ਲੇਖ - The pure thoughts of Gurmat

ਅਨਿਨ, ਬੰਦਗੀ ,
deep
1 March, 2026
1
ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਚਾਰ
-
ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
ਉਤਮ ਸਲੋਕ ਸਾਧ ਕੇ ਬਚਨ॥ ਅਮੁਲੀਕ ਲਾਲ ਏਹਿ ਰਤਨ॥

ਉਤਮ ਸਲੋਕ ਸਾਧ ਕੇ ਬਚਨ॥ ਅਮੁਲੀਕ ਲਾਲ ਏਹਿ ਰਤਨ॥
ਸੁਨਤ ਕਮਾਵਤ ਹੋਤ ਉਧਾਰ॥ ਆਪਿ ਤਰੈ ਲੋਕਹ ਨਿਸਤਾਰ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 295)

ਪਿਆਰਿਓ, ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਨ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਬਚਨ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਲਾਲ, ਹੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵੀ ਕਈ ਗੁਣਾ ਮਹਿੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭ ਜੀ ਬਸਹਿ ਸਾਧ ਕੀ ਰਸਨਾ॥ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਬੰਦਗੀ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਮੁੱਖਾਂ, ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਸਾਨੂੰ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਗਾਥਾ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰਿਓ, ਦਾਸ ਨੇ ਸੰਨ 1976 ਈ. ਵਿਚ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਜ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ 4-5 ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਸੰਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਿਆਰੀ ਸੰਗਤ ਹੋਈ। ਸੋ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਸੰਤ ਦੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੋਈ ਗਾਥਾ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਸੰਗਤ ਜੀ, ਮਈ 1984 ਈ. ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਦੂਜੇ-ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ੍ਲੀ ਪਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜੀਅ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ (ਮਾਸੜ ਜੀ) ਜੋ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਗੜਵਈ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਤਾਏ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਸੜ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਦਿਉ। ਉਸ ਵਕਤ ਰਾਤ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ 10:30 ਵਜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਲੈ ਗਏ। ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ 10-12 ਮਿੰਟ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਚੁੱਪ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਪਿਆਰਿਓ, ਰੱਬੀ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਣੀ-ਜਾਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੌਕੜਾ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੱਦ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਘੁੱਟ ਕੇ ਜੱਫੀ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 12-13 ਥਾਪੜੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਅਣਮੁੱਲੇ ਬਚਨ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਅਣਮੁਲੇ ਬਚਨ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀਰੇ, ਰਤਨ, ਜਵਾਹਰਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਅੱਜ ਤਕ ਜਦੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਨਿੱਤਨੇਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਯੋਧੇ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਅਨਮੋਲ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਐਸਾ ਵਰਤਾਰਾ ਵਰਤਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਤੁਠ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਸਟੀਕਾਂ, ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਕੈਲੰਡਰ ਲਿਖਣ ਦੀ ਆਪਣੇ ਦਰੋਂ-ਘਰੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਭਰੀ ਅਮੁੱਲੀ ਸੇਵਾ ਬਖਸ਼ ਦਿੱਤੀ। ਪਿਆਰੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਬਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪਾਵਨ ਸਟੀਕਾਂ, ਗੁਰਮਤਿ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕੈਲੰਡਰ ਲਿਖ-ਲਿਖ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾ ਰਹਿਤ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।

ਬਾਣੀ ਬਿਰਲਉ ਬੀਚਾਰਸੀ ਜੇ ਕੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 935)

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਸਭ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਜਾਪ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਸੂਝਵਾਨ ਸਿੱਖ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੀਚਾਰ-ਵੀਚਾਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਐਸੇ ਸੋਝੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ “ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੱਖ” ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਦੇ ਕੇ ਨਿਵਾਜਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਨਿੱਤਨੇਮ ਅਤੇ ਪਾਠ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੀਚਾਰਵੀਚਾਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚੋਂ ਰੱਬੀ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਂਰਸ ਪੀਆ ਕਰੋ ਜੀ।

ਜਉ ਹਮ ਬਾਂਧੇ ਮੋਹ ਫਾਸ ਹਮ ਪ੍ਰੇਮ ਬਧਨਿ ਤੁਮ ਬਾਧੇ॥
ਅਪਨੇ ਛੂਟਨ ਕੋ ਜਤਨੁ ਕਰਹੁ ਹਮ ਛੂਟੇ ਤੁਮ ਆਰਾਧੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 658)

