ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿੱਖ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇਕ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਐਸੇ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਸੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਸੇਵਾ ਸਿਮਰਨ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਮਰਿਆਦਾ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਐਸੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਥਾਇ ਹੀ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ, ਪਿਆਰਿਆ ! ਜੇ ਤੂੰ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਨਿੱਤਨੇਮ, ਪਾਠ, ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ, ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਹੀਂ। ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਉਪਦੇਸ਼, ਜੋ ਹਰ ਸਿੱਖ ਦਾ ਇਸ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤਿ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਇਸ ’ਤੇ ਅਮਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਰੋ ਜੀ:

ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ ਅਕਲੀ ਪਾਈਐ ਮਾਨੁ॥
ਅਕਲੀ ਪੜਿ ਕੈ ਬੁਝੀਐ ਅਕਲੀ ਕੀਚੈ ਦਾਨੁ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ,1245)

ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ, ਪਿਆਰਿਆ! ਇਸ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ 4 ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਧਾਰ ਕੇ ਰੱਖੀਂ:

1. ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ: ਪਿਆਰਿਆ! ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਹੀਂ, ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਤਾਂ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ” ਕਰੀਂ ਜਾਵੇਂ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਇੱਕ ਮਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜੇ ਕਰੇਂਗਾ; ਤਾਂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਸਿਮਰਨ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਕੇ ਤੇਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਦੇਣਗੇ।

ਸੋ ਪਿਆਰਿਆ ! ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਹਿਜ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਰੱਬੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪਿਆਰਿਓ! ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਏਕਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਏਕਾਗਰਚਿੱਤ ਹੋਣਾ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਾਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ, “ਵੀਰ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਮਨ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਹੀ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਰਮਾਂ ਵਿਚ ਭਜਾਈ ਫਿਰਦਾ ਹੈ!” ਤਾਂ ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੁੱਛ ਬੁੱਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕਰਮ (ਸਿਮਰਨ) ਕਰੀ ਜਾਓ, ਇਕ-ਨ-ਇਕ ਦਿਨ ਮਨ ’ਤੇ ਆਪੇ ਹੀ ਅਸਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਵਰਤੀਂ, ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਜੋੜਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਲਾਗੋਂ ਭੱਜਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੋੜ-ਮੋੜ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਜੋੜਨਾ ਹੈ!” ਸੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਤ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਜੋੜ ਰਾਹੀਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ:

ਮਨੁ ਬਸਿ ਆਵੈ ਨਾਨਕਾ ਜੇ ਪੂਰਨ ਕਿਰਪਾ ਹੋਇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 298)

ਇਕ-ਨਾ-ਇਕ ਦਿਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ’ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਰਸ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਅਡੋਲ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਦਾਤ ਦੇ ਦੇਣਗੇ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਹੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਿਆ ਕਰੋ। ਸੋ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਬੀਜ ਹੀ ਬੀਜਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਬੀਜੇ ਹੋਏ ਬੀਜ ਤੋਂ ਬੂਟਾ ਉੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਣਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਣੇ ਤੋਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਉਸ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਫ਼ਲ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਫ਼ਲਦਾਰ ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਫ਼ਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਉਹ ਫ਼ਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਲਾਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ਕਿਹੜੀ ਨਰਸਰੀ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸਦਕਾ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਰੂਪੀ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਨਾਮ ਦਾ ਬੀਜ ਉੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਨਾਮ ਬੀਜ ਤੋਂ ਬੂਟਾ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਰੂਪੀ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਸਤ-ਸੰਤੋਖ ਰੂਪੀ ਪੱਤੇ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਜਦੋਂ ਹਿਰਦੇ ਰੂਪੀ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਬੂਟਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਰੂਪੀ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫ਼ਲ ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਐਸੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬਚਨ ਰੂਪੀ ਫ਼ਲ ਨਿਕਲਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਬੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਵਾਲੇ ਬਚਨ (ਫਲ) ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਮ ਹੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਕਹਿ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਿਆਰਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਕਿਹੜੀ ਟਕਸਾਲ ਜਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦੀ ਨਰਸਰੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹੈ। ਸੋ ਦਾਸ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ- ਘੜੀਐ ਸਬਦੁ ਸਚੀ ਟਕਸਾਲ॥ ਸਾਡੀ ਟਕਸਾਲ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ" ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਕਾ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰਾ ਰਸ ਚੂਸਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਐਸਾ ਸਿੱਖ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਅ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਨਾਮ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਿਓ! ਆਪਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕੇ ਹੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੁੱਲੀ ਦਾਤਾਂ ਲੈ ਕੇ ਅਗਾਂਹ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ ! ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਰੀਕ ਬੁੱਧ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਖਮ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਅੱਜ ਤੋਂ 4-5 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਸ ਨੂੰ ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿੱਖ ਮਿਲਿਆ, ਦਾਸ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਬਹੁਤ ਗੁਰਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵੰਡਣ ਕਰਕੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਵੀਰ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ?” ਦਾਸ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਭਾਜੀ ! ਅਸੀਂ ਸਿਮਰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਭਾਜੀ ! ਸਿਮਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਰਿਆ ਕਰੋ, ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਤੁਹਾਡਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਦਾਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਭਾਜੀ ! ਤੁਸੀਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ?” ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਫ਼ਖ਼ਰ ਜਿਹੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਸਾਡਾ ਤਕਰੀਬਨ 3-4 ਸਾਲ ਤੋਂ ਸੁਆਸ-ਸੁਆਸ ਰਾਹੀਂ ਸਿਮਰਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਦਾਸ ਨੇ ਅੱਗੋਂ ਬੜੇ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਭਾਜੀ ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ।” ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਤਰਕ ਜਿਹੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਭਾਜੀ !" ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਰਿਆ ਕਰੋ।

