ਉਂਜ ਤਾਂ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਣੀ ਤੋਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਬਚਨਬਿਲਾਸ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੜੀ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਧੂ ਲਈ ਆਤਮਿਕ ਆਨੰਦ ਖ਼ਾਤਰ ਬਨਵਾਸ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕੀ ਸਨਾਤਨ ਮੱਤ, ਕੀ ਬੋਧੀ ਤੇ ਜੈਨੀ ਮੱਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸੇ ਮਾਰਗ ਪੈਰਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ਇਹ ਪਰਵਾਨ ਨਹੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਸਦਿਆਂ-ਰਸਦਿਆਂ ਹੀ ਰੱਬੀ-ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ:

“ਸੋ ਗੋਬਿੰਦ ਕਾ ਮੇਲਾ ਗੋਬਿੰਦ ਲੋਕਾਂ ਕਊ ਮਿਲ ਕਰ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸੋ ਗੋਬਿੰਦ ਲੋਕ ਨਗਰੋਂ ਔਰ ਮਨੁੱਖੋਂ ਮੈਂ ਹੋਤੇ ਹੈ।
ਸੋ ਤੁਮਾਰਾ ਇਹ ਸੁਭਾਉ ਹੂਆ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕੋ ਅਰ ਨਗਰੋਂ ਤੇ
ਕਿਨਾਰਾ ਲਈ ਫਿਰਤੋ ਹੈ ਸੋ ਸੰਤੋ ਤੇ ਭੀ ਕਿਨਾਰਾ ਹੂਆ।
ਜੈਸੇ ਸੁਨਾਰੇ ਕੀ ਰਾਖ ਸਿਉ ਸੋਨਾ ਨਿਕਸਤਾ ਹੈ, ਜਬ ਰਾਖ ਦਾ
ਤਿਆਗ ਕੀਆ ਤਬ ਸੋਨਾ ਕਾ ਤਿਆਗ ਭੀ ਸਾਥ ਹੋਇ ਗਇਆ।
ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਮ ਨਗਰੋਂ ਔਰ ਮਨੁੱਖੋ ਬੀਚ ਸੰਤਾਂ ਕਢ ਖੋਜਉ ਜਹਾਂ ਮਨ
ਮਾਨੀਐ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਨਾ ਆਪ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੋ। " (ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ, ਪੰਨਾ ੨੫)

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੇਵਾ ਕਿਸ ਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਘਨ੍ਹਈਆ ਜੀ ਨੇ ਫੁਰਮਾਇਆ ਕਿ ਸੇਵਾ ਕੇਵਲ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਅਵਤਾਰ ਮਾਤਰ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਜੀਵਨ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ:-

“ਏਕ ਸਾਧ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਆ ਕਿ ਸੇਵਾ ਕਰਨੇ ਦੀ ਭਲੀ ਜੁਗਤਿ
ਕਿਆ ਹੈ? ਤਬ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਚਨ
ਕਹੇ, ਜੋ ਘਟ ਘਟ ਮਹਿ ਰਮਤ ਰਾਮ ਜਾਨ ਕਰ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ
ਇਹੀ ਭਲੀ ਜੁਗਤਿ ਹੈ। ਜੁਗਤ ਕੇ ਲੋਗ ਤਊ ਚਉਬੀਸ ਅਵਤਾਰ
ਹੂਏ ਮਾਨਤੇ ਹੈਂ। ਅਰ ਗੁਰਮੁਖਹੁ ਕੀ ਰਹਿਣੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਤੇ
ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਹੈਂ, ਸਭੀ ਹੀ ਅਵਤਾਰ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਦੇਖਤੇ ਹੈਂ। ਉਨ
ਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਐਸਾ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਜੀਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ
ਉਤਪਤਿ ਹੂਏ ਹੈਂ ਇਤਰ ਕੋਊ ਨਹੀਂ। ਜੈਸੇ ਕਨਕ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣ ਅਰ
ਜੈਸੇ ਮਾਟੀ ਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕੇ ਭਾਂਜਨ, ਤੇਸੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ
ਜਗਤ। ਤਾਂ ਤੇ ਜੀਵਹੁ ਕੀ ਸੇਵਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੀ ਹੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। " (ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਕੀ, ਪੰਨਾ ੪੬)

ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਪ ’ਤੇ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੀ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਕੀ ਹੈ?

“ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਕਹਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਕੀ ਰਹਿਤ ਏਹੁ ਹੈ ਕਿ
ਜੋ ਚੇਤੰਨ ਰੂਪੀ ਬਿਰਛ ਕੀ ਛਾਇਆ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਅਰ
ਸੰਤਹੁ ਕੀ ਏਹੁ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਚੇਤੰਨ ਰੂਪ ਬਿਰਛ ਸਾਥ ਪ੍ਰੀਤਿ
ਕਰਤੇ ਰਹਿ। ਜੈਸੇ ਏਕ ਪੋਥੀ ਕੀ ਛਾਇਆ ਹੈ, ਏਕ ਪੋਥੀ ਕਾ
ਦੀਰਘ ਕਰਮ ਹੈ ਅਰ ਏਕ ਪੋਥੀ ਕਾ ਛੁਦ੍ਰ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਹਾਣਾ
ਬਣਾਇ ਰਾਖਣਾ। ਇਸੀ ਛੁਦ੍ਰ ਕਰਮ ਕਾ ਨਾਮ ਪੋਥੀ ਕੀ ਛਾਇਆ
ਕਹੀਤਾ ਹੈ। ਅਰ ਦੀਰਘ ਕਰਮ ਪੋਥੀ ਕਾ ਇਹੁ ਹੈ ਜੋ ਅਰਥ
ਬਿਚਾਰਣੇ ਅਰੁ ਗੁਹਜ ਭੇਦ ਲਖਣੇ।” (ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਕੀ, ਪੰਨਾ 89)

