਿਤ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਿਥਾਵਲੀ ਅਥਵਾ ਸੰਮਤਾਵਲੀ, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੁਲਾਈ 1979, ਪੰਨਾ 150
10. ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਈਅਰ, ‘ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਲਖਣਤਾ, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਜੁਲਾਈ 1979, ਪੰਨਾ 163.
11. ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ- ਰਚਨਾ', ਨਿਰਮਲ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ, (ਸੰਪਾ.) ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 1979, ਪੰਨਾ 377.
12. ਗਿਆਨੀ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕ੍ਰਿਤ ਖਾਲਸਾ ਧਰਮ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ’, ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਅਗਸਤ 1982, ਪੰਨਾ 63.
13. ਸੁਖਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਯਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਰੂਪ', ਪਰੋਸੀਡਿੰਗਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਹਿਸਟਰੀ ਕਾਨਫੰਰਸ, ਸ਼ੈਸਨ 25, 1992, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ 51.
14. ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਠਾ ਗੁਰੂ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ’, ਸ੍ਰੀ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਬੋਧ (ਨਿਰਮਲ ਭੇਖ ਦਾ ਖੋਜ ਪੂਰਣ ਇਤਿਹਾਸ), ਸ੍ਰੀ ਨਿਰਮਲ ਪੰਚਾਇਤੀ ਅਖਾੜਾ ਕਨਖਲ ਹਰਿਦ੍ਵਾਰ (ਉਤਰ- ਪ੍ਰਦੇਸ਼), 1997, ਪੰਨਾ 78.
15. ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ', ਕਲਮ ਦੇ ਧਨੀ, ਕਲਮ ਮੰਦਰ, ਪਟਿਆਲਾ, 1998, ਪੰਨਾ 215.
16. ਡਾ. ਹਰਬੰਸ ਕੌਰ ਸਾਗੂ (ਸੰਪਾ), ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ', ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਚੋਂ, ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ,2003, ਪੰਨਾ 82,
17. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭਰਤ, ‘ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇਕ ਅਧਿਐਨ', ਗੁਰਮਤਿ ਦਰਪਨ, ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, 2007, ਪੰਨਾ 104.
18. ਸੁਖਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ‘ਗਯਾਨੀ ਗਯਾਨ ਸਿੰਘ', ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਤ੍ਰਿਕਾ, ਜੂਨ 2007, ਅੰਕ ਪਹਿਲਾ (ਧਰਮ ਚਿੰਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅੰਕ), ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ,2008, ਪੰਨਾ 219.
19. ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਠਾਗੁਰੂ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ', ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦੀ ਗੌਰਵ ਗਾਥਾ, ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਮਹੰਤ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੈਕਟਰੀ, ਹਰਿਦਵਾਰ (ਉਤਰਾਂਚਲ) 2009, ਪੰਨਾ 71.
20. ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼', ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮ ਬਾਨੀ, ਗ੍ਰੰਥ, ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ (ਭਾਗ ਦੂਜਾ), (ਸੰਪਾ.) ਡਾ. ਸਰਬਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 2011, ਪੰਨਾ 344.
21. ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਠਾਗੁਰੂ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼’, ਨਿਰਮਲ ਆਸ਼ਰਮ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ, ਸੈਮੀਨਾਰ 6-7, ਦਸੰਬਰ 2011, ਪੰਨਾ 01:
22. ਪ੍ਰੋ. ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜੁਬਾਨੀ’, ਗੁਰੂ ਸਰ, ਸਿੰਘ ਬ੍ਰਦਰਜ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2014, ਪੰਨਾ 107,
23. ਡਾ. ਪਰਮਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ‘ਤਵਾਰੀਖ਼ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ' ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਰਚਨਾ, The Religion and Sikh Studies (Special Issue: Guru Gobind Singh), Sri Guru Granth Sahib World University, Fathegarh. Sahib, ਜੁਲਾਈ- ਦਸੰਬਰ 2014, ਪੰਨਾ 41.
24. ਮਲਕਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕ੍ਰਿਤ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੁਲੰਕਣ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ), Journal of Sri Guru Granth Sahib Studies Refer eed journal (ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ, ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ), Sri Guru Granth Sahib World University, Fathegarh Sahib, 2018, ਪੰਨਾ 71.
25. ਗਿਆਨੀ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਠਾਗੁਰੂ, ‘ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ', ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਿਹਾਸ, ਸੰਪਾ./ਪ੍ਰਕਾ. ਗਿਆਨੀ ਕੌਰ ਸਿੰਘ ਕੋਠਾਗੁਰੂ, ਬਠਿੰਡਾ, 2021, ਪੰਨਾ 91. ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲੇਖ: 1. Bhagat Singh, ‘Giani Gian Singh', Punjab History Conference Proceedings, IX, April 1975, p. 180.
