ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬ ਜਿਊਂਦਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ’ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਕਵੀ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦਤ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕਾਵਿ- ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1995 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ 349 ਪੰਨੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਭੇਟਾ 40 ਰੁਪਏ ਹੈ।

ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ (1881-1931) ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਸਤੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਗਦ ਅਤੇ ਪਦ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸਾਹਿਤ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਅਭਿਿਵਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੇ ਕਵੀਆਂ, ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਮੋਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ, ਵਾਰਤਕ, ਅਨੁਵਾਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ, ਨਾਵਲ, ਵਾਰਤਕ, ਜੀਵਨੀ, ਧਰਮ, ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਅਨੁਵਾਦ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਲੱਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਤ ਇਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤਿ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਲੱਗਭਗ ਸਗਲੇ ਸੰਕਲਪਾਂ, ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਰਹੱਸਮਈ ਪਾਸਾਰ ਇਕ ਥਾਂ ਮੌਲਦੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਅਬਚਲ ਜੋਤ’ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ- ਕੋਇਲ, ਹੰਸ, ਚਕਵੀ-ਚਕਵਾ, ਪਾਰਸ, ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤ ਕੇ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਦੀ ਝਾਕੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਭਾਗ ‘ਅਲਪ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ’ ਵਿਚ ਕਵੀ ਨੇ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਿਸਮਾਦਮਈ ਸਰੂਪ ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਸਰਗੁਣ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਹੁੰਦੇ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਭਾਗ ‘ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ’ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

ਜੋ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, (ਸ੍ਰੀ) ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ (ਸਾਹਿਬ), ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ, ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਜੀ, ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ, ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ, ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ, ਗੁਰਧਾਮਾਂ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਹਨ। ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਕਵੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਥਾਇ ਹੋਏ ਰੂਹਾਨੀ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਜਾਮਾ ਪਹਿਨਾਇਆ ਹੈ। ਆਦਰਸ਼ਕ ਮਾਵਾਂ, ਸਿੱਖ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਦਾ ਮੰਗਤਾ, ਗੁਰੂ-ਗ੍ਰੰਥ ਆਦਿ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗੁਰੂ-ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਗੜੁੱਚ ਹੋ ਕੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।

ਚੌਥਾ ‘ਅਨੰਤ ਲੀਲਾ’, ਪੰਜਵਾਂ ਭਾਗ ‘ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ’ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਭਾਗ ‘ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰੀਤਮ’ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਵਿਸਮਾਦੀ ਸਰੂਰ ਦੀ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ- ਦੀਦਾਰ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਗਿਆਸੂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਨੰਤ ਲੀਲਾ, ਮਿਹਰ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ, ਚੋਜੀ ਮੇਰੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਜੋਗੀ ਮੇਲ, ਅਨੰਤਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਆਦਿ ਨਾਮ ਰਸੀਏ ਉੱਪਰ ਗਹਿਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਊ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਗ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਰਹੱਸਮਈ ਅਨੁਭਵ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕਤਾ ਦੇ ਬਹੁ-ਪਸਾਰਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਅਖੀਰਲੇ ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਭਾਗ ‘ਲੰਮੀ ਨਦਰ’ ਵਿਚਲੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲੰਮੇਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਟਿੱਪਣੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਸ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗੀਤਕ ਤੱਤ ਇਤਨਾ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ ਕਿ ਇੰਞ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਿੱਜ ਮਹਿਲ ਤੇ ਹਿਰਦੇ ਤਲ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਭ੍ਰਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰ ਸਹਿਜ ਰਪੂ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਾਮਣੇ੍ ਖੁੱਲੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਤਰਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਖੁਲ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਰਹੱਸ ਵੀ ਹੈ, ਰਮਜ਼ ਤੇ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਕ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਏਕਾਤਮਕ ਸੁਸੰਗਠਤ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸੂਤਰ ਵੀ।” ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲੰਮੇਰੀਆਂ ਹਣੋ ਦੇ ਬਾਵਜਦੂ ਉਕਾਊ ਨਹੀਂ ਰਸਦਾਇਕ ਅਤੇ ਉਸਾਰੂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਅਧਿਆਤਮਕ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਹਿਮ ਪੁਸਤਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਰੁ ਮਤਿ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਹਿਮ ਸੰਕਲਪਾਂ- ਅਗੰਮੀ ਜੋਤ, ਗੁਰੂ, ਮੇਹਰ, ਨਦਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਪ੍ਰੇਮ, ਸੇਵਾ, ਪਾਰਬਹਮ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਰਵਵਿਆਪਕਤਾ, ਪਭੂ੍ਰ ਪੀਤਮ,ਬਿਰਹਾ ਮਿਲਾਪ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਦਾਰ, ਅਰਦਾਸ, ਸ਼ਬਦ, ਮਨ ਆਦਿ ਦਾ ਚਿਤਰਨ ਬੜੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਆਮ ਪਾਠਕ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਹ ਲਾਹੇਵੰਦ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ ਹੈ।