ਗੁਰੂ ਪਿਆਰੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ, ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਚੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਿਆਰੀ ਅਸਟਪਦੀ ਵਿਚ ਹੀ ‘ਰਹਾਉ’ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ:

ਸੁਖਮਨੀ ਸੁਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭ ਨਾਮੁ॥ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕੈ ਮਨਿ ਬਿਸ੍ਰਾਮ॥ਰਹਾਉ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 262)

ਪਿਆਰਿਓ, ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਦਾਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਗੁਰਮੁਖਾਂ, ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਪਾਵਨ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:

ਪਿਆਰਿਓ, ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਨਿਰਾ ਪੜ੍ਹਨ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੀ ਹਰ ਪਾਵਨ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ’ਤੇ ਢਾਲਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਬਾਣੀ ਵਿਚਾਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਬਾਣੀ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਬੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਜਿਸ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦਾ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸੀ ਸਿੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਐਸਾ ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਸੂਰਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਪਾਵਨ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅਰਥ ਵੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਕ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ, ਸਿੰਘ, ਸੂਰਮੇ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਭਗਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਚਾਰਿਆ ਵੀ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਹੈ। ਪਿਆਰਿਓ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਘਿਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਘਿਓ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਰਿੜਕਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਘਿਓ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਹੀ ਹਨ, ਸੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾ ਅਤਿ-ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਸੋ ਪਾਵਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਇਕ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੱਖ ’ਤੇ ਦਇਆਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਸਿਮਰਨ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਆਰਿਓ, ਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਆਮ ਹੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ 24000 ਸਵਾਸ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦਇਆ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਦਕਾ, ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਬੀਬੀ ਦੇ ਹੀ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਸ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਢਾਲ ਲਵੇਗਾ, ਸੋ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ 24ਵੀਂ ਅਸਟਪਦੀ ਦੀ 6ਵੀਂ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਬੀਬੀ ਇਸ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਪੜ੍ਹੇਗਾ ਜਾਂ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ 24 ਮਹਾਨ ਗੁਣ (ਫਲ਼) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਸੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋ ਉਕਤ ਮਹਾਨ ਗੁਣ (ਫਲ਼) ਲਿਖੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹੋ ਜੀ। ਦਾਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 24 ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ (ਫਲ਼) ਨੂੰ ਨੰਬਰਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ:-

ਖੇਮ ਸਾਂਤਿ ਰਿਧਿ ਨਵ ਨਿਧਿ॥ ਬੁਧਿ ਗਿਆਨੁ ਸਰਬ ਤਹ ਸਿਧਿ॥ ਬਿਦਿਆ ਤਪੁ ਜੋਗੁ ਪ੍ਰਭ ਧਿਆਨੁ॥ ਗਿਆਨੁ ਸ੍ਰੇਸਟ ਊਤਮ ਇਸਨਾਨੁ॥
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਕਮਲ ਪ੍ਰਗਾਸ॥ ਸਭ ਕੈ ਮਧਿ ਸਗਲ ਤੇ ਉਦਾਸ॥ ਸੁੰਦਰੁ ਚਤੁਰੁ ਤਤ ਕਾ ਬੇਤਾ॥ ਸਮਦਰਸੀ ਏਕ ਦ੍ਰਿਸਟੇਤਾ॥
15, 16, 17, 18 19 20 21 22 23 24

ਇਹ ਫਲ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੈ ਮੁਖਿ ਭਨੇ॥ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਬਚਨ ਮਨਿ ਸੁਨੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 295)

ਪਿਆਰਿਓ, ਇਹ 24 ਮਹਾਨ ਫਲ ਉਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇਗਾ। ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ 24 ਫਲ਼ਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹੋ ਜੀ:-

