ਕੋਰੜਾ ਛੰਦ ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ। ਧਰਮ...
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਕੀਤਾ ਉਪਕਾਰ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਸੀਸ ਵਾਰ ਜੀ।
ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਅਖਵਾਣ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ। ਧਰਮ...
ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਪੰਥ ਸਜਾਇਆ ਜੀ।
ਚਿੜੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁੜਵਾਇਆ ਜੀ।
ਗਿੱਦੜਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੇਰ ਬੱਬਰ ਬਣਾਇਆ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ । ਧਰਮ...
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇਸ਼-ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਾਰੇ ਨੇ।
ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਵੀ ਚਾਰੇ ਨੇ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੈਰੀ ਇੱਕੋ ਤੀਰ ਤੋਂ ਮੁਕਾਣ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ। ਧਰਮ...
ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਖੰਡਾ ਖੂਬ ਚਲਾਇਆ ਹੈ।
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਹੈ।
ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਵੈਰੀ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹੁਣ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ । ਧਰਮ...
ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ, ਬਿਧੀ ਚੰਦ, ਬਲਬੀਰ ਜੀ।
ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ, ਮਤਾਬ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਜੀ।
ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਿਧਾਨ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ । ਧਰਮ...
ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ, ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ, ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ ਭਾਈ।
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਧਾਕ ਮਚਾਈ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਨੌਜਵਾਨ ਜੀ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਕੁਰਬਾਨ ਜੀ । ਧਰਮ... ਪਉੜੀ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਸੂਰਮਾ, ਸਮਾਂ ਗੁਜਾਰੇ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਿਆਰੇ।
ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਾਤਰੇ ਫੱਬਦੀ, ਸਜਦੇ ਦਸਤਾਰੇ।
ਹੱਥ ’ਚ ਪਕੜੇ, ਖੰਡਾ ਦੋ ਧਾਰੇ।
ਚੱਕਰ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਜਿਉਂ ਚਮਕਣ ਤਾਰੇ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਨੇ, ਸਿੰਘ ਸਚਿਆਰੇ। ਤਥਾ ਵਾਕ ਕਵੀ ਖੱਬੇ ਪਕੜਿਆ ਢਾਲਾ, ਸੱਜੇ ਦੋ ਧਾਰੀ।
ਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਸੂਰਮਾ ਯੋਧਾ ਉਪਕਾਰੀ।
ਗਾਵੇਗੀ ਜੱਸ ਇਸ ਦਾ, ਦੁਨੀਆ ਸਾਰੀ।
ਚੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਇਸ ਨੂੰ, ਹੈ ਨਾਮ ਖੁਮਾਰੀ।
ਬੈਠਾ ਚੌਕੜ ਲਾਇਕੇ, ਯੋਧਾ ਬਲਕਾਰੀ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਸੂਹੀਏ ਆਕੇ, ਹੈ ਅਰਜ਼ ਗੁਜਾਰੀ। ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਸਰੋਵਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖ ਉੱਥੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲ ਛਕ ਕੇ ਲੜਨ ਵਾਸਤੇ ਬੇਅੰਤ ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚੜਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇਕ ਸੱਜਣ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਵਾਰਤਾ ਜਾ ਦੱਸੀ: ਗਣਪਤੀ ਛੰਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੈਠੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਹੀ ਠਾਠ ਨਾਲ,
ਹਰਿਮੰਦਰ ਤੁਰਕ ਢਾਹੁਣ ਲੱਗੇ ਨੇ।
ਵੈਰੀ ਦਲ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਨੇ।
ਪਾਪੀਆਂ ਤਾਲ ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਜੀ,
ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗੇ ਨੇ।
ਮਨ ਭਾਉਂਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਨੇ।
ਕਬਜ਼ਾ ਨੇ ਕਰੀ ਬੈਠੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤੇ,
ਸਿੱਖੀ ਸ਼ਾਨ ’ਚ ਫ਼ਰਕ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ ਨੇ।
ਨਵਾਂ ਸਿੱਕਾ ਆਪਣਾ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗੇ ਨੇ।
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੁਣ ਲਾਲੋ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ,
ਖੰਡੇ ਨੂੰ ਸੀ ਝੱਟ ਹੱਥ ਪਾਉਣ ਲੱਗਿਆ।
ਕਵੀ ‘ਨਿਰਮਲ’ ਸੱਚ ਗਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਦੋਹਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ, ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਜੋ ਹਾਲ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਉਹ ਵਾਰਤਾ, ਦੱਸਾਂ ਕਰਕੇ ਖਿਆਲ। ਕਬਿੱਤ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸੰਗਤ ਮੈਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ,
ਦੱਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਤੂੰ ਹਾਲ ਜੀ!
