ਢਾਹ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਜਬਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ,
ਬਣਾ ਦਿੱਤੇ ਥੇਹ,
ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਸੱਚ ਦੀ ਫਤਿਹ।
ਖੜਕਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਬਰਾਂ ਦੀ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ
ਬਹਾਦਰ ਬੰਦਿਆਂ,
ਗੂੰਜੀ ਜਦੋਂ ਹੱਕ ਦੀ ਫਤਿਹ।
ਬੈਠਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੱਤੀ ਤਵੀ ’ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਦੇ,
ਕਦੇ ਦੇਗਾਂ ’ਚ ਉਬਾਲੇ ਫਤਿਹ।
ਚੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਦੇ ਚਰਖੜੀਆਂ ’ਤੇ,
ਕਦੇ ਨੇਜਿਆਂ ’ਤੇ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਉਛਾਲੇ ਫਤਿਹ।
ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਆਪੇ ਦਾਨੀ,
ਆਪੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਵਿਚ
ਸੀਸ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਵਰਗੇ ਉੱਥੇ ਹੀ,
ਜਿੱਥੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਕਦੇ ਚਿਰਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਨ ਨੂੰ,
ਆਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਤਾਂ ਕਰੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ
ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੀਕ
ਕਿੱਡੀ ਅਜੀਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਛੁਡਾ ਕੇ ਮਖ਼ਮਲੀ ਸੇਜਾਂ
ਸੋਹਲ ਜਿੰਦਾਂ ਤੋਂ,
ਪੋਹ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ
ਸਰਸਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ
ਠੰਡਾਂ ਵਿਚ ਠਾਰੇ ਫਤਿਹ।
ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਸਿਹਰੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੇ ਮੌਸਮ,
ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ,
ਜੁਝਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਰਣ ਚ ਪੁਕਾਰੇ ਫਤਿਹ।
ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਚਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਜਦੋਂ,
ਅੱਧ-ਖਿੜੀ ਕਲੀ ਵਰਗੇ ਮਾਸੂਮ,
ਦੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ!
ਭੁਲਾਏ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ
ਉਹ ਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤਕ,
ਜ਼ਰੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ,
ਮੋਹਰਾਂ ਧਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਵਾਰੇ ਕੋਈ ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ,
ਮਾਤਾ ਸਾਰਾ ਸਰਬੰਸ ਆਪਣਾ।
ਸਿਜਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ,
ਤਾਜਾਂ ਤਖ਼ਤਾਂ ਵਾਲੇ ਜਦੋਂ,
ਬੜੀ ਔਖੀ ਹੋ ਕੇ ਜਰਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ!
ਲਾ ਕੇ ਟਿੰਡ ਦਾ ਸਰ੍ਹਾਣਾ,
ਸੌਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕੰਡਿਆਂ ਉੱਤੇ
ਸੂਲਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ’ਤੇ
ਤੁਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
ਯਾਰੜੇ ਦਾ ਸੱਥ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ,
ਮੁਰੀਦਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ
ਹਾਲ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਕਦੇ ਪਿਓ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਤੁੰਨਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕਲੇਜੇ ਦਾ ਟੁੱਕੜਾ,
ਕਾਲਜਾ ਫੜ ਕੇ ਸਹਾਰਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ।
ਤੋੜ ਕੇ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਮਾਣ
ਢਾਹ ਕੇ ਕੂੜ੍ਹ ਪਾਪ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ,
ਫਤਿਹ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਉਸਾਰਦੀ ਹੈ ਫਤਿਹ.!