ਪਾਠਾਨੇਰ ਯਵੇ ਬਾਂਧਿਯਾ ਆਨਿਲ ਸੰਦੀ ਸ਼ਿਖੇਰ ਦਲ। ਸੁਹਿਦਗੰਜੇ ਰਕਤਵਰਣ ਹਲਿਲ ਧਰਣੀ ਤਲ। ਨਵਾਬ ਕਹਿਲ ਸ਼ੁਨ ਤਰੂ ਸਿੰ. ਤੌਮਾਰੇ ਸ਼ਮਿਤੇ ਚਾਲਿ। ਤਰੂ ਸਿੰ. ਕਹੇ-ਮੌਰੇ ਕੇਨ ਤਵ ਲੇਤ ਅਵਹੇਲਾ ਮਾਝਿ। ਨਵਾਬ ਕਹਿਲ-ਮਹਾਵੀਰ ਤੁਮਿ ਤੌਮਾਰੇ ਨ ਕਰਿ ਕ੍ਰੋਧ। ਵੇਸਿਟਿ ਕਾਟਿਯੇ ਦਿਯੇ ਯਾਉ ਮੌਰੇ ਲ ਸ਼ੁਧੁ ਅਨੁਰੋਧ। ਤਰੂ ਸਿੰ. ਕਹੇ- “ਕਰੁਣਾ ਤੌਮਾਰ ਹਿਰਦਯ ਰਹਿਲ ਗਾਂਥਾ। ਯਾ ਚੇਯੇਛ ਤਾਰ ਕਿਛੁ ਵੇਸ਼ਿ ਦਿਵ ਵੇਣੀਰ ਸੰਗੇ ਮਾਥਾ”। ਸ੍ਰੀ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਭਾਵ ਅਰਥ:- ਜਦ ਬੰਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਦਲ ਨੂੰ ਪਠਾਣ ਬੰਨ ਕੇ ਲਿਆਏ, ਤਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ (ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਦੀ ਧਰਤੀ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਨਵਾਬ (ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਨ) ਨੇ ਕਿਹਾ-- “ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਸੁਣ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ-- ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਚਾਂਹਾ। ਨਵਾਬ ਨੇ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-- “ਹੇ ਮਹਾਂਸ਼ੂਰਵੀਰ! ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸਾ (ਕ੍ਰੋਧ) ਨਾ ਕਰੋ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹੋ ਅਨੁਰੋਧ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇਸ (ਵਾਲ) ਕੱਟ ਕੇ ਦੇ ਜਾਵੋ। ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-- ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬਸ ਦਇਆ (ਕਰੁਣਾ) ਬਣੀ ਰਹੇ- ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧੀਕ ਮੈਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕੇਸਾਂ (ਵਾਲਾਂ) ਸਹਿਤ ਸੰਪੂਰਨ ਮੇਰੀ ਖੋਪੜੀ (ਮੱਥਾ) ਭੀ ਨਾਲ ਲੈ ਲਵੋ। ਅਰਥਾਤ-ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖੋਪੜੀ ਭੀ ਉਤਾਰ ਲਈ ਜਾਵੇ। |