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗਿਆਸੂ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ ਰੂਪ, ਸੁਭਾ ਤੇ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਦਿੱਤਾ ਕਿ:-

“ਬ੍ਰਹਮ ਤਾਂ ਅੰਬ ਦੇ ਬਿਰਛ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਡਾਲਾਂ, ਪੱਤੇ, ਛਿੱਲ,
ਜੜ੍ਹ ਸਭ ਮਿਲਕੇ ਹੀ ਅੰਬ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਬ ਦਾ ਰਸ ਤੇ
ਸੁਗੰਧ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ; ਇਵੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਤ
ਭਗਵੰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕਰਤਾਰ ਦਾ
ਸਾਰ ਰੂਪ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।" (ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਕੀ, ਪੰਨਾ 78-80)

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਨੁਕਤੇ ਆਪਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੀ ਭ੍ਰਾਤਰੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੀ ਸਪ੍ਰਿਟ ਨੂੰ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਇਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀ ਛਾਪ ਲਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਤ ਵਧੇਰੇ ਸਦਾਚਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦ੍ਰਿੜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਥਾਂ ਇਸ ਦਾ ਗਦ ਰੂਪ ਇਤਨਾ ਮਨੋਹਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅੱਗੇ ਕਵਿਤਾ ਮਾਤ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦਰਵੇਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਹਾਰ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਬਿਰਤੀ ਦੇ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥਕ ਕਾਮਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਤਮਿਕ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਇਸ ਸਿੱਧੇ-ਸਾਦੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਡਲ੍ਹਕਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਸੇਹਰਾ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਸਹਿਜ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ, ਭਾਈ ਜਗਤਾ, ਭਾਈ ਦੁਖ ਭੰਜਨ, ਭਾਈ ਆਯਾ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਦਯਾ ਰਾਮ, ਭਾਈ ਰੰਗ, ਭਾਈ ਧੰਨੂ, ਭਾਈ ਮਿਹਰਾ। ਭਾਈ ਹਜ਼ਾਰੀ, ਭਾਈ ਰਾਮ ਕਿਸ਼ਨ ਤੇ ਬਾਬਾ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਭੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵਰੋਸਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ।

ਸੋ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਤੇ ਗਦ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧਤ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਬਾਵਨ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਮਨੋਹਰ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਕ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ‘ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ’, ’ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਸੇਵਾਰਾਮ ਜੀ', ‘ਪਰਚੀ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ’, 'ਸਾਖੀਆਂ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਕੀਆਂ', ‘ਪੋਥੀ ਆਸਾਵਰੀਆਂ’, ‘ਬਚਨ ਗੋਬਿੰਦ ਲੋਕਾਂ ਕੇ’, ‘ਬਚਨ ਸਾਈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ, ‘ਪਾਰਸਭਾਗ’, ‘ਸੰਤ ਰਤਨ ਮਾਲਾ’, ਸਭੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਦ੍ਰਿੜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਦਾ ਲੋੜ ਹੈ।

ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤਿ ਇਕ ਹੈ, ਇਹ ਹਰ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵੀ ਇਨਸਾਨੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਇਹ ਹੈ ਜਿਵੇਂ 1947 ਈ. ਦੀ ਦੇਸ਼-ਵੰਡ ਨੇ ਸਾਡੀ ਕੌਮਪ੍ਰਸਤੀ ਨੂੰ ਦੁਫਾੜ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਤਿਵੇਂ 1984 ਈ. ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸੈਕੂਲਰਿਜ਼ਮ/ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖਤਾ ਤੇ ਕੌਮੀ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਟੰਗ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਇਤਿਹਾਸ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਆਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਰਬੁੱਲਆਲਮੀਨ ਦੀ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਸ਼ਤਰੂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਰਣਤੱਤੇ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਜਲ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨ ਸਕਦੇ। ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੈਂਤ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਵਿਚ ਭੇਦ ਪਛਾਣਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਅਧਿਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਅਜੋਕਾ ਐਟਮ ਯੁੱਗ ਇਕ ਮਿੰਟ ਪਿੱਛੇ ਲੱਖਾਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਉਸ ਪਾਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੰਬ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਰਬਨਾਸ਼ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਆਪ ਸਹੇੜੀ ਕਿਆਮਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇਕ ਉਪਾਉ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਜੈਸੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ:

ਬਿਸਰਿ ਗਈ ਸਭ ਤਾਤਿ ਪਰਾਈ॥
ਜਬ ਤੇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮੋਹਿ ਪਾਈ॥1॥ਰਹਾਉ॥
ਨਾ ਕੋ ਬੈਰੀ ਨਹੀ ਬਿਗਾਨਾ ਸਗਲ ਸੰਗਿ ਹਮ ਕਉ ਬਨਿ ਆਈ॥ (ਪੰਨਾ 1299)

ਅੱਜ ਇਸ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਜ਼ਖਮੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਮਲ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।