(ਤੱਤ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਉਥਾਨਕਾ/ਸਾਖੀ ਹੈ ਕਿ) ਇਕ ਦਿਨ ਸਭ ਰੱਬੀ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਸਭ ਪਿਆਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੱਬ ਜ਼ਰਾ ਫਿਕਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਅਨਿਨ ਭਗਤ ਅੱਜ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਕਿਉ ਆ ਗਏ ਹਨ? ਤਾਂ ਰੱਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਨਿਨ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸਪੁੱਤਰੋ, ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਏ ਹੋ? ਤਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੱਬ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੁਕਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਭਾਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਣਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਧਨ, ਦੌਲਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਅੱਗੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੱਬ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹੋ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰੱਬ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਇਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁੱਟੋਗੇ? ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੱਬ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਛੁਟਣ ਦਾ ਫਿਕਰ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰ ਕੇ ਛੁੱਟ ਹੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਸੋ ਜਦੋਂ ਪਿਆਰੇ ਰੱਬੀ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਰੱਬ ਨੇ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਰੱਬ ਜੀ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਅਨਿਨ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਅਨਿਨ ਰੱਬੀ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਕਰ ਕੇ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਹਿ ਗਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਗਤੋ, ਜਾਓ, ਮਾਤ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਖਲਕਤ ਨੂੰ ਤਾਰੋ, ਪਿਆਰਿਓ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਜੁਆਬ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।

ਕਿਸ ਹੀ ਧੜਾ ਕੀਆ ਮਿਤ੍ਰ ਸੁਤ ਨਾਲਿ ਭਾਈ॥
ਕਿਸ ਹੀ ਧੜਾ ਕੀਆ ਕੁੜਮ ਸਕੇ ਨਾਲਿ ਜਵਾਈ॥
ਕਿਸ ਹੀ ਧੜਾ ਕੀਆ ਸਿਕਦਾਰ ਚਉਧਰੀ ਨਾਲਿ ਆਪਣੈ ਸੁਆਈ॥
ਹਮਾਰਾ ਧੜਾ ਹਰਿ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 366)

ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਆਮ ਹੀ ਕਈਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਧੜੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੁੜਮ, ਮਾਮਾ, ਚਾਚਾ, ਤਾਇਆ, ਮਾਸੜ, ਜਵਾਈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੀਡਰ ਬਹੁਤ ਤਕੜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹਰ ਵਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਧੰਨ ਹਨ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ, ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕੋ, ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਭ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤਾਕਤਵਾਰ ਹਨ, ਸੋ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਧੜਾ ਮੇਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਤੇ ਹੀ ਮਾਣ ਕਰਿਆ ਕਰੋ ਜੀ।

ਜਿਸੁ ਧਨ ਕਉ ਚਾਰਿ ਕੁੰਟ ਉਠਿ ਧਾਵਹਿ॥
ਸੋ ਧਨੁ ਹਰਿ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪਾਵਹਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 288)

ਪਿਆਰਿਓ, ਜਿਹੜੀ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਜਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਭੱਜਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਿਆਰਿਆ! ਤੂੰ ਹਰਵਕਤ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਕਰ, ਤੂੰ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਰੱਬ ਅਗੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਿਆ ਕਰ ਕਿ ਰੱਬਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬਖਸ਼ ਕੇ ਮੇਰੀ ਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਭੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਸਿਖ ਪੁੱਤ ਬਣਾ ਲਉ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਰੱਬ ਦਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹੀ ਰਿਹਾ ਕਰੋ, ਰੱਬੀ ਪਿਆਰ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਭੱਜੀ ਫਿਰੇਗੀ।

ਜੋ ਦਿਨ ਆਵਹਿ ਸੋ ਦਿਨ ਜਾਹੀ॥ ਕਰਨਾ ਕੂਚੁ ਰਹਨੁ ਥਿਰੁ ਨਾਹੀ॥
ਸੰਗੁ ਚਲਤ ਹੈ ਹਮ ਭੀ ਚਲਨਾ॥ ਦੂਰਿ ਗਵਨੁ ਸਿਰ ਊਪਰਿ ਮਰਨਾ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 793)

