25 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜ ਕੇ 56 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨੇਪਾਲ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਕੋਈ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਾਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਮਨਹੂਸ ਘੜੀ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ-ਕਿਸ ਲਈ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਿਸ-ਕਿਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਕਿ ਹੋ ਕੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮਿੰਟ ਵਿਚ ਨੇਪਾਲ ਨਿਵਾਸੀ ਤਬਾਹੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਆ ਗਏ। ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਲੋਕ ਆਪਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਘਰੋਂ-ਬੇਘਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਆਫਤ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵੈ-ਸੇਵਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ, ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਨੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਨੈਤਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਝਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ. ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪੁੱਜ ਕੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕਾਰਜ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਅੰਤ੍ਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ, ਸ. ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਮਹਿਤਾ’, ਸ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ‘ਬੰਗੀ’, ਦਾਸ (ਸਾਬਕਾ ਸਕੱਤਰ ਸ. ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਐਡੀ: ਸਕੱਤਰ ਸ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੀਯਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ ਮਿਤੀ 27 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ 7:00 ਵਜੇ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਤਿਸੰਗ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੀ, ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਲੋਕ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਰਪਾਲਾਂ ਦੇ ਟੈਂਟ ਲਾ ਕੇ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਹੋਇਆ ਕੀ ਹੈ? ਆਖਿਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਲੱਗਭਗ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਲੋਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲੀ ਥਾਂ ਪੁਰ ਟੈਂਟ ਅੰਦਰ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਲੰਗਰ ਛਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਸ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਯੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲੋਕ ਕਾਠਮੰਡੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੀ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਭਾਵੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰੰਤੂ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਇੰਨੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਛੱਤਾਂ ਹੇਠ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਅਮੀਰ ਘਰਾਣੇ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਪਾਰਕਾਂ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਮਿਲੀ, ਟੈਂਟ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਟਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜੋ ਸੈਲਾਨੀ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ ਉਹ ਵੀ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੀ ਖੜੇ ਸਮਾਂ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ 7.6, ਦੂਜੇ ਦਿਨ 6.9 ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵੀ ਹਲਕੇ-ਹਲਕੇ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ। 27 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਇਹ ਕਮੇਟੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੰਪਲੈੱਕਸ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ 9 ਵਜ ਕੇ 15 ਮਿੰਟ ’ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਪਰੰਤੂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨੇਪਾਲ ਵਾਸੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਝਟਕਾ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ 28 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਕੈਂਪਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾਇਆ। ਅਸੀਂ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਂਖੂ ਬਜ਼ਾਰ ਪੁੱਜੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਨੇਪਾਲੀ ਖੜੇ ਸਨ। ਸਾਡੀ ਗੱਡੀ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਵੀ ਨੇਪਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਗੋਲਡਨ ਟੈਂਪਲ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਬਜ਼ਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਜ਼ਾਰ ਤਾਂ ਕੀ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇੱਕ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਤੰਬੂ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪੁੱਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ 1,000 ਘਰ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 600 ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੀਕ ਇੱਥੇ 81 ਲਾਸ਼ਾਂ ਲੱਭੀਆਂ ਹਨ, ਲੱਗਭਗ 450 ਲੋਕ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਛੋਟੀਆਂ- ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੇਤੀ ਭਾਵ ਸਬਜ਼ੀ ਬੀਜਣ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਸਿਧੂਪਾਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਜੇ, ਜਿੱਥੇ 1200 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਲਾਸ਼ਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਲੱਭੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਇਹ ਲੋਕ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਤਰਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਰੈੱਡ ਕਰਾਸ ਵੱਲੋਂ 50 ਟੈਂਟ ਲਾਏ ਹਨ। ਗੁੰਮਸੁੰਮ ਹੋਏ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰ ਰਹੇ। ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਅੱਠ ਹੈਰੀਟੇਜ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦਰਬਾਰ, ਸ਼ਕਵੇਅਰ ਪਾਟਨ ਦਰਬਾਰ, ਭਰਤਪੁਰ ਦਰਬਾਰ ਅਤੇ ਨਰਾਇਣ ਮੰਦਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਦੂਜੇ ਲੋਕ ਉਦਾਸੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਲੱਗਭਗ 500 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਸ਼ਟਮੰਡਮ ਮੰਦਰ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਤੀਕ ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਾਂ ਪੁਰ ਹੀ ਕਾਠਮੰਡੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਕੋਟੇਸਰ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਭਗ 3100 ਲੋਕ ਠਹਿਰੇ ਸਨ, 200 ਤੰਬੂ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਰਮੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਦੀਪੇਂਦਰ ਪਾਂਡੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੁੱਛੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਜਿਆਦਾ ਲੋਕ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਭੁਚਾਲ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਇੰਨੀ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਬਸਤੀ ਕਾਬਰੇ ਜਿੱਥੇ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ 172 ਬਸਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਤਿ ਗਰੀਬ ਲੋਕ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਬਜ਼ੀ ਬੀਜ ਕੇ, ਬੱਕਰੀਆਂ, ਮੁਰਗੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੇਪਾਲੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। 100 ਘਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੌਤਾਂ ਬਾਰੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਬੀਤ ਜਾਣ ਪੁਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮੌਕੇ ਪੁਰ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋੜ੍ਹ ਅਨੁਸਾਰ ਰਲੀਫ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਲਾਕਾ ਸੁੰਧਾਰਾ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇੱਕ 19 ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਟਾਵਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੀਆਂ 10 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਟਾਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਪਰੰਤੂ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਕਰੋਪੀ ਤੋਂ ਇਹ ਰਹਿੰਦਾ 9 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਟਾਵਰ ਵੀ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਜੰਮੂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸ. ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਲੜਕਾ ਸ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋ ਲੱਗਭਗ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਇਸ ਟਾਵਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸ਼ੇਰੇ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਢਾਬੇ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਟਾਵਰ ਡਿੱਗਣ ਸਮੇਂ ਹੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਜੰਮੂ ਭੇਜਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਪੁੱਜਣ ’ਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਵਜੋਂ 1,00,000/-, 1,00,000/- ਅੱਖਰੀਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮੁਹੱਲਾ, ਕੋਲੰਕੀ ਵਿਚ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸੇਠੀ) ਦਾ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਕਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੇਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਰੇੜਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਪਰੰਤੂ ਡਿੱਗਾ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਧਸ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਕਾਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਚਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਕਾਨ ਡਿੱਗ ਪੈਦਾ ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਕਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ੁਕਰ-ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਅਗਲੇ ਦਿਨ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2015 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਵਾਂ-ਕੋਟ (ਚੀਨ ਬਾਰਡਰ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ) ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅਜੇ ਤੀਕ ਕੋਈ ਵੀ ਟੀਮ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜੀ ਸੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਪਹਿਲ ਕਦਮੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਬਾਲਜੀ ਚੌਕ ਜੋ ਸੰਘਣੀ ਅਬਾਦੀ ਵਿਚ ਹੈ, ਵਿਖੇ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਦਿਲ ਕੰਬ ਉੱਠਿਆ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਦਾਸ, ਚਿਹਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ, ਹਾਲਤ ਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਹੀ, ਉਦੋਂ ਤੀਕ 22 ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸੰਘਣਾ ਬਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮਾਰਕੀਟ ਬੰਦ ਸੀ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹੀ ਲੋਕ ਛੋਟੇ- ਛੋਟੇ ਟੈਂਟ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਇਸ ਚੌਂਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਕ ਸਿਅੰਬੂ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬੁੱਧ ਮੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਕੁਝ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਚਿਤਰੋਲੀ ਪਿੰਡ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਕੱਚਾ ਰਸਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਪਿੰਡ ਚਤਰੋਲੀ ਪੁੱਜੇ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਐਨ.ਸੀ.ਪੀ. ਨੇਤਾ ਪਦਮ ਰਾਜ ਪੌਡਿਆਲ ਅਤੇ ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਨੇਤਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਡੀ ਟੀਮ ਪੁੱਜੀ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ 825 ਘਰ ਅੱਧੇ ਕੱਚੇ, ਅੱਧੇ ਪੱਕੇ ਸਨ। ਪੂਰੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਤਰੇੜਾਂ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਘਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਸਬਜ਼ੀ ਆਦਿ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ (ਲੋਕ) ਰਾਹਤ-ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਡੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕਾਠਮੰਡੂ ਦਾ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਕੇਦਾਰ ਨਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਸੀ, ਡਾਕਟਰ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਹਤ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਥਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿੰਦਰਾ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਗਭਗ 700 ਬੱਚੇ ਤੇ ਬੱਚੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ, ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਡੂੰਘੇ-ਡੂੰਘੇ ਟੋਏ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਦਰਾੜਾਂ ਆਈਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੇ- ਲਿਖੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ (ਖੇਤੀਬਾੜੀ) ਗੋਭੀ, ਟਮਾਟਰ ਆਦਿ ਦੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਕਸਬਾ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਪੁਰ ਹੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਟੀ.ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਪੁਰ ਨਿਊਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਠਮੰਡੂ ਤੋਂ 72 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸਿਪਾਘਾਟ ਸਾਈਡ ਵਿਖੇ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਪੁੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਮੌਕੇ ਪੁਰ ਤਿੰਨ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ-- ਚਾਵਲ, ਦਾਲ, ਤਰਪਾਲਾਂ, ਚੂਰਾ (ਚਿਰਵੜੇ) ਬਿਸਕੁਟ ਲੈ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸ ਹਲਕੇ ਦੇ ਐਮ. ਪੀ. ਐਕਨੀ ਸਾਪਕੋਟ ਸਾਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਬਾਲ ਚੌਂਕ ਵਿਖੇ ਮਿਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਗੱਡੀ ਰਾਹਤ ਦੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਪਾਘਾਟ, ਭੀਮਟਾਰ, ਸਿਪਾਪੋਖਰ, ਭੋਟਸਿਧਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਸਿਪਾਘਾਟ ਪਹੁੰਚੇ ਹੀ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਦਰਦਨਾਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵੀ ਲੋਕ ਡਿੱਗੇ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਪੁਰ ਹੀ ਬੈਠੇ ਸਭ। ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ ਕਿ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਕਿੱਥੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਗਿਆ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਜਾਂ ਇਹ ਮਲਬੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੀ ਹੈ। ਗੰਦੀ ਬਦਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਕਾਨਾਂ ਦਾ ਮਲਬਾ ਸੜਕਾਂ ਪੁਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰਸਤਾ ਵੀ ਦਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਖੈਰ, ਅਸੀਂ ਹੋਲੀ-ਹੋਲੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮਿਲਕਚੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਰਾਹਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰੰਤੂ ਫਿਰ ਵੀ ਸਬਰ-ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਖੋਹਾ-ਖਾਹੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਐਮ. ਪੀ. ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਵੰਡ-ਵੰਡਾਈ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕੀਤਾ। ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਭੀਮਟਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ 86 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 300 ਲਾਪਤਾ, ਪਿੰਡ ਸਿੱਪਾਪੋਖਰ 85 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 250 ਲਾਪਤਾ, ਪਿੰਡ ਭੋਟ ਸਿਪਾ ਦੇ 86 ਮੌਤਾਂ 150 ਲਾਪਤਾ ਅਤੇ ਸਿਪਾਘਾਟ 03 ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ 50 ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਕੋਲ ਬੈਠੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਰਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿੱਟੀ ਫਰੋਲ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਜਿਊਂਦਾ ਇਨਸਾਨ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੇਵਲ ਮਨ ਨੂੰ ਹੌਂਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਸੀ।

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਣ ਤੀਕ ਲੱਗਭਗ 7900 ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ, ਪੰਝੱਤਰ ਲੱਖ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚੋਂ 80% ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਛੋਟੀ-ਛੋਟੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਕਦੋਂ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਹਤ-ਕਾਰਜਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਪਹਿਲ ਕਦਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ-ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਕਾਠਮੰਡੂ ਪੁੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਪੀੜਤਾਂ ਤੀਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ ਦਾ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸ੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੰਗਰ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਕੈਂਪ ਆਦਿ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਨੇਪਾਲੀ ਲੋਕ ਲੰਗਰ ਛਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੋੜ੍ਹ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਹਤ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਲੰਗਰ ਗੱਡੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵੈ-ਸੇਵਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ, ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਐਨ. ਜੀ. ਓ. ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪੁੱਜੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਜ਼ੇਰ-ਏ-ਇਲਾਜ਼ ਕਾਫੀ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਡਾਕਟਰੀ ਟੀਮ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਲਈ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਟੀਮ ਹਾਲੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਰਾਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਰਪਾਲਾਂ, ਕੰਬਲ, ਬਿਸਕੁਟ, ਦਾਲ, ਚਾਵਲ, ਘਿਓ ਆਦਿ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਚ ਭੇਜਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

ਗੰਦਗੀ ਕਾਰਨ ਬੀਮਾਰੀ ਫੈਲਣ ਦਾ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਾਸ ਅਰਜੋਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤਬਾਹੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਯਤਨ ਅਜੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਰਾਹਤ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਹਤ ਪਹੁੰਚਣੀ ਅਤਿਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੀੜਤ ਪਰਵਾਰ ਇਸ ਔਖੀ ਘੜੀ ਵਿਚ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕਣ।