ਲੇਖ - Lord's refuge in the words of Sri Guru Nanak Dev Ji

ਬਿਪਤਾਵਾਂ, ਸੰਸਿਆ, ਹਉਮੈਂ
starting
1 October, 2019
1
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਰਨ
-
ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਮੰਨਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਓਟ ਆਸਰਾ ਤੱਕਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਗਿਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਬਿਪਤਾਵਾਂ, ਦੁਖਾਂ, ਸੰਤਾਪਾਂ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ, ਝੋਰਿਆਂ, ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ, ਭਰਮ-ਭੈਅ ਅਤੇ ਸੰਸਿਆ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਟਿਕਾਅ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀਂ ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਮੰਨਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਓਟ ਆਸਰਾ ਤੱਕਿਆ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਗਿਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਬਿਪਤਾਵਾਂ, ਦੁਖਾਂ, ਸੰਤਾਪਾਂ, ਕਲੇਸ਼ਾਂ, ਝੋਰਿਆਂ, ਦੁਬਿਧਾਵਾਂ, ਭਰਮ-ਭੈਅ ਅਤੇ ਸੰਸਿਆ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਟਿਕਾਅ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀਂ ਸੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਰਚੀ ਗਈ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਰਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਆਪ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕਰਾਂਗੇ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਗੁਰੂ ਅਰਥਾਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਅੱਗੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਆਪਾ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਉਮੈਂ , ਮਾਣ ਅਤੇ ਤਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਬਾਲੜੀ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ:

ਸੁਣਿ ਨਾਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀਉ ਏਕਲੜੀ ਬਨ ਮਾਹੇ ॥
ਕਿਉ ਧੀਰੈਗੀ ਨਾਹ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਭ ਵੇਪਰਵਾਹੇ ॥
ਧਨ ਨਾਹ ਬਾਝਹੁ ਰਹਿ ਨ ਸਾਕੈ ਬਿਖਮ ਰੈਣਿ ਘਣੇਰੀਆ ॥
ਨਹ ਨੀਦ ਆਵੈ ਪ੍ਰੇਮੁ ਭਾਵੈ ਸੁਣਿ ਬੇਨੰਤੀ ਮੇਰੀਆ ॥
ਬਾਝਹੁ ਪਿਆਰੇ ਕੋਇ ਨ ਸਾਰੇ ਏਕਲੜੀ ਕੁਰਲਾਏ ॥
ਨਾਨਕ ਸਾ ਧਨ ਮਿਲੈ ਮਿਲਾਈ, ਬਿਨੁ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੁਖੁ ਪਾਏ ॥ (ਪੰਨਾ 243)

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਸਰਬ- ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਅਤੇ ਸਤਿ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਇਕਾਗਰਤਾ/ ਪਰਪੱਕਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇਉਂ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਡਡੈ ਡੰਫੁ ਕਰਹੁ ਕਿਆ ਪ੍ਰਾਣੀ
ਜੋ ਕਿਛੁ ਹੋਆ ਸੁ ਸਭੁ ਚਲਣਾ ॥
ਤਿਸੈ ਸਰੇਵਹੁ ਤਾ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹੁ
ਸਰਬ ਨਿਰੰਤਰਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ॥ (ਪੰਨਾ 433)


ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਮੱਤ ਤਿਆਗਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ, ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਮਰੱਥ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਅਰਥਾਤ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਜ ਉਹ ਆਪ ਸਵਾਰੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ:

ਮਨ ਦੀਆ ਗੁਰਿ ਆਪਣੈ ਪਾਇਆ ਨਿਰਮਲ ਨਾਉ ॥
ਜਿਿਨ ਨਾਮੁ ਦੀਆ ਤਿਸੁ ਸੇਵਸਾ ਤਿਸੁ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ ॥
ਜੋ ਉਸਾਰੇ ਸੋ ਢਾਹਸੀ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ॥
ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਤਿਸੁ ਸੰਮ੍ਲਾ ਤਾ ਤਨਿ ਦੂਖੁ ਨ ਹੋਇ ॥ (ਪੰਨਾ 933)

ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਵੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਾਰਜ ਦੱਸਦਿਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਚਰਨ ਸਰਨਿ ਗੁਰ ਏਕ ਪੈਂਡਾ ਜਾਇ ਚਲ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋਟਿ ਪੈਂਡਾ ਆਗੈ ਹੋਇ ਲੇਤ ਹੈ ॥. . .
ਭਾਵਨੀ ਭਗਤਿ ਭਾਇ ਕਉਡੀ ਅਗ੍ਰਭਾਸ ਰਾਖੇ
ਤਾਹਿ ਗੁਰ ਸਰਬ ਨਿਧਾਨ ਦਾਨ ਦੇਤ ਹੈ ॥ (ਕਬਿੱਤ 111)

ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਛਤਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਕ ਆਸਰਿਆਂ ਦੀ ਝਾਕ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਓਟ ਆਸਰਾ ਤੱਕੇ :
ਆਪ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਡੋਰੀ ਪ੍ਰਭਿ ਪਕੜੀ ਜਿਨ ਖਿੰਚੈ ਤਿਨ ਜਾਈਐ ॥
ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਬਹੁੜਿ ਨ ਪਛੋਤਾਈਐ ॥ (ਪੰਨਾ 935)

ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਚਿਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਨਿੱਬੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੋਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਪੁ ਜੀ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਕਿਵ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਈਐ ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲਿ ॥
ਹੁਕਮਿ ਰਜਾਈ ਚਲਣਾ ਨਾਨਕ ਲਿਖਿਆ ਨਾਲਿ ॥ (ਪੰਨਾ 1)

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੁਰਮੁਖ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੀ ਦਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਤੈ੍ਰਗੁਣੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਤੇਰੈ ਨਾਇ ਰਤੇ ਸੇ ਜਿਨ ਗਏ, ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸੰਸਾਰਕ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਹਮਰੀ ਜਾਤਿ ਪਤਿ ਸਚੁ ਨਾਉ ॥
ਕਰਮ ਧਰਮ ਸੰਜਮੁ ਸਤ ਭਾਉ ॥
ਨਾਨਕ ਬਖਸੇ ਪੂਛ ਨ ਹੋਇ ॥
ਦੂਜਾ ਮੇਟੇ ਏਕੋ ਸੋਇ ॥ (ਪੰਨਾ 353)

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜਲਨ ਬੁਝਦੀ ਹੈ। ਆਪ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੋਝੀ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਪ ਦੇ ਬਚਨ ਹਨ:

ਹਰ ਬਿਨੁ ਜੀਉ ਜਲਿ ਬਲਿ ਜਾਉ ॥
ਮੈ ਆਪਣਾ ਗੁਰੁ ਪੂਛਿ ਦੇਖਿਆ
ਅਵਰੁ ਨਾਹੀ ਥਾਉ ॥ (ਪੰਨਾ 14)

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ:

ਝਖ ਝਖੜ ਓਹਾੜ ਲਹਰੀ ਵਹਨਿ ਲਖੇਸਰੀ ॥
ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਉ ਆਲਾਇ ਬੇੜੇ ਡੁਬਣਿ ਨਾਹਿ ਭਉ ॥ (ਪੰਨਾ 1410)

Articles Author Views

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 January, 2026
Level: medium Views: 2
ਪੜੋ - read...
ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ ਨਾਹੀ ਛੁਟਕਾਰਾ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 July, 2025
Level: medium Views: 5
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ‘ਅਰਦਾਸ' ਦਾ ਸੰਕਲਪ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 November, 2024
Level: medium Views: 7
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ (ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨ) - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 May, 2024
Level: starting Views: 8
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 June, 2023
Level: starting Views: 4
ਪੜੋ - read...
ਪੁਰਾਤਨ ਕੀਰਤਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ : ਸਮੇਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਲੋੜ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 April, 2023
Level: starting Views: 0
ਪੜੋ - read...
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਜ਼ੂਰੀ ਰਬਾਬੀਆਂ ਬਾਰੇ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 May, 2022
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਰਨ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 October, 2019
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਪਿੰਡ ਢਿੱਲਵਾਂ ਦੇ ਰਾਗਬੱਧ ਕੀਰਤਨ ਦਰਬਾਰ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 June, 2019
Level: starting Views: 1
ਪੜੋ - read...
ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਆਪਿ ਪਰਮੇਸੁਰ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 February, 2018
Level: starting Views: 7
ਪੜੋ - read...
ਗੁਰੁ ਨਾਨਕ ਜਗ ਮਾਹਿ ਪਠਾਇਆ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 November, 2017
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...
ਜਨ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਅਪਨੇ ਕਾ ਤਾਣੁ - ਸ. ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ
1 November, 2016
Level: medium Views: 3
ਪੜੋ - read...