ਪਿਆਰਿਆ, ਯਾਦ ਰੱਖ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਦਿਨ ਚੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਚੋਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਦਿਨ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਫਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਇਕ-ਨਾ-ਇਕ ਦਿਨ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਕੂਚ ਕਰ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਦਾ- ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸੋ ਭੁੱਲੇ ਮੂਰਖਾ, ਤੂੰ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗਾਫਲ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ ਹਨ, ਸੋ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਵੀਰਾ, ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮਝ ਜਾ।

ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਕਰਿ ਆਤਮ ਨਹੀ ਵੈ॥ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਕਹੁ ਕੈਸੇ ਗਵੈ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 278)

ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਕਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਸੇਵਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਇਤਨੇ ਚੰਗੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨੇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ’ਤੇ ਦਰਵਦਾ ਨਹੀਂ ਯਾਨੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ, ਦੁਖੀਏ, ਗਰੀਬ, ਲਾਚਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਤਰਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਈਂ ਕਿ ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਧਰਮ-ਕਰਮ ਦੇ ਕੰਮ ਰੱਬ ਦੀ ਸੱਚੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂਉ ਹੋਣੇ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਰੱਬੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਸੋ ਸੰਗਤ ਜੀ, ਇਸ ਰੱਬੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਮਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕਰਿਆ ਕਰੋ ਜੀ।

ਗਰੀਬਾ ਉਪਰਿ ਜਿ ਖਿੰਜੈ ਦਾੜੀ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮਿ ਸਾ ਅਗਨਿ ਮਹਿ ਸਾੜੀ॥1॥
ਪੂਰਾ ਨਿਆਉ ਕਰੇ ਕਰਤਾਰੁ॥ ਅਪੁਨੇ ਦਾਸ ਕਉ ਰਾਖਨਹਾਰੁ॥1॥ਰਹਾਉ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 199)

ਪਿਆਰਿਉ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਹੀ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ-ਚੁਗਲੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਡਾ ਸਾੜਾ ਜਾਂ ਈਰਖਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਮੈ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਇਸ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ “ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ” ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰੀਂ, ਰੱਬ ਐਸਾ ਨਿਆਂ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਉਸ ਮਾੜਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁਖ ਦੀਆਂ ਰੱਬ ਚੀਕਾਂ ਕਢਵਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਆ, ਪਰ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈਂ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਸੱਚ ਦਾ ਨਿਆਉਂ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾ ਕਉ ਮੁਸਕਲੁ ਅਤਿ ਬਣੈ ਢੋਈ ਕੋਇ ਨ ਦੇਇ॥
ਲਾਗੂ ਹੋਏ ਦੁਸਮਨਾ ਸਾਕ ਭਿ ਭਜਿ ਖਲੇ॥
ਸਭੋ ਭਜੈ ਆਸਰਾ ਚੂਕੈ ਸਭੁ ਅਸਰਾਉ॥
ਚਿਤਿ ਆਵੈ ਓਸੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਲਗੈ ਨ ਤਤੀ ਵਾਉ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 70)

ਪਿਆਰਿਓ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ’ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਾੜੀ ਘੜੀ ਆ ਹੀ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਲਾਗੇ ਨਾ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਸ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਦਿਸੇ ਅਤੇ ਸਭ ਅੰਗ-ਸਾਕ, ਸੰਬੰਧੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਮਿੱਤਰ ਇਸ ਔਖੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਤੇਰਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਭੱਜ ਜਾਣ ਅਤੇ ਅਤਿ ਔਖੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ, ਤੂੰ ਝੂਰਦਾ ਫਿਰੇਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਤੂੰ ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਅਤਿ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰੀਂ ਕਿ ਰੱਬਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਮੇਰਾ ਹੁਣ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਜੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕੱਢੇ ਗਏ ਤਰਲੇ ਸੁਣ ਲਏ ਤਾਂ ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ ਤੱਤੀ ਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦੇਵੇਗਾ।