ਬਾਬਾ ਜੀ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੇ,
ਸੁਣੋ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹੋ ਕਰ ਕੇ ਖਿਆਲ ਜੀ!
ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਨਾ ਸਿੰਘ ਕੋਈ,
ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹੁਣ ਤਾਲ ਜੀ!
‘ਨਿਰਮਲ’ ਸੁਣੀ ਜਦੋਂ ਵਾਰਤਾ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ,
ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਖੰਡਾ ਫੜੀ ਖੱਬੇ ਝੱਟ ਢਾਲ ਜੀ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿਰਲੱਥ ਸੂਰਮਾ ਕੜਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੁਲਾਰੇ ਅਜੇ ਜਿੰਦਾ ਹਨ। ਸ਼ਾਬਾਸ਼ੇ! ਤੁਹਾਡੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਵਾਰਤਾ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ, ਕਿ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਦੇਖੋਗੇ, ਜੋ ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਝੰਡੇ ਝੁਲਾਉਣਗੇ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਆਏ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਪਰਸ਼ਾਦਾ-ਪਾਣੀ ਛਕਾਇਆ ਤੇ ਰਾਹ ਦਾ ਖਰਚ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਿਆ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਰਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗਰਾਂ ਭਬਕ ਕੇ, ਉਠਿਆ ਸਿੰਘ ਦਲੇਰ।
ਗੁਰਧਾਮ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਵਣਾ, ਨਾ ਲਾਉਣੀ ਦੇਰ। ਵਰਨ ਕੁਰੰਗ ਗੱਤ ਛੰਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਝੱਟ ਜੰਗਲ ’ਚ ਜਾਂਵਦਾ।
ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੁਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਸੁਣਾਂਵਦਾ।
ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਬਾਬੇ ਢਾਲ ਕਿਰਪਾਨ ਜੀ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਜੰਗ ਲੜੋ ਹੋ ਕੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਜੀ। ਕੱਬਿਤ ਪੂਰ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਤਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਜੀ,
ਮਨ ਭੌਂਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਂਵਦੇ।
ਤੁਰਕਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਖਾਲਸਾ ਜੀ,
ਕਰ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਂਵਦੇ।
ਸੁਣੀ ਜਦੋਂ ਵਾਰਤਾ ਦਰਦ ਭਰੀ ਖਾਲਸੇ ਨੇ,
ਝੱਟ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀ ਹੱਥ ਹਨ ਪਾਂਵਦੇ।
ਸੂਰਮੇ ਕੱਠੇ ਹੋਏ ‘ਨਿਰਮਲ’ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀ,
ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਯੋਧੇ ਜੈਕਾਰੇ ਸੀ ਬੁਲਾਂਵਦੇ। ਕੋਰੜਾ ਛੰਦ ਟੇਕ--ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ...
