ਦਿੱਲੀ ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਦਰਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਵਰਗਿਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਮਚਾਈ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਤਲ-ਏ-ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਖ਼ੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਗਾਈਆਂ। ਇਹ ਲੋਕ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨੂੰ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਤੇ ਕਤਲ-ਏ-ਆਮ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆ ਨੂੰ ਕੋਹ-ਕੋਹ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ, ਮਾਂਵਾਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦੇ ਵਿਚ ਰੋਕ ਕੇ ਡਾਂਗਾਂ ਅਤੇ ਰਾਡਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਵਹਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੈਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲੇ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਜਾਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਤਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕਈ ਭਗਤ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਬਾਣੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ, ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਭਗਤ ਧੰਨਾ ਜੀ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ, ਭਗਤ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਜੀ, ਭਗਤ ਜੈਦੇਵ ਜੀ, ਭਗਤ ਸੈਣ ਜੀ ਆਦਿ) ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗੜਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਘੋਰ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ। ਏਦਾਂ ਦੀ ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਘਟਨਾ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਕਲੋਨੀ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਜਿੱਥੇ 35-40 ਘਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਪਹਿਲੀ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 200 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 200 ਦੰਗੜਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦੰਗੜ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਆਏ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਸੂਤ ਲਈਆਂ ਤੇ ਦੰਗੜਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਹਾਲ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਡਟ ਕੇ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਫੱਟੜ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਦੰਗਈਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕਾਫਲਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ ਇਸ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁੱਟ ਦਿੱਲੀ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਲੀਡਰ ਵੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੋਲੇ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਤੇ ਗੱਜ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵੱਢ ਦਿਆਂਗੇ। ਇਕ ਵਹਿਸ਼ੀ ਦੰਗਈ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚੋਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਬਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ ਇੱਕ ਜਬਰਦਸਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੰਗੜ ਗੁੰਡੇ ਹੜ ਵਾਂਗ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਦੋ ਢਾਈ ਘੰਟੇ ਗਹਿਗੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸ. ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਦੰਗੜਾਂ ਦੇ ਇਕ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਤੇਗ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਘੇਰਾ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਾ। ਸਖਤ ਫੱਟੜ ਹੋਏ ਭਾਈ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਜੀਊਂਦੇ ਦੰਗੜਾਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਆ ਗਏ। ਦੰਗੜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਟਾਰਚਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਥੋੜੀ-ਥੋੜੀ ਅੱਗ ਦੇ ਸੇਕ ਨਾਲ ਤਪਾ-ਤਪਾ ਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਉਹ ਏਦਾਂ ਹੀ ਸਾਦੇ ਤੇ ਭੁੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ। ਅਖੀਰ ਸਰੀਰ ਫੁੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪਟਾਕਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਦੰਗੜਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਹਾਇਤ ਕੋਝੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨ ਆਏ ਦੰਗਈਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਟੋਲੇ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ 300 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅਗਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ।