ਧੰਨ ਧੰਨ ਸਨ ਉਹ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਨਿਰਣਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦੇ ਉਲਟ ਚੱਲਣਾ ਸੀ। ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਜੀਵਨ-ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਪ੍ਰੇਰਨਾ ’ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਸੀਸ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਧਾਰਮਿਕਸਮਾਜਿਕ ਪਰਿਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੂਪ ਕਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ ਜੋ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਪਛਾਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ। ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਵੀਚਾਰ ਦਾ ਹੋਂਦ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪੰਥ ਖੰਡੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ’ਤੇ ਚੱਲਣ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਵਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਰੀਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਅੰਤਰ-ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅਜਰ ਜਰਨ ਦਾ ਬਲ ਬਖਸ਼ਿਆ, ਅਕੱਥ ਦੇ ਕਥਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਗਮ ਦੇ ਬੋਧ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਧਰਮ ਬਿਰਖ ਜਦੋਂ ਛਾਂ ਦੇਣਯੋਗ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਸ 'ਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੇ ਫ਼ਲ ਲਾ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਾੜ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਅਦੁੱਤੀ ਸਭਿਅਤਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਸਿੱਖੀ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸੱਚੀ ਵਿਆਖਿਆ ਲਿਖੀ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ’ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਘਟ ਘਟ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਏ। ਸਿੱਖ ਹੋਣਾ, ਸਿੱਖ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਾਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਾਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਿੱਖੀ ਸਿਦਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸ ਉਸ ਸਿਆਹੀ ’ਤੇ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਖਾਸ ਸਿੱਖੀ ਲਈ ਹੀ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਲਖਣਤਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਹੋਣਾ ਸਦਾ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਅੰਦਰ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਸਿੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਵਜੂਦ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ’ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਤਕ ਪੁੱਜ ਕੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਮੇਲ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸਮਾਦੀ ਘਟਨਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਚਿਆਰ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਸਿਰਜਣ ਹੈ ਜੋ ਆਦਿ ਸਚੁ ਜੁਗਾਦਿ ਸਚੁਦੇ ਜੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਕੇਸਾਂ, ਸੁਆਸਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣ 'ਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਰਚਦਾ ਵੱਸਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਬਣਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਮ ਉਸ ਲਈ ਪਾਰਿਜਾਤ ਬਿਰਖ ਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ ਬਣ ਗਿਆ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਾਮ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਦਾ ਰਸ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਕ ਰਸਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਮ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਮ ਦੀ ਵਣਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਮ ਦਾ ਧਨ ਸੰਚਿਤ ਕਰ ਨਾਲ ਪਰਲੋਕ ਸੁਹੇਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਭਰ ਕਮਾਈ ਹੀ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਕਿਸਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਲ ਵਪਾਰੀ ਹੈ। ਨਾਮ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਸ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਉਸ ਲਈ ਭਵਜਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ ਬੋਹਿਥ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਕਾਰਥ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ।

ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਭੈ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਰਵਸਮਰੱਥ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਆਪਾ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਅਚਿੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਤਿ, ਦਾ ਮਾਰਗ, ਗੁਰੂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਿੰਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਹਜੂਰ ਅਰਦਾਸ ਕਰ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸੁਆਰਨ ਲਈ ਆਪ ਆ ਖਲੋਇਆ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫਤ ਵਿਚ ਗੁਰਸਿੱਖ ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਨਿਰਭਉ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪ ਨਿਰਭੈ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਕ ਹੈ, ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇਹਾ ਭੈ? ਗੁਰਸਿੱਖ ਸੂਰਬੀਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਾਰ ਦੇ ਬਿਖ ਵੱਸ 'ਚ ਕਰ ਲਏ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਠਗਿਨੀ ਰੂਪ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰਮਾਤਮਾ ’ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਸਤਰ ਸ਼ਸਤਰ ਹਨ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਇਸ ਮਹਾਂ ਬੁਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਾਕਤ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੇ ਜਤਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਮਿਟ ਗਿਆ ਪਰ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਨਹੀਂ ਮਿਟਣ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਤਾਜ ਜਿਹਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਕਾਇਮ ਹੈ ਤਾਂ ਗੁਰਸਿੱਖ ਮਿਟਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।

ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੀਰੇ, ਜਵਾਹਰ, ਲਾਲ ਵਾਂਗੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਜੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ, ਜੀਵਤ ਜਾਗਤ ਗੁਰੂ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਹੈ, ਸਖਾ ਹੈ, ਭ੍ਰਾਤਾ ਹੈ, ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਦਾਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਪਾਰਸ ਹੈ, ਸੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਤੱਤ ਬੇਤਾ ਹੈ, ਵੈਦ ਹੈ ਤੇ ਤਾਰਨਹਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਗੁਰੂ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਤੱਤਕਾਲ ਬਾਂਹ ਪਕੜ ਕੇ ਕੱਢ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਕੋਲ ਉਸ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਗੁਰੂ ਪਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।

ਗੁਰਸਿੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ। ਨਿਰੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਾਰ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਕੁੰਠ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ, ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ, ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਵਿਚ, ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਧਾਰਨ ਕਰ ਮਨ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੈਕੁੰਠ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਅਭੰਗ ਹੈ, ਅਖੁਟ ਹੈ। ਰਾਜ ਭਾਗ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਅਨੰਦ ਹੈ, ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਦੀ ਦੀਨਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਅਨੰਦ ਹੀ ਅਨੰਦ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਚਰਖੜੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪੁੱਠੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਲੁਹਾ ਕੇ ਵੀ ਕਦੇ ਫਿੱਕਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਰਹੱਸ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਦਰ ’ਤੇ ਹਾਰ ਚੁਕਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਇੱਕੋ ਭਾਵਨਾ ਹੈ- “ਤੇਰਾ ਤੇਰਾ"।

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਖੋਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੂਜਾ, ਉਪਾਸਨਾ, ਜਪ-ਤਪ ਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਢੰਗ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਗੁਰਸਿੱਖ ’ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਰੀ ਤੇ ਹਰੀ ਦਾ ਜਨ ਦੋਵੇ ਇੱਕ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਿਬ, ਬੀਚਾਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰਸਿੱਖ ਰਾਹ ਦਾ ਨਿਮਾਣਾ ਰੋੜਾ ਬਣਿਆ, ਹੋਰ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਰੋੜੇ ਤੋਂ ਅਤਿ ਨਿਮਾਣੀ ਖੇਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਵਸਥਾ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਪਾਣੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਤਮ ਦੁਆਰ ਖੁਲੀਆ ਤਾਂ ਹਰੀ ਜਿਹਾ ਹੀ ਬਿਰਦ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।

ਗੁਰਸਿੱਖ ਇੱਕ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਉਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਹੈ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠਾ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੰਦਰ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ' ਦਿਨ, ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸੱਚੀ ਟਕਸਾਲ ਵਿਚ ਗੁਰ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਖਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਢਾਲਣ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖਰਾ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੁਰਸਿੱਖ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਗੁਰਸਿੱਖ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਕੋਲੋਂ ਆਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕਰ ਗੁਰੂ ਤੇ ਸਿੱਖ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁਰਸਿੱਖ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।