ਲੇਖ - The declaration of mature Sikhism is: Waheguru Ji's Khalsa, Waheguru Ji's victory

ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਨਿਰਭੈਤਾ, ਬਿਖਮ
starting
1 August, 2023
2
ਪਰਿਪੱਕ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ
-
ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੁਆਰਾ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ’ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਿੱਖ, ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਵੇ।

ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੁਆਰਾ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ’ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਿੱਖ, ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ਬੁਲਾਵੇ। ਮਰਦ ਇਸਤਰੀ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਇਹੋ ਹੁਕਮ ਹੈ।” ਹੁਕਮ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤ ਕੇ ਇਸ ਸੰਬੋਧਨ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਕੋਲ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਧ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਗਈ। ਜੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ‘ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ’ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਦੂਜੇ ਧਰਮਾਂ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਕਈ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ' ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰਾ, ਭਾਵਨਾ ਪੂਰਤ ਸੰਬੋਧਨ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਦੂਜੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨਾਲ ਮੇਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮੇਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੋਚ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਲਈ ਦੂਜਾ ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ:

ਗੁਰੂ ਸਿਖੁ ਸਿਖੁ ਗੁਰੂ ਹੈ ਏਕੋ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ਚਲਾਏ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 444)

ਗੁਰੂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਕਿਹਾ। ਭਾਈ ਦੇਸਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪਰਮ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਵਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਹਿਣਾ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਖ਼ਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਵਿਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੈ। ਫ਼ਤਹ ਬੁਲਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਰਾਹ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਮਾਣ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦਾ ਸੰਬੋਧਨ ਸਿੱਖ ਦੀ ਗੁਰੂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਸਿੱਖ ਦੇ ਸਿੱਖ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਾਰ ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਹੇਠ ਬਚਨ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਪੱਕੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਆਪਾ ਸੌਂਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਾ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਵੀ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਉਹ ਖਾਲਸਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਅਖਵਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਪਾਂਧੀ ਬਣਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਬੋਲਣਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਬਣਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਚੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਹੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਜਨ ਬਣਨ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਨ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਗਾਤਾਰ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਆਸਰੇ, ਜਤਨ, ਭਰੋਸੇ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਏਕ ਬਿਨਾ ਨਹ ਏਕ ਪਛਾਨੈ ਦੀ ਸੋਚ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਹੋਣਾ ਸਾਰੇ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਇਕ ਕਠਿਨ ਸਾਧਨਾ ਹੈ ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਜਮ ਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸ੍ਰੋਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੈ। ਕਈ ਰਹਿਤਨਾਮੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਿਖੇ। ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਪੰਥ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਲਿਖਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਹੈ। ਸਿੱਖੀ ’ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਖੰਡੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ" ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਨੋਰਥ ਸਾਹਮਣੇ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਬਣਨ ਲਈ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ, ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ, ਭੇਖ, ਚਤੁਰਾਈ, ਹਠ, ਦਵੈਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਦੋਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ।

“ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ”, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਅਗਿਆਨਤਾ, ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਭਾਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਜਸ ਗਾਇਨ ਦੀ ਮਨ ਅੰਦਰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤਾਂਘ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ-ਮਈ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਿੱਖ ਲਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਰਾਗ ਗਉੜੀ ਹੇਠ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਰਬ-ਪੱਖੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਹਰ ਉਹ ਸੰਬੰਧ ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਸਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਦਾ ਸਖਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮੀਤ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਬੰਧਨ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪੱਤ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਨਿਮਖ ਲਈ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਦਾ ਸੱਚਾ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਨੇਹ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਿੱਖ ਲਈ ਰਿਧੀਆਂ, ਸਿਧੀਆਂ, ਨੌ ਨਿਧਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਮਤੀ ਤੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਵਿਆਪਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਨ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਭਉ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਦਾ ਇੱਕੋ ਦਾਤਾ, ਇੱਕੋ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ, ਇੱਕੋ ਰੱਖਿਅਕ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕਰਤਾ, ਨਿਰਭਉ, ਨਿਰਵੈਰ ਸਵਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਜੋ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਅੰਤ ਵਡਿਆਈਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਬੋਲਣਾ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸੇਵਕ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਦਾ ਜਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਬੰਦਿਸ਼, ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਭੈ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਦਾਸਤਾਂ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵਨਾ ਵੱਸ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਦਾਸ ਬਣ ਕੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਵਚਨ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਪ੍ਰਿਅ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਾਗੀ ਮਿਲੁ ਬੈਰਾਗੀ ਖਿਨੁ ਰਹਨੁ ਧ੍ਰਿਗੁ ਤਨੁ ਤਿਸੁ ਬਿਨਾ॥
ਪਲਕਾ ਨ ਲਾਗੈ ਪ੍ਰਿਅ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਗੈ ਚਿਤਵੰਤਿ ਅਨਦਿਨੁ ਪ੍ਰਭ ਮਨਾ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 462)

