1. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ। 2. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਐਸੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਸੱਚਖੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੀ ਖੋਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 3. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। 4. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਜਦੋਂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਰੱਬੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਧਰਮਰਾਜ ਵੀ ਉੱਠ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 5. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਜੋ ਹਰ ਵਕਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮਾਨੋ ਕਿ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੱਬੀ ਨਾਮ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। 6. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਸੰਤ, ਭਗਤ ਅਤੇ ਸਿੰਘ, ਸੂਰਮੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। 7. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਿਆਂ, ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਭ ਦੁੱਖ, ਕਸ਼ਟ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 8. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਰਕਰਮਾ ਵਿਚ ਰਹਿਮਤਾਂ, ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਰਕਤਾਂ ਭੱਜੀਆਂ ਹੀ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਮਰਨ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਇਹ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। 9. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨੀ ਡਿਉੜੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਦਾ ਪੁਲ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚਖੰਡ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਮਝੋ ਕਿ ਇਸ ਪੁਲ਼ ’ਤੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਦਮ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੌ-ਸੌ ਪਾਪ ਕੱਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੰਦਰ ਸੇਵਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਜਦੋਂ ਰੱਬੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਜਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 11. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਜੋ ਸਿੱਖ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇਆ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ 'ਤੇ ਰਿਜਕ ਸਦਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖਲੋਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 12. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੱਜ ਤਕ ਜਿਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਵੀ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਇਸ ਫਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਮਿਟ ਗਿਆ। 13. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਕੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਸੂਰਤ ਦੇ ਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਝਰਨੇ ਵਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 14. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਸੇਵਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਐਸੀ ਝੋਲੀ ਭਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਝੋਲੀਆਂ ਭਰਨ ਦੇ ਵੀ ਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 15. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਸਥਾਨ ਚਹੁੰ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। 16. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਪੱਥਰਾਂ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਇਸਦੀ ਮਹਾਨ ਸੋਭਾ ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਕਰਕੇ ਹੈ। 17. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਨਾਮ ਦੀ ਐਸੀ ਔਸ਼ਧੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਰਜਨੀ ਦੇ ਕੋਹੜੀ ਪਤੀ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਰੋਗੀਆਂ ਦੇ ਰੋਗ ਕੱਟੇ ਗਏ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਕੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। 18. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਖਸ਼ਮ ਰੂਹਾਂ ਅਤੇ ਸੂਖਸ਼ਮ ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨਿਆਵੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰਤ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 19. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਬ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਖੜੀ ਹੈ, ਜੁਗਾਂ ਜੁਗੰਤਰਾਂ ਤਕ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। 20. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਹੀ, ਸੱਚਖੰਡ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਝੋਲੀ ਸਦਾ ਸੱਖਣੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। 21. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪੱਕੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਵੱਲ ਪਿੱ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। 22. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਆਈ ਸੰਗਤ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 23. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕੀਰਤਨ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼, ਫਿਰਕੇ ਜਾਂ ਜਾਤੀ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਸੁਣੇਗਾ, ਮਹਾਂ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। 24. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਦੀ ਜਿੰਦ ਅਤੇ ਜਾਨ ਹੈ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨ ਬਦਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਤਕ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। 25. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਭੂੰਡਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਤਕ ਚਿੰਬੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੂੰ 26. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਚੰਦੋਏ, ਰੁਮਾਲੇ ਆਦਿ ਚਾੜਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਬਾਰਕ ਹੈ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤਾਂ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 27. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਰਿ ਕੀ ਪਉੜੀ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜਲ ਦਾ ਚੂਲਾ ਲੈਣਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਊਚ ਨੀਚ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਜਾਂ ਭੇਦ ਭਾਵ ਦੀ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਇੱਥੇ ਤਾਂ “ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤ ਸਬੈ ਏਕੈ ਪਹਿਚਾਨਬੋ' ਦਾ ਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 28. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਵੇ ਜਾਂ ਫਕੀਰ, ਰੱਬੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 29. ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰੇ ਖੰਡਾਂ-ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਹੀ ਚਾਨਣ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਇੱਥੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪੀ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕਿਰਨ ਰੂਪੀ ਸੁਰਤ ਜੋੜ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। |