ਮਾਲਵੇ ਤੋਂ ਤੁਰੇ ਸਿੰਘ ਸਰਦਾਰ ਜੀ।
ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਨੰਗੀ ਕਿਰਪਾਨ ਜੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਖੰਡੇ ਧਾਰ ਦੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ।
ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ।
ਵੈਰੀਆਂ ’ਤੇ ਹੜ ਵਾਂਗੂੰ ਜਾਵੇ ਤਣਿਆ।
ਜਾਂਦੇ ਸਿੰਘ ਯੋਧੇ ਧਨੀ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ...
ਹਰੀ ਕੇ ਪੱਤਣੋਂ ਸਿੰਘ ਹੋਏ ਪਾਰ ਸੀ।
ਦੰਡ ਦੇਣਾ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸੀ।
ਲੈ ਲੌ ਸਿੰਘੋ ਬਦਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ...
ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਿੰਘ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਵਦੇ।
ਮਿੱਠੀ-ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਹੈ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਗਾਂਵਦੇ।
ਨਾਲੇ ਸਿੰਘ ਜ਼ਾਲਮ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਦੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ...
ਗੁਰੂ ਪੰਚਮ ਦਾ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ।
ਕੀਤਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ...
ਦੇਖ-ਦੇਖ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਗੁਰਧਾਮ ਜੀ।
ਕੀਤਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਬਿਸਰਾਮ ਜੀ।
‘ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਨਿਰਮਲ’ ਸੱਚ ਉਚਾਰਦੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿੰਘ ਜਾਂਦੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ... ਦੋਹਰਾ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮੇ, ਹੋਏ ਝੱਟ ਤਿਆਰ।
ਗੱਜੇ ਸ਼ੇਰ ਮੈਦਾਨ ਮੇਂ, ਹੋ ਘੋੜੇ ਅਸਵਾਰ। ਗੁਰੂ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਸੂਰਬੀਰ ਬਹਾਦਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਥਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ। ਖਾਲਸੇ ਪਾਸ ਉਸ ਵਕਤ ਸਿਰਫ ਭੁੱਜੇ ਹੋਏ ਛੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੁੱਠ-ਮੁੱਠ ਛੱਕ ਕੇ ਸੂਰਬੀਰ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਸਨ: ਤਰਜ਼ ਮਾਹੀਆ ਮੁੱਠ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾ ਕੇ ਤੇ। ਮੁੱਠ ਛੋਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾ ਕੇ ਤੇ।
ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਗੱਜਦੇ ਨੇ, ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੇ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਗੂੰ...
ਛੇਤੀ ਹੋ ਜਾਵੋ ਤਿਆਰ ਖਾਲਸਾ! ਛੇਤੀ ਹੋ ਜਾਵੋ ਤਿਆਰ ਖਾਲਸਾ!!
ਪੈ ਜਾਓ ਟੁੱਟ ਵੈਰੀਆਂ ’ਤੇ, ਹੋ ਕੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਖਾਲਸਾ! ਪੈ ਜਾਓ...
ਤੇਗੇ ਕੱਢ ਲੌ ਮਿਆਨਾਂ ’ਚੋਂ ,ਤੇਗੇ ਕੱਢ ਲੌ ਮਿਆਨਾਂ ’ਚੋਂ!!
ਬਦਲੇ ਗਿਣ-ਗਿਣ ਕੇ, ਲਉ ਮੁਗਲ ਪਠਾਨਾਂ ਤੋਂ! ਬਦਲੇ...
‘ਨਿਰਮਲ’ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਾ ਅੜਨਾ ਜੇ!ਨਿਰਮਲ ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਨਾ ਅੜਨਾ ਜੇ!!
ਛਾਤੀਆਂ ਤਾਣ-ਤਾਣ ਕੇ, ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਜੇ! ਛਾਤੀਆਂ.. ਜਥੇਦਾਰ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਸਿੰਘੋ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਧਾਮ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਬਦਲੇ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਹਨ, ਲਕੀਰ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੋ। ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ, ਸਭ ਸਿੰਘ ਟੱਪ ਕੇ ਪਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਿਲੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਤਥਾ ਵਾਕ ਕਵੀ ਸਿਘੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ ਨਹੀਂ! ਸਿੰਘੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ ਨਹੀਂ!!