ਸਿੱਖ ਅੰਦਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਇੰਨੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਬਿਨਾਂ ਜੀਉਣਾ ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਫਿਟਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਬਿਨਾਂ ਰਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਨ ਪੂਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਮਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਧ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵੀ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਝਪਕਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਝਪਕਣਾ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਲਕਾਂ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਿਆਸੇ ਨੈਣਾਂ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਮਖ ਮਾਤਰ ਲਈ ਵੀ ਰੋੜਾ ਬਣਨ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ ਬੋਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਸ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਰਾਹ ’ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫ਼ਤਹ ਬੋਲਣਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਾਰਾਂ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਕ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਹਮਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਹਮਲੇ ਸਿਆਸੀ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਵੀ ਸਨ ਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਵੀ ਸਨ। ਬਿਖਮ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦਾ ਫ਼ਤਹ ਬੁਲਾਉਣਾ ਉਸ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਗੱ ਕੇ ਫ਼ਤਹ ਬੁਲਾਉ। ਸਿੱਖ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਕੀਮਤ ਅਦਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਪਰ ਹਾਲਾਤ ਲਗਪਗ ਉਹੀ ਹਨ। ਰੂਪ ਬਦਲ ਗਿਆ ਪਰ ਵੈਰੀ ਅੱਜ ਵੀ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅੰਦਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਮੂਲ ਮਨੋਰਥ ਗੁਰੂ ਤੇ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ 'ਤੇ ਮਾਣ, ਭਰੋਸੇ 'ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਖੁੱਲਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਲਾਨ ਆਤਮ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ” ਬਣ ਕੇ ਹੀ “ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ” ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Articles Author Views

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਖਸ਼ੀ ਸਰਵਉੱਚ ਪਦਵੀ : ਗੁਰਸਿੱਖੀ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 January, 2025
Level: medium Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵਿਸਮਾਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 April, 2024
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖ ਚੇਤਨਾ ’ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਵੈਮਾਣ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 January, 2024
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਇਨਾਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 November, 2023
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਆਤਮ ਪ੍ਰਬੋਧ ਦਾ ਸੂਰਜ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 September, 2023
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਪਰਿਪੱਕ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 August, 2023
Level: starting Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਰੂਹ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨੂਰ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 September, 2022
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਮੋਢੀ ਸੰਸਥਾ : ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 November, 2020
Level: deep Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਰੰਗ : ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 October, 2020
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਆਤਮ ਸੰਜਮ ਦਾ ਤੱਤ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 September, 2019
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵਰਤਾਇਆ ਵਿਲੱਖਣ ਕੌਤਕ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 November, 2018
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸੇਵਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਉੱਭਰੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਨਾਇਕ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 September, 2018
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਜੀਵਨ ਮੰਤਰ : ਧੀਰਉ ਸੁਨਿ ਧੀਰਉ ਪ੍ਰਭ ਕਉ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 February, 2018
Level: deep Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦਾ ਅਦਬ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 January, 2018
Level: medium Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਧ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 November, 2016
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 March, 2016
Level: deep Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਆਜੁ ਹਮਾਰੈ ਗ੍ਰਿਹਿ ਬਸੰਤ - ਡਾ. ਸਤਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ
1 February, 2016
Level: medium Views: 1
ਪੜੋ - read...