2. Satwinder kooner, ‘Giani Gian Singh: His Contribution to Sikh Studies', The Punjab Past and Present, vol. XXIV-1, Dept. Historical Studies, Punjab Uni. Patiala, 1990, p. 83.
3. Sukhdial Singh, ‘Historical Analysis of Gian Singh's Twarikh Guru Khalsa', The Punjab Past and Present, vol. XXVII- 1, April 1993, p. 110.
4. Sukhdev Singh, ‘Evidence on Nirmala Attitude Towards state Patronage in Giani Gian Singh's Nirmal Panth Pardipika (1891 A.D.)', Punjab History Conference Proceedings, XXVI, March 1994, p. 169.
5. Surinder Singh, ‘Giani Gian Singh on the Suthreshahis', Punjab History Conference Proceedings, XXVIII, March 1996, p. 103.
6. sukhdial Singh, ‘Giani Gian Singh's place in Punjab History', The Punjab Past and Present, XXXII, April 2001. p. 66. 7. Sukhdev Singh,' Giani Gian Singh's Interpretation of the Khalsa Sikh Tradition', Punjab History Conference Proceedings, XXXV, March 2003, p. 134.
8. Sukhdev Singh, ‘Historical Analysis of Giani Gian Singh's Nirmal Panth Pardipika', Punjab History Conference Proceedings, XXXVII, March 2005, p. 220. ਥੀਸਿਸ :
9. Historical Analysis of Giani Gian Singh writings, Researcher Sukhdial Singh, Supervisor Dr. Gurbachan Singh Nayyar, Dept. of History, Punjabi University Patiala, 1992. (Ph. d) 2. Giani Gian Singh on Sikh Religion Denomination, Surinder Singh, Guru Nank Dev University, Amritsar, 1996. (M. Phil.) 3. ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਚਿਤ ‘ਗੁਰਧਾਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ', ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਨ, ਖੋਜਾਰਥੀ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਨਿਗਰਾਨ ਪ੍ਰੋ.ਰਾਏਜਸਬੀਰਸਿੰਘ,ਗੁਰੂਨਾਨਕਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2005. (ਪੀਐਚ. ਡੀ.) 4. A Critical Editing of Giani Gian Singh's Nirmal Panth Pardipika (A. D.), Researcher Sarita Rana, Supervisor Sulakhan Singh, Dept. of History Guru Nank Dev University, Amritsar, 2014. (Ph.d) 55 5. ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕਇਤਿਹਾਸਕ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਾਹਿਤ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰਿਪੇਖ, ਖੋਜਾਰਥੀ- ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ, ਨਿਗਰਾਨ- ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜਸਪਾਲ ਕੌਰ ਕਾਂਗ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2020(ਪੀਐਚ. ਡੀ.) ਕੋਸ਼ : 1. ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਕੋਸ਼, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ’ (ਸੰਪਾ.) ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁਕਸ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 2003, ਪੰਨਾ 261.
2. ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼, ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ, ‘ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ’ (ਸੰਪਾ.) ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, 2004, ਪੰਨਾ 705.
3. ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼, ਭਾਗ- ਪਹਿਲਾ, ਡਾ.ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ, ਗੁਰ ਰਤਨ ਪਬਲਿਸ਼ਰਜ਼, ਪਟਿਆਲਾ, 2005, ਪੰਨਾ 589.
4. ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਭਾਗ ਦੂਜਾ, ‘ਸੰਤ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ’ (ਸੰਪਾ.) ਡਾ. ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸਾ, ਭਾ. ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2009, ਪੰਨਾ 60.
5. The Encyclopaedia of Sikhism, Gian Singh Giani (1822- 1921), (ed) Harbans Singh, vol. 2, Punjabi University, Patiala, 2011, p. 82. ਸਾਰ: ਉਪਰੋਕਤ ਦੇ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਡੇਰਾ ਕਾਰਜ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਤੇ ਜੋ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਡੇਰਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਰਾਹੀਂ ਇਉਂ ਦਰਸਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਸਾਰਣੀ: ਲੜੀ ਨੰ. ਸ੍ਰੋਤ ਗਿਣਤੀ
1. ਕਿਤਾਬਾਂ 06
2. ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖ 25
3. ਅੰਗਰਜ਼ੀ ਲੇਖ 08
4. ਥੀਸਿਸ 05
5. ਕੋਸ਼ 05 ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ- 49 ਹੈ। |