(1) ਖੇਮ... ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ (ਖੇਮ) ਅਟੱਲ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (2) ਸਾਂਤਿ, ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਵਰਤਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। (3) ਰਿਧਿ ਨਵ ਨਿਧਿ ਰਿਧੀਆਂ, ਸਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਨਵਨਿਧੀਆਂ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਭੱਜੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ। (4) ਬੁਧਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸਿੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (5) ਗਿਆਨੁ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਰੱਬੀ ਗਿਆਨ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (6) ਸਰਬ ਤਹ ਸਿਧਿ, ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੀ ਪੈਦੀਆਂ ਹਨ। (7) ਬਿਦਿਆ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। (8) ਤਪੁ... ਉਹ ਸਿੱਖ ਨਾਮ ਦਾ ਤਪੀ ਸਿੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (9) ਜੋਗੁ... ਉਹ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਜੋਗੀ ਸਿੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (10) ਪ੍ਰਭ ਧਿਆਨੁ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। (11) ਗਿਆਨੁ ਉਹ ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਗਿਆਨ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। (12) ਸ੍ਰੇਸਟ... ਉਹ ਸਿੱਖ ਸ੍ਰੇਸਟ ਮਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (13) ਊਤਮ ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (14) ਇਸਨਾਨੁ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੋਨੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨਾਂ ਦਾ ਧਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਖ ਹਰਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਣੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਧਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (15,16,17,18) ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਚਾਰੇ ਪਦਾਰਥ ਭਾਵ ਕਿ (ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ, ਮੋਖ) ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ (ਧਰਮ) ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। (ਅਰਥ) ਜਿਸ ਅਰਥਾਏ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ। (ਕਾਮ) ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੀ ਹਰ ਕਾਮਨਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪ ਪੂਰੀ ਕਰਨਗੇ, (ਮੋਖ) ਉਹ ਸਿੱਖ ਜਿਊਂਦਾ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। (19) ਕਮਲ ਪ੍ਰਗਾਸ... ਉਸ ਸਿੱਖ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗੂ ਸਦਾ ਖਿੜ੍ਹਿਆ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। (20) ਸਭ ਕੈ ਮਧਿ ਸਗਲ ਤੇ ਉਦਾਸ,, ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਦਾ ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਭਾਵ ਕਿ ਉਦਾਸ ਚਿਤ ਹੀ ਰਹੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ ਫਾਨੀ ਸੰਸਾਰ ਇਕ-ਨ-ਇਕ ਦਿਨ ਸਦਾ ਲਈ ਛੱਡ ਜਾਣਾ ਹੈ। (21) ਸੁੰਦਰੁ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਫ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।(22) ਚਤੁਰੁ ਉਹ ਸਿੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਤੁਰ ਭਾਵ ਕਿ ਸਿਆਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। (23) ਤਤ ਕਾ ਬੇਤਾ .. ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਹਰ ਵਕਤ ਪਾਵਨ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤਤ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਹਰ ਵਕਤ ਰਸ ਪੀਂਦਾ ਰਹੇਗਾ। (24) ਸਮਦਰਸੀ ਏਕ ਦ੍ਰਿਸਟੇਤਾ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸਿੱਖ ਹਰ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਾਨਅੰਤਰ ਵੇਖੇਗਾ। ਸੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਪਾਵਨ ਪਉੜੀ ਦੀਆਂ ਅਖੀਰਲੀਆਂ ਦੋ ਪਾਵਨ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ:

ਇਹ ਫਲ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੈ ਮੁਖਿ ਭਨੇ॥ ਗੁਰ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਬਚਨ ਮਨਿ ਸੁਨੇ॥

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਇਹ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ 24 ਮਹਾਨ ਫਲ ਉਸੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਸੁਣੇਗਾ, ਵਿਚਾਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਾਵਨ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ।

ਦਾਸ ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਬੀਬੀ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਅਸਟਪਦੀ ’ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5 ਮਿੰਟ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਲਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ 24 ਮਹਾਨ ਫਲ਼ ਅਤੇ 8 ਵਰ ਆਪਣੇ ਦਰੋਂ-ਘਰੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਬਖਸ਼ ਦੇਣਗੇ।

