ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਉਮੈਂ ਦੇ ਹਨੇਰ ਤੋਂ ਹੁਕਮ ਦੀ ਸਵੇਰ ਦੇ ਪਾਵਨ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ‘ਸਤਿ ਨਾਮੁ' ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਤ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਘਾੜਤ ਘੜੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਚਿਆਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚਿਆਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ‘ਸੱਚ’ ‘ਸਵਰਗ ਨਰਕ’ ਜਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਜਾਂ ਭੰਡਣਾ ਨਹੀਂ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਦੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਸੱਚ, ਸਹਿਯੋਗ, ਸੇਵਾ, ਇਨਸਾਫ਼ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਸਾਰੂ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਚਿਆਰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਰਿਧੀਆਂ-ਸਿਧੀਆਂ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ‘ਨਦਰਿ’ ਦੀਆਂ ਅਸੰਖਾਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦੀ ਓਟ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।ਉਹ ੴਸਿਮਰਦਿਆਂ ‘ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ' ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦੁਆਰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ‘ਨਦਰਿ’ ਰਾਹੀਂ ਖੁੱਲਦਾ ਹੈ। ‘ਨਦਰਿ’ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਬਲਬੂਤੇ ’ਤੇ ਤਪਸਾਧਨਾ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ‘ਜਪੁ ਜੀ’ ਸਾਹਿਬ ਬਾਣੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹਠ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਣ, ਧੂਣੀਆਂ-ਤਪਣ, ਇਕ ਲੱਤ ਭਾਰ ਖੜੇ ਹੋਣ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਭਗਤ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਵਰਖਾ ਵਿਚ ਭਿੱਜਦਾ ਹੈ।ਪ੍ਰੇਮ-ਰੱਤੇ ਭਗਤ ਕੋਲ ਉਪਰਾਮਤਾ ਨਹੀਂ, ਇਲਾਹੀ ਨਦਰ ਦੇ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਸਫਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਕਰਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਧਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਤਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਜਗਿਆਸੂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਸਚਾਈ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਤਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਉਸ ਲਈ ‘ਧਰਮ ਸਾਲ’ ਅਰਥਾਤ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਰਮ ਖੇਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਰਬਾਬ ਵੱਜਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜਦੋਂ ਮੱਕੇ ਵੱਲ ਪੈਰ ਕਰ ਕੇ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੇਵਲ ਧਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਤਕ ਰੂਹਾਨੀ ਪਾਵਨਤਾ ਦਾ ਪਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਣ-ਕਣ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਵਿਵਹਾਰ ਧਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਚਿਆਰ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਉਦਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਧਰਮ ਅੰਦਰ ਦਇਆ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਹੋਣੇ ਅਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਦਇਆ ਤੋਂ ਸੱਖਣਾ ਧਰਮ ਮਾਨਵਤਾ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਤਕਰੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਫਿਰ ਨਫਰਤ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਧਰਮ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਦਇਆ-ਵਿਹੂਣਾ ਧਰਮ ਭਰਮ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਧਰਮ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸਵਰ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।ਧਰਮ ਅਸਥਾਨ ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਧਰਮ ਆਗੂ ਆਪ ਰੋਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਢਾਹ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਸੰਤ ਅੰਦਰ ਭੜਕਾਹਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਦੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਸਚਿਆਰ ਤੋੜਦਾ ਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ:

ਮੰਨੈ ਮਗੁ ਨ ਚਲੈ ਪੰਥੁ॥ ਮੰਨੈ ਧਰਮ ਸੇਤੀ ਸਨਬੰਧੁ॥ (ਪੰਨਾ 3)

ਭਗਤ ਅੰਦਰ ਸੰਤੋਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਸੰਤੋਖ ਨਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਆਪ-ਹੁਦਰੀਆਂ ਖਹਿਸ਼ਾਂ ਖੌਰੂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਲਚ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।ਲਾਲਚੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਗੂਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਲਾਲਚ ਤੇ ਵਾਸ਼ਨਾ ਕਾਰਨ ਇਨਸਾਨ ਹੈਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਭੈੜੇ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।ਸੰਤੋਖੀ ਅੰਦਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਉੱਠਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਅਨੰਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਗਗਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਦਾ ਵਿਗਾਸ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਚਿਆਰ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਰਵਾਰ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ:

ਸਭਨਾ ਜੀਆ ਕਾ ਇਕੁ ਦਾਤਾ ਸੋ ਮੈ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਈ॥ (ਪੰਨਾ 2)

ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਤਨ ਜਵਾਹਰ ਮਾਣਿਕ ਦੀ ਵਡਮੁੱਲੀ ‘ਸਿਖ’ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੋਰ, ਹਰਾਮਖੋਰ, ਹਤਿਆਰੇ, ਨਿੰਦਕ, ਪਾਪੀ, ਕੂੜਿਆਰ ਵੱਡੀ ਤਦਾਦ ਵਿਚ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਤੀ (ਸੁੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੇ), ਦਾਤਾਰ (ਦਾਨੀ) ਤੇ ਭਗਤ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ।ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਜਗਿਆਸੂਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।ਸਚਿਆਰ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਲਾਰ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਭਗਤੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸਚਾਈ ਦੇ ਦੀਪਕ ਜਗਦੇ ਹਨ ਚੁਸਤੀਆਂ-ਚਲਾਕੀਆਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਮਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਪਲੀਤ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਸਾਬਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਤੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ੴਦੇ ਪਾਵਨ ਨਾਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਸਚਿਆਰ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਰਮਿਆਨ ਸਾਫ ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਿਖੇੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਉੱਚਤਮ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।ਭਗਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰਮਣੀਕ ਬਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਸਚਾਈ, ਪ੍ਰੇਮ, ਦਇਆ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਸੇਵਾ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਮਹਿਕਦੇ ਹਨ।ਜੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਭਗਤੀ ਭਾਵਨਾ ਅਧੂਰੀ ਹੈ :

