ਲੇਖ - During exile: The thoughts of Maharaja Duleep Singh

ਕੱਜਣਾ,
medium
1 June, 2017
0
ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਸਮੇਂ: ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ
-
ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ
ਲੈ ਵਤਨ ਮੇਰੇ! ਰਹੀਂ ਵੱਸਦਾ ਤੂੰ

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਖਾਤਿਬ:

ਲੈ ਵਤਨ ਮੇਰੇ! ਰਹੀਂ ਵੱਸਦਾ ਤੂੰ,
ਸਾਡੇ ਪੈਰੀਂ ਤਾਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ।
ਅਸੀਂ ਵੱਸ ਪੈ ਗਏ ਪੱਲੇ ਖੋਟਿਆਂ ਦੇ,
ਗਲੀਆਂ ਦੂਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।

ਜਿੱਥੇ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਗਿਰਦੇ ਬੈਠਣਾ ਸੀ,
ਉੱਥੇ ਗੋਰੀਆਂ ਗਾਰਦਾਂ ਬਹਿ ਗਈਆਂ।
ਅੱਗੇ ਕੱਲੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਹੀ ਲੱਥੀਆਂ ਸਨ,
ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਕਲਗੀਆਂ ਲਹਿ ਗਈਆਂ।

ਹੁੰਦੀ ਕੀ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਏ,
ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੌਣ ਦੇਣਾ?
ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹਾਂ ਮੈਂ,
ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦੇਣਾ।

ਹੁੰਦਾ ਅੱਜ ਕਿਧਰੇ ਨਲਵਾ ਸ਼ੇਰ ਜਿਉੂਂਦਾ,
ਮੇਰੀ ਗੋਰਿਆਂ ਲਾਹੀ ਨਾ ਪੱਤ ਹੁੰਦੀ।
ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀਆ ਜੇ ਹੁੰਦਾ,
ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਫਰੰਗੀਆਂ ਝੱਗ ਹੁੰਦੀ।

ਤੱਕ ਲੈਂਦਾ ਜੇ ਸ਼ੇਰੇ ਪੰਜਾਬ ਜਿਊਂਦਾ,
ਓਹਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਲੱਥਦੀ ਪੱਗ ਹੁੰਦੀ।
ਸਣੇ ਸਭੇ ਇੰਗਲੈਡ ਦੇ ਫੂਕ ਦਿੰਦਾ,
ਲੱਗੀ ਅਸਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਹੁੰਦੀ।

ਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਜਿਹੜੇ,
ਰਹਿਣਾ ਪਿਆ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤਖਤ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਮੱਲਣਾ ਸੀ,
ਰੁਲ ਗਏ ਪਰਦੇਸਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ।

ਜਨਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ:

ਜਿੰਦਾਂ! ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀਏਂ ਨੀ,
ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੱਭਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿਉਂ?
ਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀਏਂ! ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀਏ,
ਤੈਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬੱਝਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿਉਂ?

ਅੰਮੀ! ਸ਼ੇਰਾਂ ਬਘਿਆੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ’ਚੋਂ,
ਤੈਨੂੰ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿਉਂ?
ਤੇਰੀ ਪੱਤ ਨਹੀਂ ਪੱਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੀ,
ਨੰਗ ਕੱਲੀ ਨੂੰ ਕੱਜਣਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਿਉਂ?

ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੇਲੇ ਸੰਜੋਗ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਗਏ,
ਕਦੇ ਪਰਤਦੇ ਨਹੀਂ ਪਾਣੀ ਪੱਤਣਾਂ ਨੂੰ।
ਜਿਸ ਘਰ ਨੂੰ ਜੰਦਰੇ ਵੱਜ ਜਾਂਦੇ,
ਜਾਲੇ ਲੱਗ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਛੱਤਣਾਂ ਨੂੰ।

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ:

ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਲੰਦਨ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚ,
ਮੈਨੂੰ ਫੂਕਿਓ ਨਾ ਇੰਗਲਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਲ।
ਮੇਰੀ ਚਿਖਾ ’ਚੋਂ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਲਾਟ ਨਿਕਲੇ,
ਓਹਦਾ ਰੁਖ ਹੋਵੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਵੱਲ।

ਕਹਿੰਦੇ ਭੁੱਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਕ ਹੁੰਦੈ,
ਕੋਈ ਜਾਣ ਨਾ ਦੇਣਾ ਸਮਸ਼ਾਨ ਦੇ ਵੱਲ।
ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਨਾ ਦਾਗ ਦੇਣਾ,
ਸ਼ਿਵਾ ਠੰਢਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਇਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ।

ਜਿੰਦਾਂ ਰਾਣੀ ਤੇ ਕੰਵਰ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ,
ਉੱਡ ਜਾਏਗੀ ਏਥੇ ਸੁਆਹ ਲੋਕੋ!
ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਇੱਟ ਅੰਦਰ,
ਮੇਰਾ ਧੜਕਦਾ ਸੁਣ ਲਇਓ ਸਾਹ ਲੋਕੋ!

Articles Author Views

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ - ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ
1 November, 2023
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ - ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ
1 March, 2021
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਦਸਮੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ: ਕੀ ਲਿਖਾਂ ? - ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ
1 January, 2021
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਸਮੇਂ: ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ - ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ
1 June, 2017
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...