ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹਰ ਕੋਈ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹਦੇ ਲਈ ਉਚੇਚ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਵਾਕ ਹੈ:

ਅਨੰਦੁ ਭਇਆ ਮੇਰੀ ਮਾਏ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮੈ ਪਾਇਆ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 917)

ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਜੋ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ, ਗਮੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣਦਾ-ਮਾਣਦਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੋਲ ਕੇ ਉਹ ਅਨੰਦ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਇੰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਹਰੇਕ ਸ਼ਖ਼ਸ ਤੋਂ ਜੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹਦੀ ਆਖਿਰ ਖਾਹਿਸ਼ ਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੀ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬੰਦੇ ਕੋਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸੂਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੇ ਕੱਪੜੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਧਨ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ- ਕਾਰ, ਸਕੂਟਰ ਜਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਆਦਿ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਜੋ ਘਾਟ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੈ; ਉਹ ਹੈ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖੇੜੇ ਦੀ, ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਵਾਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ,
ਤਾਂ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਉਦੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਤਿਗੁਰੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸਤਿਗੁਰੂ ਕੋਈ ਆਮ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਕਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਪੱਖ ਦੇਖੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨੇ ਖੋਜਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਮੋਬਾਇਲ ਇੰਨੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨ ਵੀ ਵੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਪਰ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਜੋ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪਸਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾ-ਇਲਾਜ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਲੰਘਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਅਜੋਕੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹਨ। ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਜੋ ਅੱਜ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੱਖ ਹਨ- ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਆਦਿ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਵੀ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼/ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਮਨ ਦੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਮਾਨਸਿਕ ਧਰਾਤਲ ’ਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਨਾਅ ਨਾਲ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਲੂ ਹੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਹੇੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਤਨਾਅ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਧ ਰਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤਾਂ 'ਤੇ ਸਬਰ-ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ, ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਾਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜੀਵ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਨਿਯਮ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਇਕ ਸੀਮਾ ਤਕ ਹੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ; ਨਹੀ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਤਨਾਅ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ (ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਲੋੜ) ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤਹਿਤ ਸਾਡਾ ਮੁਲਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚੋਂ 146 ਵੇਂ ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਘੱਟ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਵਧ ਰਹੀ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਵਿਤਕਰਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮਹਾਂ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੈਖੁਲ੍ਹਦਿਲੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ, ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਨਾ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਵੀ ‘ਵੰਡ ਛਕਣ' ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਖੋ, ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਵਧਦੀ ਆਵੇਗੀ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਇਹ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ, ਗਮੀ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:

ਆਨੰਦੁ ਆਨੰਦੁ ਸਭੁ ਕੋ ਕਹੈ ਆਨੰਦੁ ਗੁਰੂ ਤੇ ਜਾਣਿਆ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 917)