ਕਬੀਰ ਨਾ ਹਮ ਕੀਆ ਨਾ ਕਰਹਿਗੇ ਨਾ ਕਰਿ ਸਕੈ ਸਰੀਰੁ॥
ਕਿਆ ਜਾਨਉ ਕਿਛੁ ਹਰਿ ਕੀਆ ਭਇਓ ਕਬੀਰੁ ਕਬੀਰੁ॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1367)

ਪਿਆਰਿਓ, ਇਕ ਗੁਰੂ ਕਾ ਪਿਆਰਾ ਸਿਖ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇਕ, ਸ਼ੁੱਭ ਅਤੇ ਭਲੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਭ ਗੁਰੂ ਕੀ ਸੰਗਤ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਉਸ ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿਖ ਦੇ ਮੂੰਹ ’ਤੇ ਸੋਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਨੇਕ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਅਗੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿਚ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਇਹ ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਭਲੇ ਦੇ ਕੰਮ ਮੈਂ ਜਾਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਵੱਡੀ ਅਸਚਰਜ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਵਰਤ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਜੈ-ਜੈ ਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਦੀ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮਾਇਆ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਜਿਨਿ ਵਿਣੁ ਦੰਤਾ ਜਗੁ ਖਾਇਆ॥
ਮਨਮੁਖ ਖਾਧੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿਨੀ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 643)

ਇਸ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਐ ਮਨੁੱਖ ! ਤੇਰੇ ਕਿਸੇ ਭੈਣ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ/ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਾਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣਾ, ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮਾਂ ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਇਆ ਹੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਐ ਮਨੁੱਖ! ਯਾਦ ਰੱਖੀਂ, ਤੂੰ ਜੇ ਵੱਡਾ ਮਤਲਬੀ ਜਾਂ ਖੁਦਗਰਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਇਸ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹੋ ਹੀ ਮਾਇਆ ਤੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਹੀ ਖਾ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬੜੇ ਵਲ-ਛਲ, ਧੋਖੇ ਅਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਿਆਰਿਆ! ਯਾਦ ਰੱਖ ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਨਾ ਬਣ, ਤੂੰ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੇਖ ਜੋ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਰਮੁਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰੱਬੀ ਨਾਮ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਐਸੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੱਖ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਵੀ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹਿਕੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਾ ਕੈ ਮਨਿ ਗੁਰ ਕੀ ਪਰਤੀਤਿ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਆਵੈ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚੀਤਿ॥
ਭਗਤੁ ਭਗਤੁ ਸੁਨੀਐ ਤਿਹੁ ਲੋਇ॥ ਜਾ ਕੈ ਹਿਰਦੈ ਏਕੋ ਹੋਇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 283)

ਪਿਆਰਿਓ, ਜਿਹੜੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿਖ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਹੀ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਆਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰਵਕਤ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਚਲਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਹੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਆਹ, ਸਿੱਖ ਰੱਬਾ ਦਾ ਬੜਾ ਹੀ ਭਗਤ ਹੈ ਨਹੀਂ ਭਾਈ, ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਉਸਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ, ਵਤੀਰਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵੇਖਿਓ, ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਈਰਖਾ, ਨਿੰਦਿਆ, ਚੁਗਲੀ, ਝੂਠ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਗੁਰਮੁਖ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੱਬੀ ਭਗਤ ਕਹਿਣ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋ ਯਾਨੀ ਕਿ ਜਣੇ-ਖਣੇ ਨੂੰ ਹੀ ਭਗਤ ਭਗਤ ਕਹੀ ਜਾਣਾ, ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ। ਸੋ ਭਗਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਸੱਚ ’ਤੇ ਹੀ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਕਥਨੀ ਵਿਚ ਸੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਬੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਸਿਖ ਨੂੰ ਆਪਾਂ ਭਗਤ ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਬ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

ਹਰਿ ਸਿਮਰਨਿ ਕੀਓ ਸਗਲ ਅਕਾਰਾ॥

ਹਰਿ ਸਿਮਰਨ ਮਹਿ ਆਪਿ ਨਿਰੰਕਾਰਾ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 263)

