ਝੱਖੜ ਝੁੱਲਿਆ ਕਹਿਰ ਦਾ ਜਗ ਉੱਤੇ, ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਸੀ ਧਰਤ ਥਰਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਹੁੰਦੇ ਪਾਪ ਸੀ ਮਜ੍ਹਬ ਦੀ ਆੜ ਅੰਦਰ, ਖਲਕਤ ਰੱਬ ਦੀ ਡਾਢੀ ਸਤਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਹੁਕਮਰਾਨ ਸਨ ਰਯੀਅਤ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀਂਦੇ, ਉਲਟੀ ਵਾੜ ਸੀ ਖੇਤ ਨੂੰ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਅੱਗ ਈਰਖਾ ਦੀ ਬਾਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੈਸੀ ਫੁੱਟ ਚੁਆਤੀਆਂ ਲਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਐਸੇ ਸੜਦਿਆਂ ਬਲਦਿਆਂ ਦਿਲਾਂ ਉੱਤੇ, ਸਵਾਂਤ ਬੂੰਦ ਦਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਏ ਕਿਹੜਾ? ਨਾਨਕ ਬਿਨਾਂ ਤੌਹੀਦ ਦੇ ਪਿਆਸਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਤਿਨਾਮੁ ਦਾ ਜਾਪ ਜਪਾਏ ਕਿਹੜਾ? ਲੱਖਾਂ ਪੀਰ, ਪੈਗੰਬਰ, ਅਵਤਾਰ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਅਵਤਾਰ ਕੋਈ। ਝੂਠ ਸੱਚ ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਿਤਾਰਿਉਂ ਈ, ਨਹੀਉਂ ਸਕਿਆ ਹੋਰ ਨਿਤਾਰ ਕੋਈ। ਡਿੱਗਦੇ ਪਰਬਤਾਂ ਤਾਈਂ ਅਟਕਾਰਿਆ ਤੂੰ ਨਹੀਂਉ ਸਕਿਆ ਹੋਰ ਅਟਕਾਰ ਕੋਈ। ਕੌਡੇ ਜਿਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰਹੀਂਓਂ ਤਾਰਿਆ ਏ, ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਤਾਈਂ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤਾਰ ਕੋਈ। ਚੋਜੀ ਨਾਨਕਾ ਤੂੰ ਰਿਹੋਂ ਚੋਜ ਕਰਦਾ, ਵਾਹਵਾ ਚੋਜ ਵੀ ਤਾਂ ਅਵੱਲੜੇ ਸੀ। ਸੱਚੇ ਕਰੇਂ ਸੌਦੇ ਖਾਤਰ ਤੂੰ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਵਾਹਵਾ ਸੌਦੇ ਭੀ ਤੇਰੇ ਸਵੱਲੜੇ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਹਰ ਇੱਕ ਚੋਜ ਅੰਦਰ, ਰੱਬੀ ਨੂਰ ਦਾ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਤੱਕਿਆ। ਖੇਤ ਉੱਜੜੇ ਪੁੱਜੜੇ ਹਰੇ ਵੇਖੇ ਤੇ ਫਨੀਅਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਦੀਦਾਰ ਤੱਕਿਆ। ਤੇਰੇ ਰੇਠਿਆਂ ਵਿਚ ਮਿਠਾਸ ਵੇਖੀ, ਵਲੀ ਕੰਧਾਰੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਉੱਧਾਰ ਤੱਕਿਆ। ਮਲਕ ਭਾਗੋਆਂ ਨਾਲ ਇਨਕਾਰ ਦਿੱਸਿਆ, ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੱਕਿਆ। ਕਾਲੂ ਚੰਦ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਲਾਲ ਬਾਝੋਂ, ਪੜ੍ਹਨ ਗਿਆ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਏ ਕਿਹੜਾ? ਝਗੜਾ ਦੂਈ ਦਵੈਤ ਦਾ ਕੌਣ ਮੇਟੇ, ਸਬਕ ਏਕਤਾ ਵਾਲਾ ਸਿਖਾਏ ਕਿਹੜਾ? ਸੁੱਚੇ ਰਤਨ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅਣਮੁੱਲੇ, ਲੋਕੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੀਚ ਪੁਕਾਰਦੇ ਸਨ। ਦਸਤਕਾਰ, ਕਿਰਸਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਕਾਮੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਸਨ। ਹਾਕਮ ਧਨੀ ਕਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖ ਮੁੱਲਾ, ਦਇਆਹੀਣ ਤੇ ਪੁੰਜ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਸਨ। ਗਿਆਨਹੀਣ, ਧਨਹੀਣ, ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦਾ, ਚੂਸ ਚੂਸ ਕੇ ਲਹੂ ਡਕਾਰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਪਾਰਖੂ ਪ੍ਰੀਤਮਾ ਬਿਨਾਂ ਤੇਰੇ, ਲਹੂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਫਰਕ ਵਿਖਾਏ ਕਿਹੜਾ? ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਕਵਾਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਦਾ ਕੋਧਰਾ ਖਾਏ ਕਿਹੜਾ? ਕਿਧਰੇ ਆਪ ਤੁਸੀਂ ਮੱਝੀਆਂ ਚਾਰਦੇ ਓ, ਕਿਧਰੇ ਸੌਂਦੇ ਓ ਚਾਦਰਾਂ ਤਾਣ ਨਾਨਕ। ਜਦੋਂ ਮੁਖੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ’ਤੇ ਧੁੱਪ ਆ ਗਈ, ਛਾਇਆ ਸਰਪ ਕੀਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਣ ਨਾਨਕ। ਕੀਤਾ ਖੇਤ ਵੈਰਾਨ ਸਾਰਾ, ਹੋਇਆ ਜੱਟ ਇਹ ਵੇਖ ਹੈਰਾਨ ਨਾਨਕ, ਜਦੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿਤਾ ਕਾਲੂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਟਹਿ ਟਹਿ ਲੱਗਿਆ ਖੇਤ ਲਹਿਰਾਣ ਨਾਨਕ ਧੰਨ ਧੰਨ ਉਹ ਨਾਨਕ ਜੀ ਚੋਜ ਤੁਹਾਡੇ, ਜਾਚਕ! ਧੰਨ ਧਰਤੀ ਨਾਲੇ ਧੰਨ ਨਾਨਕ, ਧੰਨ ਪਿਤਾ ਕਾਲੂ ਨਾਲੇ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਜਿਸਦੀ ਕੁੱਖ ’ਚੋਂ ਜਨਮਿਓ ਚੰਨ ਨਾਨਕ। |