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਰੁਕਣਾ ਨਹੀਂ! ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ...
ਸਿੱਧੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਵਾਂਗੇ! ਸਿੱਧੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਜ਼ਾਲਮ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਤੇ, ਝੰਡਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਝੁਲਾਵਾਂਗੇ। ਜਾਲਮ...
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਹਰਿਮੰਦਰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਸਤਿਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ, ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਹੀ ਧਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰ...
‘ਨਿਰਮਲ’ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ। ਨਿਰਮਲ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਤਰਫ ਜਾਂਦੇ, ਛੱਡਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਨੇ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ... ਦੋਹਰਾ ਤੁਰਕ ਦਲ ਵੀ ਆ ਗਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ।
ਗਿਣਤੀ ਬੀਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ, ਫੜ੍ਹ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ। ਇਹ ਉਸ ਵਕਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸਿਰ ਦੇ ਅੱਸੀ ਰੁਪਏ ਸ਼ਾਹੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਧਰ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਸੂਸ ਵੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸਨ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਮਾਲਵੇ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕੀਤਾ ਹੀ ਸੀ। ਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜਸੂਸਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ। ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਦਲ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਜਰਨੈਲ ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੁਰਕ ਦਲ ਦੀ ਫੌਜ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਪਹੁੰਚਨ ’ਤੇ ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆ ਮੋਰਚੇ ਲਾਏ। ਦੋਹਰਾ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਦਲ ਸੀ, ਪਹੁੰਚਾ ਆਣ ਮੈਦਾਨ।
ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਸੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੁਣੋ ਕਰ ਕੇ ਧਿਆਨ! ਪਉੜੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨੋ ਤੁਰ ਪਏ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਚਿਆਰੇ।
ਕਿਰਪਾਨ-ਨੇਜ਼ੇ ਹੱਥ ਸੀ, ਮਾਰਨ ਲਿਸ਼ਕਾਰੇ।
ਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਸੂਰਮੇ, ਪਏ ਛੱਡਣ ਜੈਕਾਰੇ।
ਵੈਰੀ ਬੈਠੇ ਰਾਹ ’ਤੇ, ਡਾਹਢੇ ਹੰਕਾਰੇ।
ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਮੋਰਚੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਸੀ ਭਾਰੇ।
ਗੋਹਲਵੜ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ, ਹੋਏ ਘੱਲੂਘਾਰੇ।
ਸਿੰਘ ਪੈ ਗਏ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਕਈ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਜੰਗ ਮਚਾਂਵਦੇ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਿਆਰੇ। ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਦਲ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਹਲਵੜ ਪਾਸ ਚੱਬੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮੁਗ਼ਲ ਜਰਨੈਲ ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਹੇਠ ਫੌਜ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕਮਾਨ ਵਿਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਬੀਰ ਬਹਾਦਰ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਦਲਾਂ ਦਾ ਘਮਾਸਾਨ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਉੜੀ ਸਿੰਘ ਵੈਰੀ ’ਤੇ ਪੈ ਗਏ, ਕਰਕੇ ਤੇ ਹੱਲੇ।