ਪਿਆਰਿਓ, ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਸਭ ਆਕਾਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਰੱਬ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਬਨਸਪਤੀ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅਕਾਸ਼, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਜਾਂ ਹਰ ਜ਼ੱਰੇ-ਜ਼ੱਰੇ ਵਿਚ ਰੱਬ ਆਪ ਹੀ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ, ਰੱਬ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹੋ ਹੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜੁਗਤ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅੱਗੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤਾ ਵੀ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ- ਨਉ ਨਿਧਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪ੍ਰਭ ਕਾ ਨਾਮੁ॥ ਦੇਹੀ ਮਹਿ ਇਸ ਕਾ ਬਿਸ੍ਰਾਮੁ॥ ਪਿਆਰਿਓ, ਇਸ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਅਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੱਬੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨੇਤਰ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਰੱਬ ਨੂੰ ਇਕ ਮਨ ਇਕ ਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਿਆ ਕਰੋ,ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਰਿੜਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮੱਖਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰੱਬ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਰੂਪੀ ਚਾਟੀ ਵਿਚ ਸਵਾਸਾਂ ਦੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਧਾਣੀ ਚਲਾ ਕੇ ਵੇਖ, ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਰੱਬ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਐਸੀ ਪਿਆਰੀ ਅਵਸਥਾ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਗੁਰਮੁਖ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਰੱਬ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਜਾਦਾ ਹੈ: 

ਕਬੀਰ ਸੂਤਾ ਕਿਆ ਕਰਹਿ ਉਠਿ ਕਿ ਨ ਜਪਹਿ ਮੁਰਾਰਿ॥

ਇਕ ਦਿਨ ਸੋਵਨੁ ਹੋਇਗੋ ਲਾਂਬੇ ਗੋਡ ਪਸਾਰਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1371)

ਪਿਆਰਿਓ, ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਦੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੌਂ-ਸੌਂ ਕੇ ਲੰਘਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕਿ, ਇਕ ਨਾ ਇਕ ਦਿਨ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਿਆਨਕ ਸਮਾਂ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਔਖੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਿਆ ਕਰ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਕੂਚ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਪੰਜ ਭੂਤਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੇ (ਕਬਰ) ਵਿਚ ਦੱਬ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਪੰਜ ਭੂਤਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਧੀਆਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਸੋ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਚੇਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਮਹਿੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।

ਰਹਿਤ ਬਿਨਾਂ ਨਹਿ ਸਿਖ ਕਹਾਵੈ ਰਹਤ ਬਿਨਾਂ ਦਰ ਚੋਟਾ ਖਾਵੈ।

ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਧੰਨ-ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦੋ ਮਹਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰ ਗਏ ਹਨ: ਇੱਕ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਕੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦੀ ਅਮੁੱਲੀ ਦਾਤ ਦੇ ਕੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੂਜੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਰੱਬੀ ਪਿਆਰਾ ਸਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ “ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ” ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਿਆਰਿਓ, ਧੰਨ-ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਚਨਾਂ ’ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਸਿੱਖ ਹੋ ਕੇ ਦਾਹੜੀ ਕੇਸ ਵੀ ਰੱਖੇ ਹੋਣ, ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਨਸ਼ਾ ਵਗੈਰਾ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਆਦਿ ਪਰ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਖੰਡੇਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾ ਛਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਭੇਖੀ ਸਿੱਖ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੇ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਛਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰਸੇ ਵਾਲੇ, ਨਿਰੰਕਾਰੀ, ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭੇਖੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਚੇਲਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੱਸੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਾਵਨ ‘ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ' ਦੇ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਲੜ ਲਾ ਕੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਆਓ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਬੇਤੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਕੇ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਈਏ। ਪਿਆਰਿਓ, ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਖ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਕਿ ਕਿਤੇ ਆਪਾਂ ਐਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਨਿਗੁਰੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਾ ਚਲੇ ਜਾਈਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਫੁਰਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ (ਨਿਗੁਰੇ ਕਾ ਹੈ ਨਾਉ ਬੁਰਾ) 

ਮੁਖੁ ਤਲੈ ਪੈਰ ਉਪਰੇ ਵਸੰਦੋ ਕੁਹਥੜੈ ਥਾਇ॥

ਨਾਨਕ ਸੋ ਧਣੀ ਕਿਉ ਵਿਸਾਰਿਓ ਉਧਰਹਿ ਜਿਸ ਦੈ ਨਾਇ॥2॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 706)

