ਮਨੁੱਖ :- ਵੇਖਾਂ ਜਦ ਅੰਬਰੀਂ ਉੱਡਦਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੋਗਾ ਚੁਗਦਿਆਂ ਨੂੰ,
ਥੋਨੂੰ ਥਾਨ-ਥਨੰਤਰ ਪੁੱਜਦਿਆਂ ਨੂੰ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ।
ਕਾਸ਼! ਪਰਿੰਦਿਓ ਮੈਂ ਵੀ ਇਕ ਪਰਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਪਰਿੰਦੇ :- ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬੜੀਆਂ ਨੇ, ਸੌ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਝੜੀਆਂ ਨੇ,
ਇਕ ਥੋਡੀਆਂ ਵੀ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨੇ, ਸਾਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਫੰਧਾ,
ਕਾਸ਼! ਦਰਦ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਵੀ ਕਦੇ ਸਮਝਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਮਨੁੱਖ :- ਜਦ ਮੋਰ ਪੈਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਕਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਣ ਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ,
ਜਦ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਿਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਅ ਚੜੇ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਕਾਸ਼! ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲ ਬਣ ਮੈਂ ਵੀ ਵੱਸਾਂ। ਬੱਦਲ :- ਜ਼ਹਿਰੀਲੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਧੂਏਂ ਨੇ ਕਾਲੇ ਧੂਤ ਕਰੇ,
ਟੁੱਟ ਕੇ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾ ਕਿਤੇ ਪਰੇ੍ਹ, ਸਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ,
ਰੋਈਏ ਥੋਡੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਪਾ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ। ਮਨੁੱਖ :- ਕਰਦੀ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਰਹਿਨੀ ਏਂ, ਹੈਂ, ਪਰ ਨਜ਼ਰੀਂ ਨਹੀਓਂ ਪੈਨੀ ਏਂ
ਬਿਨ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਉੱਡ ਲੈਨੀ ਏਂ, ਸੰਭਵ ਕਿੰਝ ਹੁੰਦਾ?
ਕਾਸ਼! ਹਵਾਏ ਮੇਰਾ ਵੀ ਜੀਵਨ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ। ਹਵਾ :- ਤੂੰ ਵੇਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਮੇਰੇ ਤੋਂ, ਆਉਂਦੀ ਸੜਿਆਂਧ ਚੁਫੇਰੇ ਤੋਂ,
ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਾਂਝੀ ਚੰਗੇ ਬਸੇਰੇ ਤੋਂ, ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਾਂ ਮਟਕਦੀ,
ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਫਿਰਾਂ ਭਟਕਦੀ। ਮਨੁੱਖ :- ਠੰਢਕ ਤੇਰੀ ਜਗ ਮਾਣ ਰਿਹਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਣ ਰਿਹਾ,
ਕਲਕਲ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਗਾਣ ਰਿਹਾ, ਗਾ ਮਿੱਠਾ-ਮਿੱਠਾ,
ਪਾਣੀ, ਭਾਫ, ਬਰਫ, ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਠਾ,
ਤੂੰ ਚੀਜ਼ ਇੱਕੋ ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਿਚ ਡਿੱਠਾ। ਪਾਣੀ :- ਮੈਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਥੋਨੂੰ ਪਿੱਟ-ਪਿੱਟ ਕੇ, ਲੰਘਦੇ ਓ ਗੰਦ-ਪਿੱਲ ਸਿੱਟ ਸਿੱਟ ਕੇ,
ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿੱਟ-ਭਿੱਟ ਕੇ, ਰੋਗੀ ਕਰ ਛੱਡਿਆ,
ਤੁਸੀਂ ਜਲੂਸ ਮੇਰੀਆਂ ਸਭ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਕੱਢਿਆ। ਮਨੁੱਖ :- ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੇ ਉਚਿਆਇਆ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਮਾਤ ਆਖ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ,
ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਦੇਖ ਤਪੱਸਿਆ,
ਲਿਖ-ਬੋਲ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਧਰਤੀ :- ਸਭ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਕਿਉਂ? ਇਉਂ ਕਰਦੇ ਮੈਨੂੰ ਠਿੱਚ ਹੋ,
ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਭਿਉਂ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ ਦਾ ਜੁੱਸਾ,
ਹਾੜਾ ਵੇ ਪੁੱਤਰੋ! ਹੁਣ ਤਾਂ ਛੱਡ ਵੀ ਦਿਓ ਗੁੱਸਾ। ਮਨੁੱਖ :- ਇੱਕ ਥਾਂ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ, ਮਸਤੀ ’ਚ ਝੂਮਦੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ,
ਵੇਖਾਂ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਨਰੋਇਆਂ ਨੂੰ, ਦਿਲ ਏਹੀਓ ਕਹਿੰਦਾ,
ਕਾਸ਼! ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਲੋਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹੱਸ ਲੈਂਦਾ। ਦਰੱਖ਼ਤ :- ਇਹ ਹਾਸੇ ਤਾਂ ਹਨ ਥੋੜ ਚਿਰੇ, ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਘਿਰੇ,
ਕਦ ਆਰੀ ਧੌਣ ’ਤੇ ਆਣ ਫਿਰੇ, ਕਰ ਦੇਵੇ ਗਿੱਟੀਆਂ,
ਕਿਉਂ ਸਦਦੇ ਓ ਮੌਤ ਆਪਣੀ ਪਾ-ਪਾ ਕੇ ਚਿੱਠੀਆਂ। ਮਨੁੱਖ :- ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੀ ਐ, ਚੋਟੀ ਅੰਬਰ ਨਾਲ ਖਹਿੰਦੀ ਐ,
ਜਦ ਆਣ ਮੁਸੀਬਤ ਪੈਂਦੀ ਐ, ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਿੱਕ ਤਣ ਕੇ,
ਕਾਸ਼! ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹਿੰਮਤੀ ਬਣ ਕੇ। ਪਰਬਤ :- ਜੋ ਵਾਪਰ ਰਿਹੈ ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ, ਤੁਸੀਂ ਧਾਰ ਹੈਵਾਨੀ ਭੇਖ ਰਹੇ,
ਕਿਉਂ ਕਰ ਇਹ ਖੋਖਲਾ ਦੇਸ ਰਹੇ, ਧਾਂਧਲੀਆਂ ਕਰ ਕੇ,
ਥੋਡੇ ਕਰਤਬ ਦੇਖ ਅਸੀਂ ਵੀ ਕੰਬ ਜਾਈਏ ਡਰ ਕੇ। ਸਿੱਟਾ :- ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੈਨੂੰ ਬਤਲਾਵਾਂ, ਦਰਪੇਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ,
ਸਾਰਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਮਾਰੇ ਧਾਹਾਂ, ਪੈਣੈ ਕੁਝ ਕਰਨਾ,
ਹੁਣ ਇੰਜ ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸਰਨਾ। |
