ਚੰਦੂ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਪੁਰਾਣੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਰ ਦੇ ਮਹੱਲਾ ਬਾਰੂਦ ਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਇਥੇ ਜਿਸ ਕੋਠੜੀ ਅੰਦਰ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ; ਉਥੇ ਹੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗੁਰਧਾਮ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮੀਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। (ਇਥੇ ਹੀ ਜਦ ਲਾਹੌਰ , ਚੰਦੂ ਨੂੰ ਨਕੇਲ ਪਾ ਕੇ ਘੁਮਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਲਾਲ ਖੂਹ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਭੜਭੂਜੇ ਨੇ ਕੜਛਾ ਮਾਰ ਕੇ ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਟੋਰਿਆ ਸੀ)। ਇਥੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅਸਥਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਮਹੰਤਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਦੀਵਾਨ ਸਜਦਾ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਗੁਰਧਾਮ ਦਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਡੁਲ੍ਹਾ ਚੌਗਿਰਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨੇੜਲੇ ਮਕਾਨ ਖਰੀਦਣ ਵਾਸਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 4500 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਲਈ ਗੁਹਾਰ ਲਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਿਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਜੋ ਮਲਾਯਾ ਵਸਨੀਕ ਸਨ ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਤਾਰ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਰਧਾਮ ਵੀ ਖੁੱਲੇ ਡੁਲੇ ਹੋ ਗਏ। 1927 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਥੋਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। 1947 ਤੱਕ ਵੰਡ ਤੱਕ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ; ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ। |