ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਿਸ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹਉਮੈਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੋਲਣੀ ਚਾਲਣੀ, ਖਾਣੀ ਪੀਣੀ, ਵੇਖਣੀ ਚਾਖਣੀ ਅਤੇ ਪਹਿਨਣੀ ਆਦਿ ਵਿਚ ਹਰ ਵਕਤ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਉਗਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਐਸਾ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਵਕਤ ਮੈਂ ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਲਈਏ ਕਿ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨੁੱਖ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ਰੀਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਥਕਥਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਹਊਮੈਂ ਰੋਗ ਨੂੰ ਇਕ ਦੀਰਘ ਰੋਗ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੀਏ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਹਊਮੈਂ ਦਾ ਦੀਰਘ ਰੋਗ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੱਬ ਕੀ, ਰੱਬ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਖਲਕਤ ਵੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਆਰਿਓ, ਹਊਮੈਂ ਦੇ ਦੀਰਘ ਰੋਗ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਊਮੈਂ ਦਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰੋਗ ਕਈ ਵਾਰ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ, ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵਿਚਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹਊਮੈਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੋਗ ਤੋਂ ਵੀ ਸਦਾ ਬਚ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਵਕਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਵੱਡੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅੰਬਾਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਹਰ ਵਕਤ ਹਊਮੈਂ ਦੇ ਰੋਗ ਰਾਹੀਂ ਆਕੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਤਾੜਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ- ਮੁਖੁ ਤਲੈ ਪੈਰ ਉਪਰੇ ਵਸੰਦੋ ਕੁਹਥੜੈ ਥਾਇ॥
ਨਾਨਕ ਸੋ ਧਣੀ ਕਿਉ ਵਿਸਾਰਿਓ ਉਧਰਹਿ ਜਿਸ ਦੈ ਨਾਇ॥ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ ਰੱਬ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਿਆ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਮਹੀਨੇ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਤੇ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਸਨ ਅਤੇ ਐਸੀ ਭਿਆਨਕ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਤੂੰ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਮਹੀਨੇ ਪੁੱਠੇ ਲਮਕ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਨ, ਉਸ ਵਕਤ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵਿਸਟਾ ਦਾ ਗੰਦ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਲਮੂਤਰ ਸੀ। ਪਿਆਰਿਆ, ਐਸੇ ਭੱਠੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਠੇ ਲਮਕਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਿਨ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਉਸ ਜਨਮ-ਦਾਤੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਐਸਾ ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਤਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਬੰਨਦਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਅੱਜ ਉਸ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਰਉਪਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਅਕਿਰਤਘਣ ਨਿਆਈਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਹਊਮੈਂ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ: ਚਲਤ ਕਤ ਟੇਢੇ ਟੇਢੇ ਟੇਢੇ॥
ਅਸਤਿ ਚਰਮ ਬਿਸਟਾ ਕੇ ਮੂੰਦੇ ਦੁਰਗੰਧ ਹੀ ਕੇ ਬੇਢੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1124) ਪਿਆਰਿਆ, ਤੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ-ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਟੇਢਾ-ਟੇਢਾ ਤੁਰਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਇਸ ਪਾਵਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਯਾਦ ਰੱਖ, (ਅਸਤ ਚਰਮ) ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚੰਮ ਅੰਦਰ (ਬਿਸਟਾ ਕੇ ਮੁੰਦੇ) ਵਿਸਟਾ ਦਾ ਗੰਦ ਹੀ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚੰਮ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਗੰਦ ਦੀ ਬੋ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਵਿਸਟਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਗੰਦ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਬਾਹਰੋਂ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਬੋਦਾਰ ਸੈਂਟ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹਾਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਕੀ ਫਾਇਦਾ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਤਾਂ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਮਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਵਿਸਟਾ ਦਾ ਗੰਦ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਿਆਰਿਆ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਸੋਚ ਲਈਏ ਕਿ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿਸਟਾ ਦੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਪਏ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਕੇ ਕਿਉਂ ਹੰਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹਰ ਵਕਤ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਾੜਾ ਸਲੂਕ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਵਰਤਾਉ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗਾ ਅਤੇ ਤੂੰ ਹਰ ਵਕਤ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਪਰਉਪਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾਵੇਂਗਾ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਿਓ, ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਮਝਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਿਆਰਿਆ, ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤੈਨੂੰ 10 ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਜਦੋਂ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਸਰੀਰ, ਵੱਡੇ ਅਹੁਦੇ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਗੁਰੂ ਕੇ ਪਿਆਰਿਓ, ਆਓ ! ਅੱਜ ਉਸ ਜਨਮ-ਦਾਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਈਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਵਕਤ ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੱਬ ਦੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਖ਼ਲਕਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਈਏ। |