ਸੋ ਪਿਆਰਿਓ, ਅੱਗੇ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ 24ਵੀਂ ਅਸਟਪਦੀ ਦੀ ਅਖੀਰਲੀ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ 8 ਮਹਾਨ (ਵਰ) ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਸੀਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਪੜ੍ਹੋ ਜੀ:

ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਬਸੈ ਸੁਨੈ ਲਾਇ ਪ੍ਰੀਤਿ॥
ਤਿਸੁ ਜਨ ਆਵੈ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚੀਤਿ॥ (ਪਹਿਲੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਫੁਰਮਾਅ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਜਿਸ ਸਿੱਖ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਸਦਕਾ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਵਾਸਾ ਅਵੱਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਐਸਾ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੱਖ ਹਰ ਵਕਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇਗਾ।

ਜਨਮ ਮਰਨ ਤਾ ਕਾ ਦੂਖੁ ਨਿਵਾਰੈ॥ (ਦੂਜੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੀਬੀ ਦੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜੇ ਵੀ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੁਲਭ ਦੇਹ ਤਤਕਾਲ ਉਧਾਰੈ॥ (ਤੀਜੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਉਸ ਸਿੱਖ ਦੀ ਅਣਮੁੱਲੀ (ਦੇਹ) ਕਾਇਆ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਜਿਊਂਦੇ ਜੀਅ ਹੀ ਉੱਧਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਨਿਰਮਲ ਸੋਭਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਾ ਕੀ ਬਾਨੀ॥ (ਚੌਥੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੀਬੀ ਦੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸੋਭਾ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੁਰਮੁਖ ਰੂਹ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।

ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਮਨ ਮਾਹਿ ਸਮਾਨੀ॥ (ਪੰਜਵੀਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਜਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੀਬੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਹੀ ਪਹਿਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਦੂਖ ਰੋਗ ਬਿਨਸੈ ਭੈ ਭਰਮ॥ (ਛੇਵੀਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਸਭ ਅੰਦਰਲੇ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੁਖ, ਰੋਗ, ਭਰਮ ਅਤੇ ਡਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਆਪਣੀ ਦਇਆ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਦਕਾ ਆਪ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਧ ਨਾਮ ਨਿਰਮਲ ਤਾ ਕੇ ਕਰਮ॥ (ਸਤਵੀਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਐਸੇ ਪਿਆਰੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਿਆਰੀ ਧੀ, ਭੈਣ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁਖ, ਸੰਤ, ਸਾਧੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਪੁਕਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਐਸੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵੀ ਅਤਿ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਭ ਤੇ ਊਚ ਤਾ ਕੀ ਸੋਭਾ ਬਨੀ॥
ਨਾਨਕ ਇਹ ਗੁਣਿ ਨਾਮੁ ਸੁਖਮਨੀ॥ (ਅਠਵੀਂ ਬਖਸ਼ਿਸ਼)

ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਪਉੜੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਉਸ ਗੁਰਸਿੱਖ ਜਾਂ ਗੁਰਮੁਖ ਬੀਬੀ ਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸੋਭਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਨਿਆਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਅਖੀਰਲੀ ਪਾਵਨ ਪੰਕਤੀ ਵਿਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਆਰਿਓ, ਇਹ ਹਨ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗੁਣ (ਫਲ਼) ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ।

ਸੋ ਦਾਸ ਨੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਤੁਛ ਜਿਹੀ ਬੁੱਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਦੇ 24 ਮਹਾਨ ਫਲ਼ ਅਤੇ 8 ਬਖਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੁਝ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਿਆਰੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਦਿਆਂ ਜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਧ-ਘਾਟ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਜਾਂ ਤਰੁੱਟੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਾਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦਾ ਕੂਕਰ ਜਾਣ ਕੇ ਬਖ਼ਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿਓ ਜੀ।