ਲੇਖ - The Khalsa Panth was created by Sri Guru Gobind Singh Ji.

ਬੇਗ਼ਰਜ਼ੀ, ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਨਾਇਕ, ਆਦਰਸ਼
medium
1 April, 2018
3
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਾਜਿਆ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ
-
ਬੀਬੀ ਰਜਵੰਤ ਕੌਰ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਤ ਖਾਲਸਾ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਖਾਲਸ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੁਨੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚੇਤਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਜਿਤ ਖਾਲਸਾ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਖਾਲਸ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਮੁਨੱਖੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚੇਤਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ, ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ:

ਜਾਗਤਿ ਜੋਤਿ ਜਪੈ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਏਕੁ ਬਿਨਾ ਮਨਿ ਨੈਕ ਨ ਆਨੈ॥
ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਸਜੈ ਬ੍ਰਤ ਗੋਰ ਮੜ੍ਹੀ ਮਠ ਭੂਲ ਨ ਮਾਨੈ॥
ਤੀਰਥ ਦਾਨ ਦਯਾ ਤਪ ਸੰਜਮ ਏਕੁ ਬਿਨਾਂ ਨਹਿ ਏਕ ਪਛਾਨੈ॥
ਪੂਰਨ ਜੋਤਿ ਜਗੈ ਘਟ ਮੈਂ ਤਬ ਖਾਲਿਸ ਤਾਹਿ ਨ ਖਾਲਸ ਜਾਨੈ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਉਪਰੋਕਤ ਮਹਾਂਵਾਕ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੋਚ ਵਿਚ ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੈਵੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਤੀਰੇ ਵਿਚ ਸਰਬਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਭਾਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵਰਤ, ਗ਼ੋਰ, ਮੜ੍ਹੀ ਆਦਿ ਦਾ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥ, ਦਾਨ, ਦਇਆ, ਤਪ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਆਦਿ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਨਖਾਲਸ ਤੋਂ ਖਾਲਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੌਮਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਢਾਲਣ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਜਿਸ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਿੱਘਰੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਉਹ ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਅਸਚਰਜਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸੋਧਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਲੇਰ ਬਣਾਇਆ। ਗੂਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਅਣਗਿਣਤ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਭਵ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਅਤੇ ਹੌਂਸਲਾ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ ਸੀ। ਮੁਸਲਮਾਨ ਫੌਜਾਂ ਜਦ ਵੀ ਲੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਜਹਾਦ ਅਥਵਾ ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨਾਅਰੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੈਨਿਕ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਬੜੀ ਨਿਡਰਤਾ, ਬੇਗ਼ਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੁਆਰਥਹੀਣਤਾ ਸਦਕਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ਸਮਕਾਲੀ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਧਰਮ-ਯੁੱਧ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ:

ਅਵਰ ਬਾਸਨਾ ਨਾਹਿ ਪ੍ਰਭ ਧਰਮ ਜੁੱਧ ਕੇ ਚਾਇ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੇ ਯੋਧੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲੜਦੇ, ਸਗੋਂ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਨਿਮਾਣਿਆਂ-ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਬਲਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਜੂਝਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਹੀ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਮਨੋਰਥ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ:

ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਤ ਮੋ ਆਏ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵ ਪਠਾਏ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਬੰਧੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਆਂਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਏਨੀ ਅਹਿਮ ਸੀ ਕਿ ਨਿਮਾਣੇ ਤੇ ਨਿਤਾਣੇ ਲੋਕ ਵੀ ਅਨਿਆਂ ਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਧੇ ਬਣ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ 42 ਸਾਲ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਹ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਸਮੁੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਅਦੁੱਤੀ ਵਰਿਆਮ ਅਤੇ ਅਗੰਮੀ ਮਰਦ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ (ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ, ਕਿਰਪਾਨ ਅਤੇ ਕਛਹਿਰਾ) ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਨਾਇਕ ਬਣਾਇਆ:

ਵਹ ਪ੍ਰਗਟਿਓ ਮਰਦ ਅਗੰਮੜਾ ਵਰੀਆਮ ਇਕੇਲਾ।
ਵਾਹ ਵਾਹ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਆਪੇ ਗੁਰੁ ਚੇਲਾ॥ (ਵਾਰ 41:17)

ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਢੰਗ ਨਿਵੇਕਲਾ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਿਆਂ ਉਹ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਇਨਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸੁ ਬਿਦਿਆ ਲਈ ਇਨਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਸਭ ਸਤ੍ਰ ਮਰੇ॥
ਇਨਹੀ ਕੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੇ ਸਜੇ ਹਮ ਹੈ ਨਹੀਂ ਮੋ ਸੋ ਗਰੀਬ ਕਰੋਰ ਪਰੇ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਣ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਿਦਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਰਲ਼ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਗੁਰੂ ਆਪ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਦਿੰਦਿਆਂ ਸਭਨਾਂ ਧਰਮਾਂ-ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਮਾਨਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਮੂਲ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ:

ਹਿੰਦੂ ਤੁਰਕ ਕੋਊ ਰਾਫਜੀ ਇਮਾਮ ਸਾਫੀ ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤ ਸਬੈ ਏਕੈ ਪਹਿਚਾਨਬੋ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਲਸਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ਸਤਰ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਿਚ ਜੂਝਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬਲ ਵੇਗ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਲਿਸ਼ਕਣ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ (ਖਾਤਮਾ) ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁਨਿਆਵੀ ਤੱਤਾਂ (ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ) ਤੋਂ ਸਦਾ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਵਰਗੀ ਨਿਰਵੈਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਜਿਹੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕੋ ਟੇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ ਜੂਝਣਾ ਹੈ:

ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਸੁਭ ਕਰਮਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਟਰੋਂ॥
ਨ ਡਰੋਂ ਅਰਿ ਸੋ ਜਬ ਜਾਇ ਲਰੋਂ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਅਪਨੀ ਜੀਤ ਕਰੋਂ ॥
ਅਰੁ ਸਿਖ ਹੋਂ ਆਪਨੇ ਹੀ ਮਨ ਕੌ ਇਹ ਲਾਲਚ ਹਉ ਗੁਨ ਤਉ ਉਚਰੋਂ॥
ਜਬ ਆਵ ਕੀ ਅਉਧ ਨਿਦਾਨ ਬਨੈ ਅਤ ਹੀ ਰਨ ਮੈ ਤਬ ਜੂਝ ਮਰੋਂ ॥ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਸਮਕਾਲੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਆਦਰਸ਼ਕ ਮਾਡਲ ਉਸਾਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਬਣਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਾਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬੀਰਤਾ ਭਰਪੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਰ ਰਸੀ ਕਾਵਿ ‘ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਕੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਭਾਵਨਾ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਿਸਾਲ ਖਾਲਸੇ ਰਾਹੀਂ ਸਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ:

ਨਮੋ ਖਗ ਖੰਡ ਕ੍ਰਿਪਾਣੇ ਕਟਾਰੰ॥ ਸਦਾ ਏਕ ਰੂਪੰ ਸਦਾ ਨਿਰਬਿਕਾਰੰ॥
ਨਮੋ ਬਾਣ ਪਾਣੰ ਨਮੋ ਦੰਡ ਧਾਰਿਯੰ॥ ਜਿਨੈ ਚੌਦਹੂ ਲੋਕ ਜੋਤੰ ਬਿਥਾਰਿਯੰ॥ (ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)

ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਬੰਧੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਫੌਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਝੱਟਪਟ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਮਨੁੱਖੀ ਦਰਦ ਦੀ ਲੰਮੀ ਵੇਦਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਿਤ ਕਾਵਿਕ ਪ੍ਰਵਚਨ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਪਰ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਆਦਰਸ਼ ਨਾਇਕ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗੋਚਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Articles Author Views

ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ - ਬੀਬੀ ਰਜਵੰਤ ਕੌਰ
25 August, 2026
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ - ਬੀਬੀ ਰਜਵੰਤ ਕੌਰ
1 September, 2025
Level: deep Views: 8
ਪੜੋ - read...
ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰ - ਬੀਬੀ ਰਜਵੰਤ ਕੌਰ
1 June, 2018
Level: medium Views: 11
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸਾਜਿਆ: ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ - ਬੀਬੀ ਰਜਵੰਤ ਕੌਰ
1 April, 2018
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...