ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਹੋਈ। ਇਹ ਧਰਮ ਸਰਬ-ਸਾਂਝਾ, ਸਰਬ-ਪ੍ਰਿਆ ਤੇ ਸਰਬ-ਕਲਿਆਣੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਜਿਹੜੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ 230 ਸਾਲ ਤਕ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸਿੱਖ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਰਚ-ਮਿਚ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕਈ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਆਪੋਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪ੍ਰਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਖਰੇਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੇਵਲ ਵਿਵਹਾਰਕ ਪੱਖ ਹੀ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੰਪਰਦਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹੀ ਹਨ।

1. ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ।

2. ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਵਰਤਿਆ।

3. ਨਿਰਮਲ ਸੰਪਰਦਾ-ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੇਵਾ ਹੈ।

4. ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਸੰਪਰਦਾ।

5. ਨਾਮਧਾਰੀ ਸੰਪਰਦਾ।

6. ਕਬੀਰ ਪੰਥੀ ।

‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਜੈਸਾ ਕਿ—

1. ਸੰਪਰਦਾ- ‘ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼’ (ਪੰ. 247) ਸੰਪਰਦਾ ਵਿਦਿਆ ਆਦਿ ਸਿਲਸਿਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ।

2. ਸੇਵਾ- ਹਉਮੈਂ-ਰਹਿਤ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵਨਾ ਸਹਿਤ, ਵਿਤਕਰੇ-ਰਹਿਤ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ।

3. ਪੰਥੀ- ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਨੈਤਿਕ ਵਿਧਾਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਅਪਣਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਲ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮਹਲ ਦੋ ਥੰਮਾਂ-ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਇਕ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਦਾ ਧੁਰਾ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਵਿਚਿ ਦੁਨੀਆ ਸੇਵ ਕਮਾਈਐ॥ ਤਾ ਦਰਗਹ ਬੈਸਣੁ ਪਾਈਐ॥ (ਪੰਨਾ 26)

‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਿਆ। ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਣਾਈ ਉਸ ਦੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ ਜਿਵੇਂ: ਪੱਖੇ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਆਟਾ ਪੀਸਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਆਦਿ:

-ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਕਉ ਝੂਲਾਵਉ ਪਾਖਾ॥
ਮਹਾ ਅਗਨਿ ਤੇ ਹਾਥੁ ਦੇ ਰਾਖਾ॥
ਤਿਸੁ ਗੁਰ ਕੈ ਗ੍ਰਿਹਿ ਢੋਵਉ ਪਾਣੀ॥ (ਪੰਨਾ 239)
-ਪਖਾ ਫੇਰੀ ਪਾਣੀ ਢੋਵਾ ਹਰਿ
ਜਨਕੈ ਪੀਸਣੁ ਪੀਸਿ ਕਮਾਵਾ॥ (ਪੰਨਾ 749)

ਧਨ ਕਰਕੇ ਸੇਵਾ— ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜੈਸਾ ਕਿ ਖੂਹ ਲਗਵਾਏ, ਸਰਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਆਦਿ।

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸਾਧੂ ਕਿਰਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਵਾਣ ਵੱਟਣ ਦੀ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਝਾੜੂ ਦੇਣਾ, ਪਾਣੀ ਤਰੋਕਣਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ:

ਘਾਲਿ ਖਾਇ ਕਿਛੁ ਹਥਹੁ ਦੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣਹਿ ਸੇਇ॥ (ਪੰਨਾ 1245)

ਤੀਸਰੀ ਸੇਵਾ— ਮਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਬੜਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਚਿਤ ਲਾਏ ਬਿਨਾ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਚੱਟੀ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਜੇਕਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰ ਪਾਸ ਵੇਚ ਦੇਈਏ ਅਤੇ ਹਉਮੈਂ ਤਿਆਗ ਦੇਈਏ:

-ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਸਫਲ ਹੈ ਜੇ ਕੋ ਕਰੇ ਚਿਤੁ ਲਾਇ॥ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥
ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਈਐ ਅਚਿੰਤੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ॥ (ਪੰਨਾ 552)
-ਮਨੁ ਬੇਚੈ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਪਾਸਿ॥
ਤਿਸੁ ਸੇਵਕ ਕੇ ਕਾਰਜ ਰਾਸਿ॥ (ਪੰਨਾ 286)