ਆਹੂ ਲਾਹੇ ਸੂਰਿਆਂ, ਕਰ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ।
ਕਿਰਪਾਨ ਚੱਲੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ, ਪਾ ਕੇ ਤੜਥੱਲੇ।
ਲੋਥ ’ਤੇ ਚੜੀ ਲੋਥ ਸੀ, ਫੱਟ ਦਿੱਸਣ ਅੱਲੇ।
ਤੀਰ ਕਮਾਨੋਂ ਛੁੱਟਦੇ, ਜੋ ਜਾਣ ਨਾ ਝੱਲੇ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਰਤ ਵਹਿ ਤੁਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਲਾ ਚੱਲੇ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਹਾਥੀ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਠਾਠ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਧਰ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਘੋੜੇ ’ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮੁਗ਼ਲ ਦਲ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਲੜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਰਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ। ਝੂਲਨਾ ਛੰਦ ਤੇ ਬੈਂਤ ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਹਾਥੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ, ਰਿਹਾ ਫੌਜ ਨੂੰ ਖੂਬ ਲੜਾ ਹੈ ਜੀ।
ਤਕੜੇ ਮੋਰਚੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀ ਬੈਠਾ, ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਪੂਰੀ ਰਿਹਾ ਲਾ ਹੈ ਜੀ।
ਪੈ ਜਾਉ ਟੁੱਟ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਦੇਵੋ ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰ ਹਿਲਾ ਹੈ ਜੀ।
ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਦਾ ਵੱਢ ਕੇ ਸਿਰ ਸਿੰਘੋ, ਦੇਵੋ ਧਰਤ ਉੱਪਰ ਗਿਰਾ ਹੈ ਜੀ।
ਪੰਜ ਸੌ ਸਿੰਘ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਲੈ ਕੇ, ਲੈ ਸੀ ਘੋੜੇ ਤੁਰੰਤ ਦੁੜਾ ਹੈ ਜੀ।
‘ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘਾ’ ਦਲਾਂ ਦੇ ਦਲ ਵੱਢ ’ਤੇ,ਦਿੱਤਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹੋਸ਼ ਭੁਲਾ ਹੈ ਜੀ।
ਪੰਜ ਸੌ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਸਰਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਜਰਨੈਲ ਦਾ
ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ। ਤਰਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ, ਰੂਪਾਂਤਰ ਸੁਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਨ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਿੰਘ ਬੀਰ।
ਘੋੜੇ ਜਾਨ ਦੁੜਾਂਵਦੇ, ਹੱਥਾਂ ’ਚ ਫੜ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ।
ਦਲ ਹਨ ਜਾਂਦੇ ਚੀਰਦੇ, ਕਰ ਕੇ ਲੀਰੋ ਲੀਰ।
ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਚੱਲਿਆ, ਤਰਦੇ ਜਾਣ ਸਰੀਰ।
ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਘੇਰਿਆ, ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਅਖੀਰ।
ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਜਰਨੈਲ ਸੀ, ਭੱਜਿਆ ਘੱਤ ਵਹੀਰ।
ਸਿੰਘ ਦਾ ਘੋੜਾ ਉਛਲਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਕਸੀਰ।
ਸਿਰ ਵੱਢ ਨੇਜੇ ਟੰਗਿਆ, ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਬਲਬੀਰ।