ਗੁਣ ਕੀਤੇ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਇ॥ (ਪੰਨਾ 4)

ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਦੂਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਨੈਤਿਕ ਸੱਚ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਇਸ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰਨੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।ਸਚਿਆਰ ਵਿਸਮਾਦ ਦੇ ਮੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 'ਸੋ ਦਰੁ' ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਹ ‘ਪਾਤਾਲਾ ਪਾਤਾਲ ਲਖ ਆਗਾਸਾ ਆਗਾਸ॥' ਦੇ ਵਿਰਾਟ ਪਾਸਾਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।ਸਚਿਆਰ ਦਾ ਮਨ ਵਿਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਫਤਿਹ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਭੋਗਾਂ-ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਬੇਲਗਾਮ ਖਿੱਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਜਗ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ।

ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭੇਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ।ਜੋਗੀ ਲਈ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਤੋਖ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਝੋਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰਮ (ਮਿਹਨਤ) ਤੇ ਬਿਭੂਤ ਮਲਣ ਦੀ ਥਾਂ ੴਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਖਿੰਥਾ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ‘ਸਗਲ ਜਮਾਤੀ” (ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ) ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚਿਆਰ ਨੂੰ ਸਗਲ ਭਵਨ ਕੀ ਸੁਧਿ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ੴ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਰੂਪ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਚਿਆਰ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਥਾਂ ਇਲਾਹੀ ‘ਹੁਕਮੁ’ ਵਿਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ‘ਹੁਕਮੁ’ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਵਿਗਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਰੂਪਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਲਾਹੀ ਰਜ਼ਾ (Divine Will) ਹੈ।ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇਸ ‘ਹੁਕਮੁ’ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਲਾਹੀ ਨਿਯਮ (Divine Law) ਵੀ ਹੈ।ਭਗਤ ‘ਹੁਕਮੁ’ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਕੇ ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਇਲਾਹੀ ਆਦੇਸ਼ (Divine Order) ਹੈ। ‘ਹੁਕਮੁ’ ਵਿਚ ਤੁਰਨ ਦੀ ਜੁਗਤ

ਪ੍ਰੇਮਾ-ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਿਵ ਜਿਵ ਹੁਕਮੁ ਤਿਵੈ ਤਿਵ ਕਾਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਚੱਲਣ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 6 ਨਾਮ ਰੱਤੇ ਭਗਤ ਦੀ ‘ਸੁਰਤਿ’ (ਧਿਆਨ ), ਮਤਿ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ), ‘ਮਨਿ (ਵਲਵਲੇ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ), ‘ਬੁਧਿ’ (ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਰਖ ਕੇ ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ) ਘੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਜਿਵੇਂ ਸੁਨਿਆਰ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਢਾਲ ਕੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਿਆਸੂ ‘ਜਤੁ’ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਚਰਨ) ਦੀ ਭੱਠੀ, ‘ਧੀਰਜੁ’ ਨੂੰ ‘ਸੁਨਿਆਰੁ’ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਸਿਆਣਪ ਨੂੰ ‘ਅਹਰਣਿ’, ਰੂਹਾਨੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹਥੌੜਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭੈਅ ਦੀ ਧੌਂਕਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਤਪ (ਘਾਲਣਾ) ਦੀ ਅੱਗ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਰੱਬ ਦਾ ਡਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ-ਜੁਗਤ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪ੍ਰੇਮ ਰੂਪੀ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਕੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਢਾਲਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚਿਆਰ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਘੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਤਸਤ, ਧੀਰਜ, ਰੂਹਾਨੀ ਗਿਆਨ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭੈਅ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਸਚਿਆਰ ੴ `ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਉਸ ਨੂੰ ਘਟ-ਘਟ ਵਿੱਚੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਨਾਦ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰਹਿ ਅਨੰਦੁ ਸਚਾ ਮਨਿ ਸੋਇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਪਵਣ ਨੂੰ ਗੁਰੂ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰਦਾ ਹੈ।ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਸੰਬੰਧੀ ਉਹ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਅਜਿਹਾ ਜਗਿਆਸੂ ਆਪਣੇ ਸੁੱਖ ਲਈ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਬਣਾਉਣ ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।ਉਹ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣਦਿਆ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ੴਦੇ ਵਿਸਮਾਦ ਵਿਚ ਆਪਾ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸਚਿਆਰ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਅਨੇਕਤਾ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ੴ ਦੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਰੰਗ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਭਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਦਇਆ, ਪ੍ਰੇਮ, ਨਿਮਰਤਾ, ਗਿਆਨ, ਸੰਤੋਖ, ਸੱਚ, ਸਦਭਾਵਨਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਜਿਹੇ ਜੀਵਨ ਮੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਮੈਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਵਿਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਹਉਮੈਂ ਦੀਆਂ ਵਲਗਣਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ‘ਹੁਕਮੁ’ ਦੀ ਬਰਕਤ ਦੇ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਨਦਰਿ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਭਿੱਜਦਾ ਹੈ।ਮੌਤ ਤੇ ਠੱਗੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਮਾਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ।ਉਹ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਦਕ ਦੀ ਮਹਾਂ ਪਰਵਾਜ਼ ਅੱਗੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਵਿਗਾਸ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ:

ਨਾਨਕ ਭਗਤਾ ਸਦਾ ਵਿਗਾਸੁ॥ ਸੁਣਿਐ ਦੂਖ ਪਾਪ ਕਾ ਨਾਸੁ॥ (ਪੰਨਾ 2)