ਇਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ, ਫਿਕਰ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਨਾਅ। ਇਸ ਨਿਰੰਤਰ ਵੱਧਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਨਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ’ਤੇ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿਚ ਆਏ ਦੁਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਡੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸੰਸਾਰਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਕੇ ਖਿਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਕ ਖਿਨ ਵਿਚ ਕੰਗਾਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਨੀਵਾਂ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਆਦਰ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ:

-ਤੂ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਸਮਰਥੁ ਹੈ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨਾਹੀ॥ (ਪੰਨਾ 301)

-ਖਿਨ ਮਹਿ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪਨਹਾਰਾ ਕੀਮਤਿ ਜਾਇ ਨ ਕਰੀ॥
ਰਾਜਾ ਰੰਕੁ ਕਰੈ ਖਿਨ ਭੀਤਰਿ ਨੀਚਹ ਜੋਤਿ ਧਰੀ॥ (ਪੰਨਾ 499)

ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਣਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਪਾਸੋਂ ਆਪ ਹੀ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰਵਾਕ ਹਨ:

-ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਆਪਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤਿਸ ਹੀ ਹਾਥਿ॥
ਮਾਰਿ ਆਪੇ ਜੀਵਾਲਦਾ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਸਾਥਿ॥ (ਪੰਨਾ 48)

-ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਹੈ ਦੂਜਾ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥
ਜਿਉ ਬੋਲਾਏ ਤਿਉ ਬੋਲੀਐ ਜਾ ਆਪਿ ਬੁਲਾਏ ਸੋਇ॥ (ਪੰਨਾ 39)

-ਸਭ ਕੋ ਕਾਲ ਸਭਨ ਕੋ ਕਰਤਾ। ਰੋਗ ਸੋਗ ਦੋਖਨ ਕੋ ਹਰਤਾ (ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ) ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਗ਼ਲ ਵਿਚ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਮਾਨੋਂ ਜੀਵਨ ਜੁਗਤਿ ਦੀ ਰੱਸੀ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਤੋਰਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਜੀਵ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪ ਹੀ ਬੈਠਾ ਪੇ੍ਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ:

-ਸਭੁ ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇਦਾ ਪਿਆਰਾ ਵਸਿ ਆਪੇ ਜੁਗਤਿ ਹਥਾਹਾ॥
ਗਲਿ ਜੇਵੜੀ ਆਪੇ ਪਾਇਦਾ ਪਿਆਰਾ ਜਿਉ ਪ੍ਰਭੁ ਖਿੰਚੈ ਤਿਉ ਜਾਹਾ॥(ਪੰਨਾ 606)

-ਸਗਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਤੁਮਰੈ ਸੂਤ੍ਰਿ ਧਾਰੀ॥ (ਪੰਨਾ 268)

ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਵਾਜੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ:

ਆਪੇ ਤਾਣੁ ਦੀਬਾਣੁ ਹੈ ਪਿਆਰਾ ਆਪੇ ਕਾਰੈ ਲਾਇਆ॥
ਜਿਉ ਆਪਿ ਚਲਾਏ ਤਿਉ ਚਲੀਐ ਪਿਆਰੇ ਜਿਉ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਭਾਇਆ॥
ਆਪੇ ਜੰਤੀ ਜੰਤੁ ਹੈ ਪਿਆਰਾ ਜਨ ਨਾਨਕ ਵਜਹਿ ਵਜਾਇਆ॥ (ਪੰਨਾ 606)

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੇ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੁਝ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ। ਬੁਢਾਪਾ, ਮੌਤ, ਤਾਪ ਆਦਿਕ ਹਰੇਕ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ:

ਭਾਈ ਮਤ ਕੋਈ ਜਾਣਹੁ ਕਿਸੀ ਕੈ ਕਿਛੁ ਹਾਥਿ ਹੈ ਸਭ ਕਰੇ ਕਰਾਇਆ॥
ਜਰਾ ਮਰਾ ਤਾਪੁ ਸਿਰਤਿ ਸਾਪੁ ਸਭੁ ਹਰਿ ਕੈ ਵਸਿ ਹੈ
ਕੋਈ ਲਾਗਿ ਨ ਸਕੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਕਾ ਲਾਇਆ॥ (ਪੰਨਾ 168)

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤਕ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਦੋਂ ਤਕ ਦੁਖੀ ਹੈ:

-ਜਬ ਲਗੁ ਜਾਨੈ ਮੁਝ ਤੇ ਕਛੁ ਹੋਇ ॥ ਤਬ ਇਸ ਕਉ ਸੁਖੁ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥
ਜਬ ਇਹ ਜਾਨੈ ਮੈ ਕਿਛੁ ਕਰਤਾ॥ ਤਬ ਲਗੁ ਗਰਭ ਜੋਨਿ ਮਹਿ ਫਰਤਾ॥ (ਪੰਨਾ 278)

-ਕੀਤਾ ਕਰਣਾ ਸਰਬ ਰਜਾਈ ਕਿਛੁ ਕੀਚੈ ਜੇ ਕਰਿ ਸਕੀਐ॥
ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿਛੂ ਨ ਹੋਵੈ ਜਿਉ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਖੀਐ॥ (ਪੰਨਾ 736)

ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਦਾ ਮਨਚਾਹਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਥਾਂ-ਥਾਂ ’ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੀਤਿਆਂ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ! ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕੇਵਲ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

-ਤੂ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਅਗੰਮੁ ਹੈ ਕਿਸੁ ਨਾਲਿ ਤੂ ਵੜੀਐ॥
ਤੁਧੁ ਜੇਵਡੁ ਹੋਇ ਸੁ ਆਖੀਐ ਤੁਧੁ ਜੇਹਾ ਤੂਹੈ ਪੜੀਐ॥ (ਪੰਨਾ 301)

-ਤੂ ਕਰਤਾ ਤੇਰਾ ਸਭੁ ਕੀਆ॥
ਤੁਝੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਬੀਆ॥ (ਪੰਨਾ 1079)

-ਤੂ ਅਥਾਹੁ ਅਪਾਰੁ ਅਤਿ ਊਚਾ ਕੋਈ ਅਵਰੁ ਨ ਤੇਰੀ ਭਾਤੇ॥ (ਪੰਨਾ 747)

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਹੇ ਭਾਈ! ਜੇ ਇਹ ਖਿਆਲ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਤਦੋਂ ਹੀ ਝੂਰੀਦਾ ਹੈ ਜੇ ਇਹ ਖਿਆਲ ਬਣਿਆ ਰਹੇ ਕਿ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਾਡੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਤਾਂ ਭੀ ਝੂਰਦੇ ਰਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਹੇ ਭਾਈ! ਕੁਝ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਉਹ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਏ? ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:

-ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਦੂਜਾ ਕਰਤਾ॥ ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਅਨਿਆਇ ਕੋ ਮਰਤਾ॥
ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਕਿਛੁ ਜਾਣੈ ਨਾਹੀ॥ ਕਿਆ ਕੜੀਐ ਜਾਂ ਭਰਪੂਰਿ ਸਮਾਹੀ॥2॥
ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਕਿਛੁ ਹੋਇ ਧਿਙਾਣੈ॥ ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਭੂਲਿ ਰੰਞਾਣੈ॥ (ਪੰਨਾ 1140)

ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਭ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇ ਸਦਾ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਹੈ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਚਿਤਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਜੋ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹਨ, ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਸਮਝੋ:

-ਹਰਿ ਜੀ ਮਾਤਾ ਹਰਿ ਜੀ ਪਿਤਾ ਹਰਿ ਜੀਉ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ॥
ਹਰਿ ਜੀ ਮੇਰੀ ਸਾਰ ਕਰੇ ਹਮ ਹਰਿ ਕੇ ਬਾਲਕ॥
ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਖਿਲਾਇਦਾ ਨਹੀ ਕਰਦਾ ਆਲਕ॥
ਅਉਗਣੁ ਕੋ ਨ ਚਿਤਾਰਦਾ ਗਲ ਸੇਤੀ ਲਾਇਕ॥
ਮੁਹਿ ਮੰਗਾਂ ਸੋਈ ਦੇਵਦਾ ਹਰਿ ਪਿਤਾ ਸੁਖਦਾਇਕ॥ (ਪੰਨਾ 1101)

-ਏ ਮਨ ਮਤ ਜਾਣਹਿ ਹਰਿ ਦੂਰਿ ਹੈ ਸਦਾ ਵੇਖੁ ਹਦੂਰਿ॥
ਸਦ ਸੁਣਦਾ ਸਦ ਵੇਖਦਾ ਸਬਦਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥ (ਪੰਨਾ 429)

-ਨੇੜਾ ਹੈ ਦੂਰਿ ਨ ਜਾਣਿਅਹੁ ਨਿਤ ਸਾਰੇ ਸੰਮ੍ਾਲੇ॥
ਜੋ ਦੇਵੈ ਸੋ ਖਾਵਣਾ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਾਚਾ ਹੇ॥ (ਪੰਨਾ 489)

ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਿਆਲ ਬਣ ਜਾਏ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਹੈ ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਰਹੀਦਾ ਹੈ, ਝੂਰਦੇ ਰਹੀਦਾ ਹੈ:

ਪਿਰੁ ਅੰਤਰਿ ਸਮਾਲੇ ਸਦਾ ਹੈ ਨਾਲੇ ਮਨਮੁਖਿ ਜਾਤਾ ਦੂਰੇ॥ (ਪੰਨਾ 583)

ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਬੱਚਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨਗੇ ਉਸ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੀ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਨਾਉ-ਮੁਕਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਦਾ ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਤਨਾਉ-ਗ੍ਰਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੁਖੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ’ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਡੋਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ ਉਹ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਹੈ:

ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਹੋਵੈ ਬਾਹਰਿ॥ ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਵਿਸਰੈ ਨਰਹਰਿ॥
ਤਉ ਕੜੀਐ ਜੇ ਦੂਜਾ ਭਾਏ॥ ਕਿਆ ਕੜੀਐ ਜਾਂ ਰਹਿਆ ਸਮਾਏ॥ (ਪੰਨਾ 1140)

ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਹਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਜਿਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਘਰ, ਖਾਣ ਲਈ ਰਸਦਾਇਕ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ-ਧੀ, ਮਿੱਤਰ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਆਦਿਕ ਸਬੰਧੀ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਭੱੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਬਲਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ-ਹੋਰ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਰਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਆਪਣੇ ਧਨ-ਪਦਾਰਥ, ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ, ਧੀਆਂ-ਪੁੱਤਰ, ਮਹਿਲ-ਮਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਕੇ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਹੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਨੰਦ, ਖੇੜਾ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਝੂਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ:

-ਦੂਜੈ ਲਗੇ ਪਚਿ ਮੁਏ ਮੂਰਖ ਅੰਧ ਗਵਾਰ॥ (ਪੰਨਾ 85)

-ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਦੁਖੁ ਹੋਇ ਮਨਮੁਖ ਜਮਿ ਜੋਹਿਆ ਜੀਉ॥
ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰੇ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਮਾਇਆ ਦੁਖਿ ਮੋਹਿਆ ਜੀਉ॥ (ਪੰਨਾ 690)

-ਸਭੇ ਦੁਖ ਸੰਤਾਪ ਜਾਂ ਤੁਧਹੁ ਭੁਲੀਐ॥ (ਪੰਨਾ 964)

ਇਸ ਦੌੜ-ਭੱਜ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਕਾਲ- ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਫਰਿਆਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ:

-ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਹਉ ਕੈ ਸਿਉ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ॥ (ਪੰਨਾ 1282)

-ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਐ ਹੁਕਮੁ ਕਰੇ ਗਾਵਾਰੁ॥
ਆਪਿ ਛਡਾਏ ਛੁਟੀਐ ਆਪੇ ਬਖਸਣਹਾਰੁ॥
ਆਪੇ ਵੇਖੈ ਸੁਣੇ ਆਪਿ ਸਭਸੈ ਦੇ ਆਧਾਰੁ॥
ਸਭ ਮਹਿ ਏਕੁ ਵਰਤਦਾ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ॥ (ਪੰਨਾ 1282)

ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਹਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਚਿੰਤਾ-ਫਿਕਰ, ਡਰ, ਭਰਮ, ਸਹਿਮ ਅਤੇ ਤਨਾਉ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਵਾਕ ਹੈ:

-ਇਕੁ ਪਛਾਣੂ ਜੀਅ ਕਾ ਇਕੋ ਰਖਣਹਾਰੁ॥
ਇਕਸ ਕਾ ਮਨਿ ਆਸਰਾ ਇਕੋ ਪ੍ਰਾਣ ਅਧਾਰੁ॥
ਤਿਸੁ ਸਰਣਾਈ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਕਰਤਾਰੁ॥ (ਪੰਨਾ 45)

-ਹਰਿ ਇਕੋ ਕਰਤਾ ਇਕੁ ਇਕੋ ਦੀਬਾਣੁ ਹਰਿ॥
ਹਰਿ ਇਕਸੈ ਦਾ ਹੈ ਅਮਰੁ ਇਕੋ ਹਰਿ ਚਿਤਿ ਧਰਿ॥
ਹਰਿ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਕੋਈ ਨਾਹਿ ਡਰੁ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਦੂਰਿ ਕਰਿ॥ (ਪੰਨਾ 83)

ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰ ’ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ’ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਰੱਖ। ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਤਮਿਕ ਬਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ, ਝੂਰਨਾ ਨਹੀਂ। ਮਨ ਦੀ ਐਸੀ ਅਵਸਥਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ- ਸਹਿਜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ-ਵਿਚਾਰਨ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵਸਾਉਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪ-ਜਪ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁਖਾਂ-ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਸਿਮਰ ਕੇ ਮਨ ਦਾ ਡਰ, ਸਹਿਮ ਸਭ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਝੋਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ:

ਹਰਿ ਜਪਿ ਜਪੇ ਮਨੁ ਧੀਰੇ॥1॥ਰਹਾਉ॥
ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਗੁਰਦੇਉ ਮਿਟਿ ਗਏ ਭੈ ਦੂਰੇ॥
ਸਰਨਿ ਆਵੈ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਤਾ ਫਿਰਿ ਕਾਹੇ ਝੂਰੇ॥ (ਪੰਨਾ 132)

ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਫਿਕਰ ਦੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਖਿੜਾਉ, ਸੁਖ-ਅਨੰਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਭਿਮਾਨੀ ਮਨ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ:

ਆਪਨਾ ਪ੍ਰਭੁ ਆਇਆ ਚੀਤਿ॥
ਦੁਸਮਨ ਦੁਸਟ ਰਹੇ ਝਖ ਮਾਰਤ ਕੁਸਲੁ ਭਇਆ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਮੀਤ॥ਰਹਾਉ॥
ਗਈ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਸਭ ਨਾਸੀ ਅੰਗੀਕਾਰੁ ਕੀਓ ਕਰਤਾਰਿ॥
ਸਾਂਤਿ ਸੂਖ ਅਰੁ ਅਨਦ ਘਨੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਉਰ ਹਾਰਿ॥(ਪੰਨਾ 826)