ਲੇਖ - Guru Karta Hari Rai.

ਗੁਰਿਆਈ, ਸੰਕੋਚ
medium
1 February, 2025
5
ਗੁਰੂ ਕਰਤਾ ਹਰਿ ਰਾਇ
-
ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੰਨ 1630 ਈ. ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ।

ਰੱਬੀ ਰਹਿਮਤਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਮਿੱਠ-ਬੋਲੜੇ, ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਸੱਚ ਦੇ ਧਾਰਨੀ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਵੀ ਤੇ ਦਰਵੇਸ਼ ਵੀ, ਨਿਆਸਰਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰਾ ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੰਨ 1630 ਈ. ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਤਾ ਨਿਹਾਲ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ।

ਆਪ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਤੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦਾਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ। ਆਪ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ, ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰਾਉਂਦੇ। ਸਤਿਸੰਗ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਕੀਰਤਨ, ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਣ ਤੇ ਕਥਾ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪ ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਠਦੇ ਤੇ ਬੜ੍ਹੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ। ਸ੍ਰੀ (ਗੁਰੂ) ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹਰ ਬਚਨ ’ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ- ਚੋਗੇ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਟੁੱਟਣ ਸਮੇਂ ‘ਦਾਮਨ ਸੰਕੋਚ ਚੱਲੋ’ ਹੁਕਮ ਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਅਮਲ ਕੀਤਾ। ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜੁਟੇ ਰਹਿੰਦੇ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ ਸ੍ਰੀ (ਗੁਰੂ) ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਦਾ ਵਾਰਸ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ:

ਦਾਦੇ ਗੁਰੂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਸੰਗਤ ਬਚਨ-ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਦੀ ਤਾਂ ਗਦ-ਗਦ ਹੋ ਉਠਦੀ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ:

• ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਤੇ ਨਾਮ ਜਪੋ।

• ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ। “ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ” ਹੈ।

• ਬਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਸੁਰਤਿ ਉੱਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਉਮੈਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ

• ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਾਣੀ ਸਮਾਅ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਿਪਤਾ ਸਮੇਂ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

• ‘ਜੇਤਾ ਅਦਬ ਕਰੀਏ, ਉਹ ਥੋੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੇਰੇ ਪਦ ਕੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। (ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼)

• ਮੱਤ ਉੱਚੀ ਰਖੋ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਤਿ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਸਰੂਪ ਹੈ।

• ਸੰਸਾਰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਹੈ।

• ਨਾਮ ਜਪਣਾ ਵੱਡਾ ਕਰਮ ਹੈ।

• ਸੁੱਚੀ ਕਿਰਤ ਰੱਖੋ। ਨਿੱਕੀ ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਝਗੜੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣੇ। ਮੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਆਖੋ।

• ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਭਗਤੀ ਹੈ।

• ਮਨੁੱਖਾ ਦੇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹਾਰੋ।

• ਕਿਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸਵੰਧ ਦੇਣ ’ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

• ਹਾਕਮ ਬਣ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਰੋਅਬ ਨਾ ਪਾਓ।

• ਰਾਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਰਜਾ ਹੈ। ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਰੱਖਣਾ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਮਾਰਨ ਵਾਂਗ ਹੈ।

• ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਲੋਭ ਹੈ, ਲੋਭ ਦਾ ਮੂਲ ਕੂੜ।

• ਕਦੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਧਾਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ। ਕਿਰਤ ਕਰ ਕੇ ਖਾਣਾ ਤੇ ਖਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਵਾਂਗ ਜਾਣਨਾ ਸਿੱਖੀ ਹੈ।

• ਗੁਰੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸੇ ’ਤੇ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਘੁਥਿਓਂ ਆਏ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।

• ਅੰਗ ਭੰਗ ਨੂੰ ਖਵਾਲਣਾ ਨੇਕ ਕਰਮ ਹੈ।

• ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਕਟਣੇ।

• ਤਮਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

• ਟੋਪੀ ਕਦੇ ਨਾ ਪਹਿਨਣੀ।

• ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਨਾਮ ਜਪੋ, ਕੀਰਤਨ ਕਰੋ। ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ, ਗਰਜ਼ ਰੱਖ ਕੇ ਨਹੀਂ- ਨਿਮਰਤਾ ਰੱਖ ਟੁਰਨਾ ਹੈ, ਲੰਗਰ ਪੰਗਤ ਵਿਚ ਛਕਣਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਜਪਦਿਆਂ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹੱਥ ਸਫਲ ਕਰਨੇ ਹਨ।