ਮੁਗ਼ਲ ਠੰਡਾ ਹੋਇ ਗਿਆ, ਤੜਫ ਰਹੀ ਤਸਬੀਰ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਪਈਆਂ ਭਾਜੜਾਂ, ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰ। ਪਿਆਰੇ ਖਾਲਸਾ ਜੀ! ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਸ. ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨੇਜ਼ੇ ’ਤੇ ਟੰਗਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਦਲ ਵਿਚ ਭਾਜੜਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਸਨ।ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਦੀ ਲੋਥ ਹਾਥੀ ਦੇ ਹੁੱਦੇ ਵਿਚ ਤੜਫ-ਤੜਫ ਕੇ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਭੱਜੀ ਜਾਂਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ। ਜ਼ਾਲਮ ਸ਼ਾਹ, ਜਬਰਦਸਤ ਖਾਂ, ਅਲੀ ਖਾਂ ਅਤੇ ਬਾਬਰ ਖਾਂ ਆਦਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮੋੜਵਾਂ ਹੱਲਾ ਇਉਂ ਕਰਵਾਇਆ: ਦੋਹਰਾ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਸੀ, ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਘਮਸਾਨ।
ਲੋਥ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਲੋਥ ਸੀ, ਸੁਣੋ ਕਰ ਕੇ ਧਿਆਨ! ਕੋਰੜਾ ਛੰਦ ਲੋਥ ’ਤੇ ਲੋਥ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਦਿੱਤੀ।
ਵੈਰੀ ਦਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਖੂਬ ਘਟਾਏ ਦਿੱਤੀ।
ਸਿੰਘ ਲਲਕਾਰ-ਲਲਕਾਰ ਮਾਰਦੇ।
ਤੌਬਾ-ਤੌਬਾ ਜਾਣ ਮੁਗ਼ਲ ਪੁਕਾਰਦੇ।
ਅੱਗੋਂ-ਪਿੱਛੋਂ ਵਾਰ ਹੋਏ ਡਟ-ਡਟ ਕੇ।
ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਲੜੇ ਹਟ-ਹਟ ਕੇ।
ਕਈ ਸਿੰਘ ਸੀ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਂਵਦੇ।
ਧਰਮ ਦੇ ਲੇਖੇ ਜ਼ਿੰਦੜੀ ਨੂੰ ਲਾਂਵਦੇ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਸੀ ਹੜ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਚੱਲਿਆ।
ਇੱਲਾਂ ਨੇ ਹੈ ਜਾਨ ਲਉ ਆਕਾਸ਼ ਮੱਲਿਆ।
ਜਮਾਲ ਖਾਂ ਬਾਬੇ ਵੱਲ ਆਵੇ ਭੱਜਿਆ।
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਬਾਬੇ ਨੇ ਜੈਕਾਰਾ ਛੱਡਿਆ। ਦੋਹਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦਲਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ, ਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਆਨ।
ਤਲਵਾਰ ਚੱਲੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ, ਹੋਣ ਲਗਾ ਘਮਸਾਨ। ਸੈਨਾਪਤੀ ਜਮਾਲ ਸ਼ਾਹ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਲਲਕਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਾਂ ਦੋਵੇ ਇਸ ਯੁੱਧ ਦਾ ਹੱਥੋਂ-ਹੱਥ, ਦੋ ਟੁੱਕ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਈਏ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅੱਖ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰੇ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਾਂਗ ਦੋ ਧਾਰੇ ਖੰਡੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਜਮਾਲ ਸ਼ਾਹ ਵੀ ਤਲਵਾਰ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਤਰਫ਼ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਯੁੱਧ ਦੇਖਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਬੈਂਤ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਬਲੀ ਯੋਧੇ, ਪੈਂਤੜੇ ਬੰਨਣ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟ ਕੇ ਤੇ।
ਬਦਲੇ ਪੈਂਤੜੇ ਇਕ ਪਲ ਅੰਦਰ, ਪੈਣ ਦੋਵੇਂ ਕਚੀਚੀਆਂ ਵੱਟ ਕੇ ਤੇ।
ਦੋਵੇਂ ਧਨੀ ਪਲੱਥੇ ਦੇ ਲੜਨ ਲੱਗੇ, ਲੜੇ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਐਨ ਡਟ ਕੇ ਤੇ।
‘ਨਿਰਮਲ’ ਜਮਾਲ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਉਛਲੇ ਨੇ, ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਭੋਂਇ ’ਤੇ ਸੀਸ ਕੱਟਕੇ ਤੇ। ਦੋਹਰਾ ਜਮਾਲ ਠੰਡਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੜਫ ਕੇ ਨਿਕਲੀ ਜਾਨ।
ਵੈਰੀ ਰੰਗ ਫਿੱਕੇ ਸੀ, ਬਿਖ਼ਰ ਗਿਆ ਸਭ ਮਾਣ।
ਬਾਬਾ ਜੀ ਵਿਚ ਮੈਦਾਨ ਦੇ, ਖੰਡਾ ਖੂਬ ਚਲਾਣ।
ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਸੇਰ ਦਾ ਖੰਡਾ, ਜ਼ਾਲਮ ਬਹੁਤ ਝਟਕਾਨ।
ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀ ਗੁਰੂ ਦਾ, ਗੱਜਿਆ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ।
ਦੋ ਧਾਰੇ ਖੰਡੇ ਨਾਲ, ਮੋਮਨ ਵੱਢੇ ਘੇਰ। ਬੈਂਤ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਤੁਰਕਾਂ ਦੀ ਵਾਢ ਕੀਤੀ,
ਮੋਮਨ ਹੱਥ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਤੌਬਾ-ਤੌਬਾ ਕਰ ਭੱਜੇ ਜਾਂਵਦੇ ਸੀ,