ਸੁਆਸ-ਸੁਆਸ ਸਿਮਰਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਦਾਸ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਭਰਮ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਇਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਦਾਸ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਤਕਰੀਬਨ 3-4 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਆਸ-ਸੁਆਸ ਸਿਮਰਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਭਾਈ ਯਾਦ ਰੱਖੀਏ, ਸੁਆਸ ਤਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਤਾਂ ਇਕ-ਨਾ-ਇਕ ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਜਾਣੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸੁਆਸ ਮੁੱਕ ਗਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਸੋ ਭਾਜੀ ਜਦੋਂ ਸੁਆਸ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਤਾਂ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਂ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਜਿਊਂਦੀ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ ਵੀਰ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਜਿਹੜਾ ਦਾਸ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਸਦਾ ਲਈ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਭਾਜੀ ! ਸੁਆਸ-ਸੁਆਸ ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?” ਤਾਂ ਦਾਸ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਬੜੇ ਹੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ! “ਸਿੱਖ ਨੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਕਤ ਉਹ ਰੱਬੀ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਐਸਾ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੁਆਸਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ, ਰੱਬ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸੁਆਸਾਂ ਦੀ ਤਕਰੀਬਨ ਸੁਧ-ਬੁਧ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ:

ਮੇਰੈ ਹਿਰਦੈ ਸੁਧਿ ਬੁਧਿ ਵਿਸਰਿ ਗਈ ਮਨੁ ਆਸਾ ਚਿੰਤ ਵਿਸਾਰਿਆ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 776)

"ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੰਦਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬੀ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਜੁੜ ਕੇ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਉਸਦੇ ਸਭ ਅੰਦਰ ਦੇ ਫ਼ਿਕਰ, ਆਸਾਂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਂ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੇ ਫਿਰ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ “ਵੀਰ ਜੀ ! ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੈ?” ਤਾਂ ਦਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਭਾਈ! ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਤਰਸ ਸਦਕਾ ਦੱਸ ਜ਼ਰੂਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।” ਫਿਰ ਦਾਸ ਨੇ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਭਾਈ ! ਆਪਣੀ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਤਾਂ ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ:

ਹੋਨਿ ਨਜੀਕਿ ਖੁਦਾਇ ਦੈ ਭੇਤੁ ਨ ਕਿਸੈ ਦੇਨਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1383)

ਰੱਬੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ :

ਸੋਈ ਅਜਾਣੁ ਕਹੈ ਮੈ ਜਾਨਾ ਜਾਨਣਹਾਰੁ ਨ ਛਾਨਾ ਰੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 381)

ਜਿਹੜਾ ਪਿਆਰਾ ਉਸ ਰੱਬੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਰੱਬ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਛੁਪ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਭਾਈ ਸੁਆਸ-ਸੁਆਸ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਰੱਬੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਉੜੀ ਹੈ, ਬਹੁਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚਖੰਡ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਸਿਮਰਨ ਦੀਆਂ 13 ਪਉੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ 13 ਪਉੜੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦਾਸ ਕੋਲੋਂ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਕੈਲੰਡਰ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਛਪਵਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੋ ਭਾਈ, ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਗੂੰਗੇ ਕੀ ਮਠਿਆਈ ਵਾਲਾ ਸੁਆਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ ! ਸਿਮਰਨ ਸਾਧਨਾ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਾਸ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਬਰੀਕ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਕਲ ਵਰਤ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਰਾਹੀਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਮਹਾਂਰਸ ਪੀਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਗ਼ੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗੂੰ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੰਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2. ਅਕਲੀ ਪਾਈਐ ਮਾਨੁ: ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜੀ ਮਰਿਆਦਾ ਸੰਬੰਧੀ ਫੁਰਮਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖਾ, ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ, ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ-ਮਿੱਤਰਾਂ, ਦੁਨੀਆ, ਗੁਰੂ-ਘਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਚਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਤਾਂ ਹੀ ਪਾ ਸਕੇਂਗਾ ਜੇ ਤੂੰ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲੇਂਗਾ। ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੂੰ, ਸੰਸਾਰ, ਗੁਰੂ-ਘਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਐਵੇਂ ਬੇਅਕਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਫਿੱਕੇ ਬੋਲ ਬੋਲੀਂ ਜਾਵੇਂ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਹਉਮੈਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਬੇਲੋੜਾ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਖੜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇਂ। ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ, ਗੁਰੂ-ਘਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ। ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਵਰਤ ਕੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਰੱਬ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਲੈ ਤਾਂ ਰੱਬ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਚੰਗੀ ਅਕਲ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਪਾਲੇ ਹੋਏ ਵਿਕਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਦਾਸ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਐਸੇ ਬੋਲ ਕੁਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਗੁਰੂ ਕੀ ਸੰਗਤ ਐਸੇ ਬੋਲ ਕੁਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ ! ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਆਪਾਂ ਸੰਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਘਰ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹੋਏ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ (ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ) ਜਿਊਣ ਦਾ ਸਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ ਤਾਂ ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਐਸੀ ਅਕਲ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3. ਅਕਲੀ ਪੜ੍ਹਿ ਕੈ ਬੁਝੀਐ; ਗੁਰੂ ਪਿਆਰੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ! ਅੱਜ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜਾਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਤਕਰੀਬਨ 70% ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਟੀ.ਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ, ਸਿੱਖ ਸੇਵਾ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ, ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ, ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ, ਸੰਤ, ਭਗਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੋਬਾਇਲਾਂ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਬਾਣੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਾਪ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੀਚਾਰ ਕੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਕਈਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅਵਸਥਾ ਥੱਲੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਹੋ ਹੀ ਨਿੰਦਿਆ, ਚੁਗਲੀ, ਹਉਮੈਂ, ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਠੱਗੀ-ਠੋਰੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ ਬਾਣੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਸਿੱਖ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀਚਾਰਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਾਈ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਯਾਨੀ ਕਿ ਲੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪੁੱਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਐਸੇ ਵਿਰਲੇ ਸਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ :

ਬਾਣੀ ਬਿਰਲਉ ਬੀਚਾਰਸੀ ਜੇ ਕੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 929)

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਭ ਸਿੱਖ ਮੇਰੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣਗੇ ਪਰ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਅਕਲ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੀਚਾਰ-ਵੀਚਾਰ ਕੇ ਪੜੇਗਾ ਅਤੇ ਵੀਚਾਰੀ ਹੋਈ ਬਾਣੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿਖ” ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਸਵਾਰਿਓ! ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ ਪਿਆਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ “ਅਕਲੀ ਪੜ੍ਹਿ ਕੈ ਬੁਝੀਐ' ਰਾਹੀਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਨਿਤਨੇਮ ਜਾਂ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਹਿਜ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੀਚਾਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਨਿਹਾਲ-ਨਿਹਾਲ-ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ! ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ, ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖਾ! ਤੂੰ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅਕਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ।

4. ਅਕਲੀ ਕੀਚੈ ਦਾਨੁ: ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਮਰਿਆਦਾ ਰਾਹੀਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ, ਪਿਆਰਿਆ! ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੀਂ, ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਠਾ ਵੀ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸੇ ਵਿਭਚਾਰੀ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਕਬਾਬੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਾੜੇ ਮੰਗਤੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੂੰ 20-25 ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਆਦਿ ਤੇ ਲਾ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਐਸਾ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਪੁੱਠਾ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਅੱਜ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਤਕਰੀਬਨ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸੇ ’ਤੇ ਹੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੱਬ ਨੇ ਅਕਲ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ, ਜ਼ਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਕਰੋ।

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖਾਂ, ਸਾਧੂਆਂ, ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦੇ ਰੱਬੀ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਕਰ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਪਾਸੇ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ’ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਰੱਬੀ ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਲੰਗਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਛਕਾ ਕੇ ਤੇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਸਫਲਾ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਰੱਬੀ ਪਿਆਰਿਆਂ, ਗੁਰਮੁਖਾਂ, ਸਾਧੂ, ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਵਰਤਦੇ ਹੋਏ ਭੁੱਖੇ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ, ਦੁਖੀਆਂ, ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਮ ਹੀ ਇਕ ਉਦਾਹਰਨ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਕਿ ਗਰੀਬ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਗੁਰੂ ਕੀ ਗੋਲਕ" ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੋ ਗੁਰੂ ਸਵਾਰਿਓ! ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਮੋਹਰ ਲਾਈ ਹੈ ਕਿ ਜੈਸੇ ਸਤ ਮੰਦਰ ਕੰਚਨ ਕੇ ਉਸਾਰ ਦੀਨੇ :

ਤੈਸਾ ਪੁੰਨ ਸਿਖ ਕਉ ਇਕ ਸਬਦ ਸਿਖਾਏ ਕਾ॥

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਦਲਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਘਰ (ਕੰਚਨ) ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਅਤੇ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਦਾਨ-ਪੁੰਨਾਂ ਤੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਖੰਡੇ ਬਾਟੇ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨਾਂ ਸਿਰ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲੈਣੀ ਹੈ।

ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ ! ਦਾਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣਯੋਗ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਦਾਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਸੀਸਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿਉ ਜੀ।

ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਭਾਗ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਿਆਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪਸਾਰ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿੰਡਾਂ / ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹਿੱਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿਖਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਗਤ ਦੀ ਮੰਗ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।