• ਸਿੱਖ ਦੇ ਗੁਜ਼ਰਨ ’ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪਾਸ ਗਿਆ ਹੈ- ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਕਾਰਜ: - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਫੁਰਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 2200 ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਰ ਰੱਖੇ। ਸੈਨਿਕਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ-ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਆਪ ਹੀ ਕਰਾਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ।

• ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੰਗਰ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

• ਲੰਗਰ ਵਰਤਾਉਣ ਵੇਲੇ ਨਗਾਰਾ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।

• ਮਾਲਵੇ ਵਿਚ ਕਾਲ ਪੈਣ ’ਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਘਰ-ਘਰ ਲੰਗਰ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।

• ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਖੂਹ- -ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਤਲਾਬ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਲਗਵਾਏ ਤਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਔੜ ਖਤਮ ਹੋਵੇ।

• ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦਵਾਖਾਨਾ-ਸ਼ਫਾਖਾਨਾ ਖੋਲਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੈਦ ਤੇ ਹਕੀਮ ਰੱਖੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ-ਦੁਰਲੱਭ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਰੋਗ ਹੋਇਆ।

• ਹੋਰ ਨਗਰਾਂ-ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਆਪ ਵੀ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿੰਦੇ।

• ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਰੱਖ (ਚਿੜੀਆ-ਘਰ) ਬਣਾਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਇੱਕੋ ਘਾਟ ’ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਏ।

• ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਵਿੰਜਾ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਬਾਗ਼ ਲਗਵਾਏ। ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਕੀਮਤੀ ਬੀਜ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਲਗਵਾਂਦੇ ਤੇ ਮਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਾਰ-ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੰਦੇ।

• ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖਾਂ ’ਤੇ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਥਾਂ-ਥਾਂ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਥਾਪਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਭਾਈ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾ ਜੀ ਦੇ ਭਤੀਜੇ ਫੂਲ ਉੱਪਰ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।

• ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਵਿਚ ਕਈ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਸਾਰੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸੂਲ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਾਏ। ਆਪ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ।

• ਮਾਲਵਾ-ਦੁਆਬਾ ਤੇ ਮਾਝਾ ਭਾਵ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚਰਨ ਪਾਏ ਧਰਮਸਾਲਾਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਖੂਹ ਲਗਵਾਏ, ਦਵਾਖਾਨੇ ਖੋਲੇ। ਕਥਾ-ਕੀਰਤਨ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ।

• ਮਾਖੋਵਾਲ ਦੇ ਨੇੜ੍ਹੇ ਇਕ ਹੋਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਬਣਵਾਇਆ, ਬੁੰਗਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ। ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਅਸਤਬਲ-ਤਲਾਬ ਬਣਵਾਇਆ।

• ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਖੂਹ ਲਗਵਾਏ।

• ਜਲੰਧਰ ਵੱਲ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਪੁੱਜ ਕੇ ਆਦਿ ਬੀੜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੀੜਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।

• ਜਦੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋੜਵਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਸਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਲੈਣਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਦੇਣਾ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਪਿਤਾ, ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾਂ, ਫਕੀਰਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਬਲਕਿ ਤਸੀਹੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ।

• ਪੁੱਤਰ ਜਦ ਰਾਮਰਾਇ ਨੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਤੁਕ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਸਹਾਰ ਨਾ ਸਕੇ-ਸਗੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।

• ਪਖੰਡੀਆਂ-ਦੰਭੀਆਂ ਦੇ ਪਾਜ ਖੋਲ੍ਹੇ। ਪੰਥ ਦੋਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਾਈ।

ਅੰਤਲੇ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਿਆਈ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜ ਲੱਗੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਫ਼ਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।

Articles Author Views

ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 March, 2025
Level: medium Views: 10
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੂ ਕਰਤਾ ਹਰਿ ਰਾਇ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 February, 2025
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 November, 2023
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 January, 2019
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਧਿਆਈਐ ਜਿਸ ਡਿਠੇ ਸਭਿ ਦੁਖਿ ਜਾਇ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 July, 2011
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਕਾਰਜ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 April, 2011
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 August, 2008
Level: deep Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਸਿਰ ਦੇ ਕੇ ਮਿਲਦੀ ਸਰਦਾਰੀ! - ਭਾਈ ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ ‘ਸਾਰੰਦਾ ਵਾਦਕ’
1 November, 2007
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...