ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਮਿਤੀ 15 ਚੇਤਰ 1956 ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਸ. ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਕਰਵੜ) ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਕਾਲ ਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਸਰਾਫੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ (ਅਕਾਲ ਗੜ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤਕ ਪੜ੍ਹੇ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ ਬੀਬੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਲੋਈਆਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ) ਸ. ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਪੁੱਤਰੀ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਆਪ ਨੇ ਕਰੀਬ 6 ਮਹੀਨੇ ਭਲਵਾਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਫਿਰ ਕਰਾਚੀ ਇਕ ਸਾਲ ਆੜਤੀ ਕੋਲ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਤਾਨ ਫੌਜੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾਏ ਤੇ ਹਰ ਸਿੰਘਣੀ ਕਾਲੀ ਚੁੰਨੀ ਲਵੇ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਾਲੀ ਦਸਤਾਰ ਸਜਾ ਕੇ ਦਫ਼ਤਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, “ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ, ਕਾਲੀ ਪੱਗ ਉਤਾਰ ਦੇ!” ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਦਫ਼ਤਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਆਪਣਾ ਅਸਤੀਫਾ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਤੇ ਨਾਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਸ. ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮੈਨੇਜਰ ਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿੱਤਨੇਮ ਕਰਨਾ, ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਢੋਲਕੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕਦੀ ਵੀ ਕੁਤਾਹੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਆਪ ਆਈ ਸੰਗਤ ਦੀ ਹੱਥੀਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਜਦੋਂ ਸੰਗਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਵੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਆਪ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਹੀ ਲੰਮੇ ਪੈ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ। ਸਮਾਂ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਨੇ ਪਰਚਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰਚਾ ਦੁਨਿਆਵੀ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਕਠਿਨ ਸੀ ਪਰ ਜੋ ਆਤਮਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਵੇ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕ ਸਮਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦਿਨ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਪਤੀਲੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਲਾਗੇ ਬੱਚੇ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਬੱਚਾ ਸ. ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਉਮਰ ਕਰੀਬ ਦੋ ਜਾਂ ਢਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਖੇਡਦਿਆਂ-ਖੇਡਦਿਆਂ ਦੂਸਰੇ ਬੱਚੇ ਕੋਲੋਂ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਤੀਲੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਢੋਲਕ ਪਾਈ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਗਏ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਸ਼ਾਦਾ ਛਕਾਇਆ ਤੇ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਕੋਲੋਂ ਧੱਕਾ ਵਜਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ (ਬੀ.ਟੀ.) ਬਹੁਤ ਜ਼ਾਲਮ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਟਦਾ ਜਦੋਂ ਸਿੰਘ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਘੋੜੇ ਦੁੜਾਉਂਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਅਟਕ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ! ਕਦੀ-ਕਦੀ ਇੱਥੋਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਡੀ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਬੜਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹਾਏ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਸਭ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗੱਡੀ 10 ਮਿੰਟ ਹੀ ਰੁਕਦੀ ਹੈ, ਇੰਜਣ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਲਈ ਗੱਡੀ ਰੁੱਕਦੀ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਜੀ ਨੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੱਡੀ ਆਉਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ, ਨਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਨਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਪਾਣੀ ਛਕਾ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣਾ ਨਿੱਤਨੇਮ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਸਟੇਸ਼ਨ ਮਾਸਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਗੱਡੀ ਆਉਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ ਉਹ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਜਾ ਕੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਗੁਰਮਤਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਲੰਗਰ ਵੀ ਛਕਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਲੰਗਰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਸਨ ਅਬਦਾਲ ਸੰਗਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲ਼ ਵਿਚ ਢੋਲਕੀ ਪਾਈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਸੰਗਤ ਦਾ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਗੱਡੀ ਨਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਗੱਡੀ ਰੋਕਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਕੋਈ ਜਿਧਰੋਂ ਗੱਡੀ ਆਉਣੀ ਸੀ ਉਸ ਪਾਸੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਫਿਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਲਾਈਨ ’ਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਜੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਬੈਠ ਗਏ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਢੋਲਕੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਸਤਿਨਾਮੁ-ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਆਈ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਪਤਨੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ 10 ਜਾਂ 12 ਹੋਰ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦੋ ਹੋਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਗੱਡੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਕੇ ਰੁਕੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਸ਼ਹੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਉਠਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜੋ ਸਿੰਘ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਗਰ ਛਕਣਗੇ ਫਿਰ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਉਠਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜੋ ਜਥੇਦਾਰ ਹੈ ਆਣ ਕੇ ਕਹੇ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕ ਲਿਆ ਹੈ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਉਠਾਇਓ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਥੇਦਾਰ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਫਿਰ ਸੰਗਤ ਨੇ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਿਆ ਤਾਂ ਲੱਗਭਗ ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਉਠਾਇਆ ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛਦਾ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਦਰਦ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਤਾਂ ਇਕ ਉੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੋ, ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਰੀਬ 22 ਜਾਂ 23 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਇਸ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਲ ਸੰਗਤ ਨੇ ਖਰੀਦ ਲਏ ਜਿੱਧਰ ਦੀ ਲੰਘਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ। ਫੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਸੰਗਤ ਕਰਦੀ। ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਭੋਗ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਾਇਆ ਇਕੱਤਰ ਹੋਈ ਕਰੀਬ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸੀ। ਉਹ ਮਾਇਆ ਬੀਬੀ ਹਰਨਾਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਜੀ ਦੀ ਕੋਈ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸੁਲਤਾਨਵਿੰਡ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਨੀਂਹ-ਪੱਥਰ ਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਾਦਲ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਇਕਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਸ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਟੌਹੜਾ (ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ) ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੋ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਗਰਾਂਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਅ ਅਤੇ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਅਰਦਾਸ ’ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਲੰਗਰ ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬੰਦੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਛਕਾਉਣਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣ ਮੁਤਾਬਕ ਲੰਗਰ ਛਕਾ ਕੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗਿਆ ਤੇ ਗੁਰੂ 'ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।