ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਗਜ਼ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਜੋ ਉਸ ਵਕਤ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਚੁਣੌਤੀ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਜਿਸ ਕੋਲ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰੂ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਕੋਲੋਂ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਤਕ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ’ਤੇ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰ ਜਰਨੈਲ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਕਰ ਵਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਉਹ ਜੋਤ ਜਗਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਮਿਲਿਆ।

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਮ ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਸੀ ਜੋ ਰਜੌਰੀ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਰਾਮਦੇਵ ਦੇ ਘਰ 27 ਅਕਤੂਬਰ, 1670 ਈ. ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਭਰਦਵਾਜ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਰਸਾਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਾਊ ਪੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ੌਕ ਵਜੋਂ ਅਪਨਾਅ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ੌਕ ਅਪਨਾਅ ਲਿਆ ਪਰ ਇਕ ਹੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਹਿਰਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਮਰਦੀ ਹੋਈ ਹਿਰਨੀ ਦਾ ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਕੱਟਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਵੇਖੇ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਰ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਮਰਦੀ ਹੋਈ ਹਿਰਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ’ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਤਿਆਗੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਧੂ-ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਇਕ ਬੈਰਾਗੀ ਸਾਧੂ ਜਾਨਕੀ ਦਾਸ ਆਇਆ। ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਲਛਮਣ ਦਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਦੇ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਹੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਸੂਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ’ਤੇ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਹੋਰ ਬੈਰਾਗੀ ਰਾਮ ਦਾਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ- ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਬੈਰਾਗੀਆਂ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ‘ਪੰਚਵਟੀ’ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮੇਲ ਕੁਝ ਤਾਂਤਰਿਕ ਅਤੇ ਜੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖ ਲਈ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਇਕ ਤਾਂਤਰਿਕ ਔਘੜ ਨਾਥ ਦਾ ਉਹ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਔਘੜ ਨਾਥ ਤੇ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਰਸ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਔਘੜ ਨਾਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯੋਗ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਸਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ 1691 ਵਿਚ ਔਘੜ ਨਾਥ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਦਾਸ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਗੁਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤਾਂਤਰਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਦੀ ਤਾਂਤਰਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀਆ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲੰਘ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਪਲੰਘ ’ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਉਂਦਾ ਸੀ।

ਇਕ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਏ। ਉਸ ਵਕਤ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਪਲੰਘ ’ਤੇ ਅਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਬਾਹਰ ਤੋਂ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਲੰਘ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਲੰਘ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਉਹ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਦਮ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ “ਤੁਹਾਡਾ ਬੰਦਾ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹਰ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।”

ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਚਿਣਵਾ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਜੁਲਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।

ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸਜਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਬਾਬਾ ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ, ਬਾਬਾ ਬਾਜ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਣ ਸਿੰਘ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰ ਦੇ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਲ ਤੋਰਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਭੇਜੇ ਤਾਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ।