ਆਫ਼ਤ ਪੈ ਗਈ, ਇਹ ਫਰਮਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਸੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸ਼ਕਤੀ,
ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਦੋ-ਦੋ ਝਟਕਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਧਰਮ ਸਿੰਘ, ਖੇਮ ਸਿੰਘ, ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ,
ਮੋਮਨ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਬਹੁਤ ਮੁਕਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਬਰ ਅਲੀ ਵੱਢਿਆ,
ਵੱਡਾ ਜਰਨੈਲ ਧਰਤ ਲਿਟਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤ ਮਾਰਿਆ,
ਵੱਡੇ ਖਾਨ ਦੀ ਅਲਖ ਮੁਕਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਵੱਡੇ ਜਰਨੈਲ ਟੁੱਕੜੇ-ਟੁੱਕੜੇ ਹੋਏ,
ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਮੋਮਨ ਭੱਜ ਜਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਮੋਮਨਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਸਨ,
ਬਚੇ ਅਟਾਰੀ ਦਾ ਰਾਹ ਤਕਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਜਾ ਸਭ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ,
ਮਾਰੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਅੱਖ ਉਠਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸੀ ਸਿੰਘ ਫੌਜ ਪਹੁੰਚੀ,
ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰਣ ਪੂਰਾ,
ਸਿੰਘ ਫਤਹਿ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਲਾਂਵਦੇ ਨੇ,
ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੋ ਗਏ ਅਮਰ ਸਦਾ,
ਝੰਡਾ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਝੁਲਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਤਲਾਅ ਕਿਨਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣਿਆ,
ਸਿੰਘ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੀਸ ਝੁਕਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਚਾਟੀਵਿੰਡ ਵੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜੀ,
ਗੁਰੂ-ਪਿਆਰੇ ਬਾਣੀ ਗਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ,
ਅਮਰ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ’ਚ ਨਾਮ ਲਿਖਾਂਵਦੇ ਨੇ।
ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ,
‘ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘਾ’ ਸੱਚ-ਖੰਡ ਜਾਂਵਦੇ ਨੇ। ਬੈਂਤ ਅਠੱਤਰ ਬਰਸ ਸੀ ਉਮਰ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ,
ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਾਈ ਸੀਸ ਕਟਾ ਕਰਕੇ।
ਵੱਡਾ ਮੋਰਚਾ ਸਿੰਘਾਂ ਜਿੱਤ ਲੀਤਾ,
ਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆ ਕਰਕੇ।
ਵੈਰੀ ਦਲ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਏ,
ਸੀ ਖੁਦ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਕਰਕੇ।
ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸੀ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ,
ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਫ਼ਰਮਾ ਕਰਕੇ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਾਫ ਕੀਤਾ,
ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਹੈ ਲਗਾ ਕਰਕੇ।
ਹਰਿਮੰਦਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ,
ਕੀਮਤੀ ਸੰਗ ਮਰ-ਮਰ ਫਬਾ ਕਰਕੇ।
ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ,
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸਜਾ ਕਰਕੇ।
ਸੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਪੰਥ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦਾ,
‘ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ’ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਗਾ ਕਰਕੇ। | 