ਪਿਆਰਿਆ, ਉਹ ਵੇਲਾ ਯਾਦ ਕਰ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ (ਢਿੱਡ) ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 9-10 ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰਭ ਵਿਚ 9-10 ਮਹੀਨੇ ਤਕਰੀਬਨ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੁਠਾ ਲਮਕਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਯਾਦ ਰੱਖ, ਉਸ ਵਕਤ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਸਟਾ ਦਾ ਗੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਸੀ ,ਦੱਸ ਤੂੰ ਕਿਤਨੇ (ਕੁਹਥੜੇ) ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ’ਤੇ 9-10 ਮਹੀਨੇ ਪੁੱਠਾ ਲਮਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਸਮਝ ਕਰ ਲੈ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸੁਧਾਰ ਲੈ ਅਤੇ ਸਦਾ- ਸਦਾ ਲਈ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ 84 ਲੱਖ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਜੂਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਸੇਵਾ, ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਨ੍ਹਾਂ 84 ਲੱਖ ਜੂਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾ।

ਕਹੁ ਕਬੀਰ ਅਖਰ ਦੁਇ ਭਾਖਿ॥ ਹੋਇਗਾ ਖਸਮੁ ਤ ਲੇਇਗਾ ਰਾਖਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 329)

ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਾਨ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਸ਼ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਹਰ ਵਕਤ ਦੋ ਅੱਖਰ ਰਾਮ, (ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ) ਅੱਲ੍ਹਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਲਈ ਜਪੀ ਹੀ ਜਾਇਆ ਕਰ ਕਿਉਂਕਿ ਯਾਦ ਰੱਖ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਅੱਲ੍ਹਾ, ਰਾਮ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆਂ ਨਾ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਪੈਸਾ ਲੱਗੇ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਲੱਗੇ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਿਓ, ਰੱਬ ਜੋ ਹਰ ਵਕਤ ਤੇਰੇ ਅੰਗਸੰਗ ਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਲਵੱਕੜੀ ਵਿਚ ਹੀ ਰੱਖੇਗਾ, ਸੋ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਜੱਪਣ ਦਾ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਾਲਾ ਰਾਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਨਾਨਕ ਭੂਸਰੀਆ ਪਕਾਈਆ ਪਾਈਆ ਥਾਲੈ ਮਾਹਿ॥

ਜਿਨੀ ਗੁਰੂ ਮਨਾਇਆ ਰਜਿ ਰਜਿ ਸੇਈ ਖਾਹਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1096)

ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਣ ਲੱਗਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਥਾਲੀ ਜਾਂ ਪਲੇਟ ਆਦਿ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਿਆ ਕਰੋ ਕਿ ਰੱਬਾ, ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਰਿਜਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਸੁਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਾਂ, ਸੋ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਣ ਵੇਲੇ ਰੱਬ ਦਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਉਗੇ ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਿਓ, ਰੱਬ ਰਿਜ਼ਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਐ ਰਿਜ਼ਕ, ਤੂੰ ਇਸ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ, ਨੌਕਰੀ, ਦੁਕਾਨ, ਵਾਹੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਪਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦੇ।

ਕੇ ਰੋਗਨ ਤੇ ਅਰ ਸੋਗਨ ਤੇ ਜਲ ਜੋਗਨ ਤੇ ਬਹੁ ਭਾਂਤਿ ਬਚਾਵੈ॥

ਸੱਤ੍ਰ ਅਨੇਕ ਚਲਾਵਤ ਘਾਵ ਤਊ ਤਨ ਏਕੁ ਨ ਲਾਗਨ ਪਾਵੈ॥ (ਅਕਾਲ ਉਸਤਤ)

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਕਮ ਭੇਜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਕੋਈ ਰੋਗ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦਾ ਯਾਨੀ ਕਿ ਮੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਪ ਹੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਗਮ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜਲ ਆਦਿ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸੋ ਕੁਝ ਸਿਰ ਫਿਰੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਮਨਮੁਖ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਤੀਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰ ਕੇ ਮਾਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰੇ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਬਿਰਧ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀ ਤੀਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦਾ। ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੋਕ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਪੂਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ।

