ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸੰਨ 2001 ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣਾ ਰਚਨਾ ਸੰਸਾਰ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਤਕ ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਏਸੇ ਕਾਰਜ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਲਮੀ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਅਕਸਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਇਹ ਲੇਖਨ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਾਰਜ ਰੁਚੀ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੇਖ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਗੁਰਮਤਿ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਲੰਮੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਛੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਨ- ‘ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ’, ‘ਗੁਰਮਤਿ ਸਭਿਆਚਾਰ’, ‘ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ’, ‘ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਪਛਾਣਿਆ’, ‘ਸਿਖੀ ਸਿਿਖਆ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ’ ਅਤੇ ‘ਚਰਨਹ ਗੋਬਿੰਦ ਮਾਰਗੁ ਸੁਹਾਵਾ’।

ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰ ਦੀਆਂ ਸਮੂਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਦੂਜੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਸਿੰਘਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰਕੱਢ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ, ਤੀਜੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸਿੱਖੀ ਰਹਿਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਗੁਰ-ਇਤਿਹਾਸ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਰਹਿਣੀ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਮੂਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ-ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪਾਠਕਾਂ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬੱਝਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਦੁਨਿਆਵੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅਣਖ ਅਤੇ ਸਵੈਮਾਣ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੇਖ ਸੰਕੇਤਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਕਥਨੀ ਦੇ ਸੂਰੇ’ ਹੀ ‘ਕਰਨੀ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ’ ਕਾਇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਧੋਗਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕੂੜ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਅਤੇ ਬਚਨ ਦੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਅਭੇਦਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਦਾਸੀਆਂ (ਪ੍ਰਚਾਰ ਫੇਰੀਆਂ) ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਗੁਰਮੁਖ ਪੰਧ ’ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਜੀਵਨ ਘਾੜਤ ਕਿਵੇਂ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਉਲੇਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਰਚੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਹੀ ਬਾਣੇ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਣੀ ਤੇ ਬਾਣੇ ਵਿਚ ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜੋ ਇਤਿਹਾਸ ਸਿਰਜਿਆ ਉਸੇ ਤੇ ਹੀ ਅੱਜ ਤਕ ਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਈ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ‘ਰਾਖੀ ਪ੍ਰਥਾ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮਿਸਲਾਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਦਲੇਰੀ-ਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੀਆਂ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਅਧੀਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ। ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪੂਰਵਕ ਰਹਿ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਬਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੰਜਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਅਹਿੰਸਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਤਿ ਦੇ ਜਬਰ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਕਮਾਂ ਦੀ ਅਧੀਨਗੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵੈਮਾਣ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਦਲੇਰੀ ਪੂਰਵਕ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਸਿਰੜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਸਹਿਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉਦੇਸ਼ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਤਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਮਾਪਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਅਧੀਨ ਮਨੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪ੍ਰੇਮ, ਭਾਈਚਾਰੇ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਹੱਦਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਗੰਢ ਪੀਢੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮਾਰਗ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪੱਲਾ ਮਜਬੂਰੀ ਵਿਚ ਫੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਸੋਝੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖਲਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦਸਤਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਇਸਤਰੀ ਲਿਬਾਸ, ਭਰੂਣ ਹੱਤਿਆ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਸਮਲਿੰਗੀ ਵਿਆਹ ਆਦਿਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਨਿਰੰਤਰ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਨੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਹਿਚਾਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਅਨੁਕੂਲ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਉਚਰਿਤ ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਜੋ ਸਿਖੁ ਅਖਾਏ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖ ਬਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਰਹਿਤ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਰਹਿਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ’ਤੇ ਜਬਰੀ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰੇ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਰਭਉ ਅਤੇ ਨਿਰਵੈਰ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਰਮਸਤਿ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਰਹਿਤ ਦੀ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਹਿਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆਂ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਰਹਿਤ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਕਰ ਦਿਖਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਰਹਿਤ ਵਿਚ ਛੋਟ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।

ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਉਕਤ ਵਿਚਾਰ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਅਣਗੌਲੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹਾਲੇ ਤਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਇਹ ਵਰਣਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਯਤਨ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲਿਆਂ ਸਹਿਤ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਲੇਖ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਰੌਚਿਕਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਨ 2001 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰੋ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਡੂੰਗਰ ਦਾ ਕਲਮੀ ਸਫਰ 15 ਸਾਲ ਉਪਰੰਤ ਸੰਨ 2016 ਵਿਚ ਇਹ ਸੇਵਾ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤਕ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।