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ ਭਾਵ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਚੌਥੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਰਬੋਤਮ ਸੇਵਾ ਸੁਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਔਖੀ ਤਾਂ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਕਦਮ, ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਹਨ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਜਾਪ, ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਮਨ ਤੇ ਸੁਰਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿ ਥੋੜਾ ਹੀ ਫਰਕ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ, ਬੜੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਾਲੇ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ:

-ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਿ॥
ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ॥ (ਪੰਨਾ 1343)
-ਨਾਨਕ ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਕਮਾਵਣੀ ਜੋ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥਾਇ ਪਾਇ॥ (ਪੰਨਾ 88)

ਉਪਰੋਕਤ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਅਮਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਪਣਾਅ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ-ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੋਢੀ ਸਨ। ਭਾਈ ਸੇਵਾ ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਅੱਡਣ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਉੱਚੀ-ਸੁੱਚੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ ਅੱਡਣਸ਼ਾਹੀਏ ਅਖਵਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸੇਵਾ ਜਾਤਪਾਤ ਧਰਮ, ਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਦੇ ਵੰਡ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਇਹ ਅਸਰ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਅੰਦਰ ਬੜੀ ਕਰਨੀ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵਕਤ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅੰਦਰ ਪਿਛਲੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਫੁੱਟਿਆ ਤਾਂ ਆਪ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਮਿਲੀ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਤਬੇਲੇ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।

ਭਾਈ ਸੋਭਾ ਰਾਮ ਨੇ ‘ਸੰਤ ਮਾਲ’ ਵਿਚ ਬੜੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਕਵਾਹ ਵਿਚ ਧਰਮਸਾਲਾ ਬਣਾਈ, ਯਾਤੂਰਆਂ ਦੇ ਠਹਿਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ, ੧੫੦ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਖਵਾ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਵਕਤ ਜਰਨੈਲੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਠਹਿਰਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦੀ ਬੜੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸੰਪਰਦਾ ਇਸ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਬੜੀ ਹੀ ਸਾਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਕ ਸਮੇਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ (ਬੇਦੀ) ਊਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਅੰਕਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਜ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਨੂਰਪੁਰ ਥਲ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਜਗਤਾ ਜੀ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਅੱਜ ਦੇ ਜੁਗ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹਨ।

‘ਸੇਵਾ ਪੰਥੀ’ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੇਵਾ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ, ਕਿਰਤ ਤੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਦਿੱਤੀ ‘ਪਾਰਸ ਭਾਗ’ ਅੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤੇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ‘ਟਿਕਾਣਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਖਾਸ ਅਰਥ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਸਥਾਨ ਤੇ ਖੇਤਰ ਭਾਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਮੂਲ ਸਪਿਰਟ ਉਹੀ ਰਹੀ ਭਾਵ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੇਵਾ।

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਨੇ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਤੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤਾ। ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ, ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਿਲਾਈ ਸੈਂਟਰ, ਹਸਪਤਾਲ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਵਿੱਦਿਅਕ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਤੇ ਜੀਵਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਆਦਿ ਦਾ ਬੜਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਸੀ।

ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਬੜੀ-ਅਮਲੀ, ਆਦਰਸ਼ਕ ਤੇ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ ਜੈਸਾ ਕਿ

1. ਟਿਕਾਣੇ ਦਾ ਮਹੰਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਸਮਝੇ।

2. ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨੀ।

3. ਪਿਛਲ ਰਾਤੀ ਉਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਿਰਿਆ ਸੋਧ ਕੇ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨੀ।

4. ਕੀਰਤਨ ਸੰਗਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਨਾ।

5. ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਗ੍ਰਿਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

6. ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਾਂਝੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰਨੇ, ਕਿਰਤ-ਕਰਨੀ।

7. ਟਿਕਾਣੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰਨ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ।

8. ਕੋਈ ਸਾਧੂ ਇਕ ਟਿਕਾਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ' ਦੀ ਪੂਰੀ-ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

9. ਟਿਕਾਣੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਸੁਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ।

ਅੱਜ ਇਸ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਡੇਰੇ ਗੁਨਿਆਣਾ ਮੰਡੀ (ਬਠਿੰਡਾ), ਪਟਿਆਲਾ, ਯਮੁਨਾ ਨਗਰ (ਹਰਿਆਣਾ), ਦਿੱਲੀ ਆਦਿ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਯੂ.ਪੀ. ਬਾਰਡਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ' ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਖੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਰੱਖੇ ਹਨ।