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦੋ ਪਠਾਨਾਂ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਖੰਜਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾਹ ਨੇ ਟਾਂਕੇ ਲਾ ਕੇ ਸੀਅ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਕ ਸਮੇਂ ਜਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਮਾਨ ਨੂੰ ਚਿਲਾ ਚਾੜਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਮੁੜ ਅੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ ਜਿਸ ਦਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਲੱਗਾ। ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਗੁਪਤ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਨਾਂਦੇੜ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਪਹੁੰਚਣ ਤਕ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੰਚਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਚਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ। ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਡਾਕੂ ਆਪਣਾ ਲੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਫੜ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਿਆ ਉੱਥੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬਲ ਮਿਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਕੋਈ 500 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸੋਨੀਪਤ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਚੱਲ ਪਿਆ ਪਰ ਜਦੋਂ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਿਲਆ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਥਾਪਿਆ ਹੋਇਆ ਜਥੇਦਾਰ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਕੋਲ ਆਉਂਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਸਮਾਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੱਯਦ ਜਲਾਲ-ਉ-ਦੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਾਸ਼ਲ ਬੇਗ ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਲ ਬੇਗ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਹਾਂ ਵਿਚ ਚਿਿਣਆ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ 22 ਉਹ ਅਮੀਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਪਾਲਕੀਆਂ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ਾਹੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗੇਟ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ ਪਰ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਏ। ਬੜੀ ਗਹਿਗੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਲਾਲ-ਉ-ਦੀਨ, ਸਾਸ਼ਲ ਬੇਗ ਅਤੇ ਬਾਸ਼ਲ ਬੇਗ ਦੇ ਘਰ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਇਸ ਵਿਚ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਇਸ ਜਿੱਤ ਬਾਰੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਨਵਾਬ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਭੈ-ਭੀਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਤਿਆਰੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਠਸਕਾ, ਕਪੂਰੀ, ਸ਼ਾਹਬਾਦ, ਮੁਸਤਫਾਬਾਦ ਆਦਿ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਢੌਰੇ ਦਾ ਹਾਕਮ ਉਸਮਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਮਾਨੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਦਨਾਮ ਸਨ। ਉਸ ਹਾਕਮ ਨੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਬਦਰ-ਉ-ਦੀਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਯਦ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਸੱਯਦ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਭੰਗਾਣੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜੋਸ਼ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਸਢੌਰੇ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਸਧਾਰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਕਰ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਸੱਯਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਦਰ-ਉ-ਦੀਨ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਖਾਂ ਅਤੇ ਸੱਯਦਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੰਨਾ ਜੋਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਹਵੇਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਲੁਕੇ ਸਭ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਇਕ ਕਾਬਲ ਜਰਨੈਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਕੋਲ ਆਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੀਲਾ ਯੁੱਧ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਹਿੰਦ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਕੋਈ ਜੋਖਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫੌਜੀ ਸਨ ਇਕ ਉਹ ਜਿਹੜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਦੂਸਰੇ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਤੀਸਰੇ ਉਹ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਲੁੱਟ-ਖੋਹ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਪੱਲੜਾ ਭਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ ਛੱਡ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਸੂਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਵੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਸੁੱਚਾ ਨੰਦ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਕੋਈ 1000 ਜਵਾਨ ਲੈ ਕੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਮਿਿਲਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ’ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦਮ ਆਪਣੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਬੜੀ ਗਹਿਗੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਵਾਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਸੀ। ਨਵਾਬ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ। ਸਰਹਿੰਦ ਵਿਚ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਸਭ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਫੌਜਦਾਰ, ਨਵਾਬ, ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਅਤੇ ਕੋਈ 60000 ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਪਰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਉਸ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।

1715 ਈ. ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਫੌਜਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੀ 30000 ਫੌਜ ਨੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਥੋੜੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਪਰ ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿਸ ਲਈ 8 ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਘੇਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 700 ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਮੁਗ਼ਲ ਫੌਜ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਭੈ-ਭੀਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਬੇੜੀਆਂ ਗ਼ਲੇ ਅਤੇ ਲੱਕ ਵਿਚ ਜ਼ੰਜੀਰ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਕੈਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਖੰਜਰ ਫੜ੍ਹੀ ਇਕ ਫੌਜੀ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਸਿਪਾਹੀ ਖਲ੍ਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੰਨੀਆਂ ਬੰਦਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਭੱਜ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਵਿਲੱਖਣ ਹੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ 700 ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਕਿ ਇਕ 4 ਸਾਲ ਦੇ ਮਸੂਮ ਬੱਚੇ ਦੇ ਤੜਫਦੇ ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਤੁੰਨਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ਸੀ? ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਅੱਖ ਕੱਢੀ ਗਈ, ਹੱਥ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਪੈਟ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਜੰਬੂਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਸ ਨੋਚਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਿਸ ਇਨਸਾਫ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲਾਂ ਵਿਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਹੈ ਕਿ ਥੋੜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ 6-7 ਸਾਲ ਦੇ ਕ੍ਰਿਆਤਮਕ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਨੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਗਵਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਿਹਾ। ਸੋ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨਵੀਆਂ ਸੇਧਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ-ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਸ਼ਾਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਹੈਰਤ-ਅੰਗੇਜ਼ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਪਿੱਛੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਿਹਰ, ਖੰਡੇ-ਬਾਟੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਥਾਪੜਾ ਸੀ।