ਕੈਟ - Sikh - ਸਿੱਖ, Guru - ਗੁਰੂ, Gurbani - ਗੁਰਬਾਣੀ, History - ਇਤਿਹਾਸ,
ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਉਪਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਇਕ ਅਨੋਖਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੈ। ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਜਾਮੇ ਵਿਚ ਨਿਰਮਲ ਪੰਥ ਚਲਾਇਆ, ਸੱਚਖੰਡ ਜਾਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਨੌਵੇਂ ਜਾਮੇ ਤਕ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਸ ਰਾਹ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਜਾਮੇ ਵਿਚ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰਬੰਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖ਼ੂਨ ਪਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਨੂੰ ਸਰਦਾਰ ਪਦਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੱਤੀ। 1756 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਦੀ ਵੈਸਾਖੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੇਸਗੜ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਖੰਡੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਮਰਜੀਵੜੇ ਨਿੱਤਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਸ ਹੋਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ। ਫਿਰ ਆਪ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜ-ਜੋਗੀਆਂ, ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸਾਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਸ਼ਟ, ਇੱਕ ਧਰਮ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨਾ, ਇੱਕ ਲਿਬਾਸ, ਇਕ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਇਕ ਹੀ ਸੂਰਤ ਸੀ। ਇਹ ਇਕ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ- ‘ਸਿੰਘ’ ਭਾਵ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ‘ਕੌਰ’ ਭਾਵ- ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ। ਇਹ ਨਾਮ ਰਸੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀਆਂ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਨਿਰਵੈਰ, ਰੰਗਰੱਤੜਿਆਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਸੀ ਜੋ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਮਜ਼ਲੂਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਰਵਾਣੇ ਦੀ ਭੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਰਪਾਨ ਸੀ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਰਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰੱਬੀ ਅਸੂਲਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ-ਦ -ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੌਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸੀਤਲਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਰਣ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੈਰੀ ਬਿਗਾਨਾ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਇਕ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਨੂਰ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਵਿਚ ਸਿਖਰ ਦੇ ਗੁਣ ਭਰੇ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਸਤਰਹੀਣ, ਇਸਤਰੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਸ਼ਰਨ ਆਇਆਂ, ਸੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਭਜਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ। ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸਾਰਾ ਜਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ, ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ਕੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਮੁਜੱਸਮੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕਿਰਪਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਸ ਨੇ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਫੁੱਲਵਾੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਊਚ-ਨੀਚ, ਜਾਤਪਾਤ, ਕੁਲ-ਵਰਣ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਵਿਤਕਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦੋ ਜਹਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਦਾਰੀਆਂ ਬਖਸ਼ੀਆਂ: ਜਿਨ ਕੀ ਜਾਤ ਵਰਣ ਕੁਲ ਮਾਹੀਂ। ਸਰਦਾਰੀ ਨਹਿ ਭਈ ਕਦਾਹੀਂ।
ਉਨ ਸਭ ਕੋ ਸਿਰਦਾਰ ਬਨਾਊਂ। ਤਬੈ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨਾਮ ਕਹਾਊਂ। ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਭੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਏ ਸਨ ਅਤੇ ਵੱਖਵੱਖ ਜਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਅਪਣੇ ਨਿੱਜ ਸਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਰਜਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਕੁਰਬਾਨੀ, ਤਿਆਗ, ਬੀਰਤਾ, ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣ ਭਰੇ। ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਰੱਬੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਸਾਦਿਕਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਖਸ਼ੇ ਕਕਾਰ ਖਾਲਸੇ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀਆਂ ਗੁਰੂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਬਚਨਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਡੋਰ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੇ ਕਰ-ਕਮਲਾਂ ਵਿਚ ਸਲਾਮਤ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਸਦਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਜੀਵਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮ ਹੀ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਨ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਦਕ, ਹਲੀਮੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਝਲਕਦਾ ਹੈ। ਦੁਚਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਦੇ ਇਲਾਹੀ ਰੰਗ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਇਸ ਦੇ ਸਦਾ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਹਨ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਅਮਰ ਹੈ, ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਇਹ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਅਕਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਹਿਬ-ਏ-ਕਮਾਲ ਪਿਤਾ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਕਮਾਲ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪ, ਮੈਲ, ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ। ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਗੁਰਦੇਵ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਦੇ ਯਤੀਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਦਾ ਹੀ
ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਅਗੰਮੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। 1 ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਅਤੇ ਸਰਬੱਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਉੱਪਰ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਫੁਰਮਾਇਆ ਹੈ: ਖਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਰੂਪ ਖਾਸ। ਖਾਲਸੇ ਮਹਿ ਹੌਂ ਕਰੋਂ ਨਿਵਾਸ। ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਲਗੀਧਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਉਹ ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਗ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਰਨ ਧੂੜੀ ਵੀ ਧੰਨ ਹੈ। ਦਸਾਂ ਜਾਮਿਆਂ ਅੰਦਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਖਾਲਸਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖਾਲਸਾ ਇਕ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਆਦਰਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਬਤ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ : ਆਤਮ ਰਸ ਜਿਹ ਜਾਨਹੀ ਸੋ ਹੈ ਖਾਲਸ ਦੇਵ॥
ਪ੍ਰਭ ਮਹਿ ਮੋ ਮਹਿ ਤਾਸ ਮਹਿ ਰੰਚਕ ਨਾਹਨ ਭੇਵ॥ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਭਗਤ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਮਾ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਫੁੱਲ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਖੰਡੇ ਰੂਪ ਕੰਡਾ ਵੀ ਹੈ। ਮਨਿ ਸਾਚਾ ਮੁਖਿ ਸਾਚਾ ਸੋਇ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਜੀਵਨ ਜੁਗਤਿ ਹੈ, ਇਹ ਏਕੋ ਜਪਿ ਏਕੋ ਸਾਲਾਹਿ ਵਾਲੀ ਆਤਮਿਕ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ-ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ ਖਾਲਸਾ ਰੋਮ-ਰੋਮ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਦੇ ਰੋਮਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਸਰੂਪ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਰਹਿਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਮਾਰਗ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਕਲਗੀਧਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਲ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਅਭੇਦ ਹੈ: ਹਉ ਖਾਲਸੇ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਮੇਰੋ। ਓਤ ਪੋਤ ਸਾਗਰ ਬੁੰਦੇਰੋ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਖੁਮਾਰੀ ਦਾ ਉਹ ਅਗੰਮੀ ਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਰੂਹਾਨੀ ਦਾਤ ਹੈ, ਲਾਸਾਨੀ ਕਰਾਮਤ ਹੈ, ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਲਈ ਤਾਣ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਅਮਰ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਖਾਲਸਾ ਨਿਰਭਉ ਅਤੇ ਨਿਰਵੈਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਗਦੀ ਜੋਤ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜਿੰਮੇਂ ਗਰੀਬਾਂ, ਅਨਾਥਾਂ, ਬੇਬਸਾਂ ਅਤੇ ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਤੇਗ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਨਾਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨ ਦਾ ਧਨੀ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਕਰਮਾਂ-ਕਾਂਡਾਂ, ਭਰਮਾਂ ਭੁਲੇਖਿਆਂ ਤੋਂ ਬਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭੈਅ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਮਰਜੀਵੜਿਆਂ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇ ਪੁਤਲਿਆਂ, ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਦੇ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ, ਪਰਉਪਕਾਰੀਆਂ, ਦਾਨੀਆਂ, ਸੰਤੋਖੀਆਂ, ਅਣਖੀਲੇ ਜੋਧਿਆਂ, ਪਤਿ ਨਾਲ ਜਿਊਣ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਨਿਆਰੀ ਜਮਾਤ ਹੈ। ਸੰਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਚਰਣ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਹੋ ਕੇ ਆਚਰਣ ਦਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ। ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣਾ, ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਉਡਾਏ ਜਾਣਾ, ਕਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਕੱਟਣਾ, ਖੋਪਰੀਆਂ ਲੁਹਾਣੀਆਂ, ਚਰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜ ਕੇ ਤੂੰਬਾ ਤੂੰਬਾ ਹੋਣਾ, ਜਿਗਰ ਦੇ ਟੋਟਿਆਂ ਦੇ ਹਾਰ ਗ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਪੁਆਉਣਾ ਜਿਊਂਦੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿਚ ਚਿਣੇ ਜਾਣਾ, ਪੁਰਜਾ ਪੁਰਜਾ ਹੋ ਕੇ ਕੱਟ ਮਰਨਾ, ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਨਾਮ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਅਲਮਸਤ ਰਹਿਣਾ, ਵਿਕਾਰ ’ਤੇ ਫਤਹ ਪਾਉਣਾ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਵਾਂ, ਧੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਵਾਂਗ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਜ਼ੁਲਮ-ਜਬਰ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣਾ, ਅਸਹਿ ਅਤੇ ਅਕਹਿ ਕਸ਼ਟ ਸਹਾਰ ਕੇ ਵੀ ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੱਤਰੇ ਹਨ। ਖਾਲਸਾ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮਿਆਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਘੱਲੂਘਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਵਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੰਗਾਂ-ਯੁੱਧਾਂ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਦਾ ਲੜ ਫੜ ਕੇ ਸੀਸ ਤਲੀ ’ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਧਰਮ, ਅਣਖ, ਇਨਸਾਫ਼, ਆਬਰੂ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਕਰਤਵ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਨਿੱਘੀਆਂ, ਠੰਡੀਆਂ ਜਾਂ ਮਹਿਕਦੀਆਂ ਪੌਣਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਰ ਭਰੀਆਂ ਜ਼ੁਲਮੀ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਲਿਆ ਤਾਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪਹਾੜ ਬਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਡਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੇ ’ਤੇ ਹੰਢਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਦਰਦ ਵੰਡਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਮਰ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਅਤੇ ਇਖ਼ਲਾਕੀ ਉੱਚਤਾ ਦਾ ਕਾਇਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਝੂਠ ਵਿਰੁੱਧ ਅੜਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਦਾ ਇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਰਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਡੇਰੀ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਾਨ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਨਦਰਿ ਰਹਿਮਤ ਕਰਕੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ- ਜਬ ਲਗ ਖਾਲਸਾ ਰਹਹਿ ਨਿਆਰਾ ਤਬ ਲਗ ਤੇਜ ਦੀਓ ਮੈ ਸਾਰਾ।
ਜਬ ਇਹ ਗਹੈ ਬਿਪ੍ਰਨ ਕੀ ਰੀਤਿ। ਮੈ ਨ ਕਰਉਂ ਇਨ ਕੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ। ਇਸ ਲਈ ਖਾਲਸੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦਾਤਾਰ ਜੀ ਦੇ ਭੈਅ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਮਾਰਗ ’ਤੇ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ, ਸਿਦਕ ਅਤੇ ਦਲੇਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕੀ। ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੱਠੀਆਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰੜ ਨਾ ਸਾੜ ਸਕੀਆਂ, ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਇੰਜਨ ਇਸ ਦਾ ਸਿਦਕ ਨਾ ਭੰਨ ਸਕੇ, ਗੋਲੀਆਂ ਤੇ ਡਾਂਗਾਂ ਇਸ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਨਾ ਤੋੜ ਸਕੀਆਂ ਅਤੇ ਕੈਦਾਂ ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਕੈਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਇਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਮਾਅਰਕੇ ਮਾਰੇ ਹਨ। ਸਿਰੇ ਦੇ ਡਾਕਟਰ, ਸਾਇੰਸਦਾਨ, ਹਵਾਬਾਜ਼, ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਲੇਖਕ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਖੋਜੀ, ਮਿਹਨਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਸਿਪਾਹੀ ਖਾਲਸਈ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਸੋਹਿਲੇ ਦੁਨੀਆ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਪਹੁਦਰਾ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਖਸ਼ੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਰਦ-ਅਗੰਮੜੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਰਵੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸਾਡਾ ਕਰਤਵ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਦਾ ਸਾਜਿਆ ਖਾਲਸਾ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ, ਪਾਕ-ਪੁਨੀਤ, ਸੁਲਝੀ ਸੰਵਰੀ, ਖਿੜੀ ਮੌਲੀ, ਚਹਿਕਦੀ ਮਹਿਕਦੀ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਖਾ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ, ਦਰਦਮੰਦਾਂ ਦਾ ਦਰਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਇਹ ਦਯਾ, ਧਰਮ, ਹਿੰਮਤ, ਮੁਹਕਮਤ ਅਤੇ ਸਾਹਿਬੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਗੌਰਵ, ਸੁਤੰਤਰ ਸੋਚ, ਸਿਦਕਦਿਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਂਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕੇ ਆਪਾ ਇਸ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪੇ ਗੁਰ-ਚੇਲਾ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਵਰਤਾਈ: ਗੁਰੂ ਖਾਲਸਾ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਹੋਇਆ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਵੀ ਕਿੰਨੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਏ। ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਹੂ ਭਿੱਜਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਾਂ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਨੇਕੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਸਚਿਆਰ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਕੇਸਾਧਾਰੀ ਖਾਲਸਾ ਸਾਡੀ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਪੁੱਤਰ ਬਣਦੇ ਹਾਂ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਖਰ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਖਾਲਸੇ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਉਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਲਗੀਧਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਅਮਰ ਅਤੇ ਅਮਿੱਟ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਖਾਲਸਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਮੁਕਾਮ ਹੈ: ਅਸੀਂ ਵਾਰਸ ਹਾਂ ਪੰਥ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੇ,
ਅਸੀਂ ਗੱਜੇ ਹਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਸਿੰਘ ਬਣ ਕੇ।
ਕਦੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹਾਂ ਚਰਖੀਆਂ ਸੂਲੀਆਂ 'ਤੇ,
ਕਦੇ ਚੱਲੇ ਹਾਂ ਤੀਰ ਤੁਫੰਗ ਬਣ ਕੇ।
ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਗਟੇ ਤਾਂ ਸ਼ਮ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਚੜਿਆ,
ਅਸੀਂ ਸੜੇ ਹਾਂ ਸਦਾ ਪਤੰਗ ਬਣ ਕੇ।
ਮੌਤ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣ ਏ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ,
ਜਿਊਂਦੀ ਅੰਗ ਬਣ ਕੇ ਮਰਦੀ ਸੰਗ ਬਣ ਕੇ। |