ਪਰ ਕਾ ਬੁਰਾ ਨ ਰਾਖਹੁ ਚੀਤ॥ ਤੁਮ ਕਉ ਦੁਖੁ ਨਹੀ ਭਾਈ ਮੀਤ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 386)

ਪਿਆਰਿਆ, ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਇਸ ਪਾਵਨ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਮਲ ਕਰ ਕੇ ਤਾਂ ਵੇਖ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਬੁਰਾ ਨਾ ਸੋਚਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰਾ ਸੋਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਾਪ ਦਾ ਬੀਜ ਬੋਅ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ’ਤੇ ਅਮਲ ਵੀ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਾ ਸੋਚੀਂ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਗਰੰਟੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ।

ਮੇਰੀ ਓਟ ਬਲ ਬੁਧਿ ਧਨੁ ਤੁਮ ਹੀ ਤੁਮਹਿ ਮੇਰੈ ਪਰਵਾਰੈ॥

ਜੋ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਸੋਈ ਭਲ ਹਮਰੈ ਪੇਖਿ ਨਾਨਕ ਸੁਖ ਚਰਨਾਰੈ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 820)

ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ‘ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ’ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਇਸ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਹਰ ਵਕਤ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਓਟ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਬਲ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਅਕਲ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੀ ਬਲ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਧਨ ਦੌਲਤ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਨ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਹੈਂ ਭਾਵ ਕਿ ਰੱਬਾ, ਮੇਰਾ ਹਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜੋ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਹੀ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਡੇ ਹੁਕਮ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।

Articles Author Views

ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਵਿਚਾਰ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 March, 2026
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਅਕਲੀ ਸਾਹਿਬੁ ਸੇਵੀਐ... - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 August, 2025
Level: deep Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚਲੇ ਮਹਾਨ 24 ਫਲ਼ ਅਤੇ 8 ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 July, 2025
Level: deep Views: 9
ਪੜੋ - read...
ਆਪੇ ਲੇਖਣਿ ਆਪਿ ਲਿਖਾਰੀ ਆਪੇ ਲੇਖੁ ਲਿਖਾਹਾ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 June, 2025
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 May, 2025
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਵਿਚਾਰ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 April, 2025
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਮੁਖ ਅਤੇ ਮਨਮੁਖ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਲੱਛਣ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 February, 2025
Level: starting Views: 8
ਪੜੋ - read...
ਜਹ ਮੁਸਕਲ ਹੋਵੈ ਅਤਿ ਭਾਰੀ॥ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ਖਿਨ ਮਾਹਿ ਉਧਾਰੀ॥ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 January, 2025
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਲਾਜ ਮਰੈ ਜੋ ਨਾਮੁ ਨ ਲੇਵੈ... - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 December, 2024
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਾਚੁ ਕਹੋਂ ਸੁਨ ਲੇਹੁ ਸਭੈ ਜਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ ਤਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਓ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 November, 2024
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਏਹੁ ਕੁਟੰਬੁ ਤੂ ਜਿ ਦੇਖਦਾ ਚਲੈ ਨਾਹੀ ਤੇਰੈ ਨਾਲੇ। - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 October, 2024
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਨਿੱਤ ਕਰਨੀ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 September, 2024
Level: medium Views: 8
ਪੜੋ - read...
ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ। - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 August, 2024
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਮਾਤ ਗਰਭ ਮਹਿ ਆਪਨ ਸਿਮਰਨੁ ਦੇ ਤਹ ਤੁਮ ਰਾਖਨਹਾਰੇ । - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 May, 2024
Level: starting Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਪਾਵਨ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 April, 2024
Level: medium Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰੇ ਬਾਬੁਲਾ ਹਰਿ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ਮੈ ਦਾਜੋ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 March, 2024
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਬਾਣੀ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਚਾਨਣੁ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 January, 2024
Level: starting Views: 6
ਪੜੋ - read...
ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 January, 2024
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 December, 2023
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਅਨਮੋਲ ਵੀਚਾਰ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 November, 2023
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ : ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 September, 2009
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਰੱਬੀ ਬੰਦੇ ਰੱਬ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 April, 2009
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਛੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 October, 2007
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਕਰਮ- ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ - ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ
1 August, 2007
Level: starting Views: 3
ਪੜੋ - read...