ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਚ ਇਕ ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਭਰਪੂਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੇ ਅਸੀਮ ਸ਼ਰਧਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠਦੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਗੁਰਵਾਕ:

“ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਕਾ ਜੋ ਸਿਖੁ ਅਖਾਏ ਸੁ ਭਲਕੇ ਉਠਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵੈ॥”

ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਢਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਹਿਲ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਕੀਰਤਨੀਏ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਦੇ ਸੀ।

ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਕੂਚ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸਰਵਣ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ’ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ’ਤੇ ਕਿੰਨੀ-ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤਕ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿਦਕ ਕਮਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਮਈ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਜੀਵਨ ਸੀ।
ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮੁਹਿੰਮ ’ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨ-ਓ-ਸ਼ੌਕਤ ਤੇ ਸੱਜ-ਧੱਜ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਮਾਣ-ਮਰਯਾਦਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਖਰੇ-ਵਖਰੇ ਸੱਜੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀਆਂ ’ਤੇ ਲਿਆਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਬੈਂਡ-ਵਾਜਿਆਂ ’ਤੇ ਵਜਦੀ ਧੁਨ “ਦੇਹ ਸਿਵਾ ਬਰੁ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਸੁਭ ਕਰਮਨ ਤੇ ਕਬਹੂੰ ਨ ਟਰੋਂ।” ਨਾਲ ਫੌਜ ਦੀ ਪਲਟਨ ਕੂਚ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਵਾਰੀ ਨਾਲ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚੌਰ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਾਲਕੀ, ਕੀਮਤੀ ਰੁਮਾਲੇ, ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਸ਼ਮਿਆਨੇ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਕਾਲੀਨ ਵਿਛਾਉਣ ਲਈ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਗ੍ਰੰਥੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕੀਰਤਨੀਏ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਸੀ, ਜੋ ਦਰਬਾਰ ਸਜਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਪਾਠ ਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਸੀ।

ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਅਸੀਸ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਆਪ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ’ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਔਕੜ ਸਮੇਂ ਆਪ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੰ੍ਰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਓਟ-ਆਸਰੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਜੋ ਵੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਨ ਅਮਲ ਕਰਦੇ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨਿਤਨੇਮ ਦੇ ਇਤਨੇ ਪੱਕੇ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਆਪ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਕਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ-ਦਰਬਾਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਪੇ੍ਰਮ-ਪੂਰਵਕ ਕੀਰਤਨ ਸਰਵਣ ਕਰਦੇ।

ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ’ਤੇ ਜੋ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਿਆ ਸਿਹਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਆਪ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਸਿਹਰਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ-ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਪ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਤੋਸ਼ੇਖਾਨੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੀਰਿਆਂ ਜੜਿਤ ਇਕ ਚਾਨਣੀ ਜੋ ਨਿਜ਼ਾਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭੇਂਟ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜੇ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਮੁੱਲੀ ਚਾਨਣੀ ਜੂਨ 1984 ਈ. ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਹੋਏ ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਆਪ ਦਾ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸੱਚੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਓਟ-ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਮੈਦਾਨ ਫਤਿਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਜੋ ਵੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਬਹੁਮੁੱਲਾ ਕੋਹਿਨੂਰ ਹੀਰਾ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਪਨੇ ਜਤਾਈ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਅਵੱਗਿਆ ਦੀ ਭੁੱਲ ਬਖਸ਼ਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਖ਼ੁਦ ਚੱਲ ਕੇ ਨਿਮਾਣੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਵਾਂਗ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ’ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਤਨਖਾਹ ਲੱਗਣ ’ਤੇ ਤਨ-ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ ਭੁੱਲ ਬਖਸ਼ਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ, ਅਟੁੱਟ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।