ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਅਰਥਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰਨਾ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਅੰਸ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਤੜਪ ਅਤੇ ਲੋਚਾ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਤੜਪ ਦੀ, ਮਿਲਣ ਦੀ ਅੰਤ੍ਰੀਵ ਲੋਚਾ, ਬਿਹਬਲਤਾ ਅਤੇ ਉਮੰਗ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਜੋਦੜੀ, ਬੇਨੰਤੀ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਜਾਂ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੇਕੀ ਨਾਲੋਂ ਬਦੀ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਲਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦਾ ਯਕਸਾਂ, ਦ੍ਰਿੜ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਕਦਮ ਰਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਡਾਂਵਾਂਡੋਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਇਸ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚੀ ਟੇਕ ਦੀ ਲੋੜ ਭਾਸਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਹੈ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਆਸੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਕਿਆਸੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰਲੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹਿੱਤ ਬੋਲੇ ਗਏ ਸ਼ਰਧਾ ਭਿੱਜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਹਨ- ਅਰਦਾਸ। ਅਰਦਾਸ ਬੋਲ ਕੇ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿਚ ਵੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ- ਘਟ ਘਟ ਕੇ ਅੰਤਰ ਕੀ ਜਾਨਤ ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਕੀ ਪੀਰ ਪਛਾਨਤ॥ ਹੈ। ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਆਖਦੀ ਹੈ: ਵਿਣੁ ਬੋਲਿਆ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜਾਣਦਾ ਕਿਸੁ ਆਗੈ ਕੀਚੈ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਆਸ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਦਾਸ। ਅਰਦਾਸ ਦਿਲੋਂ, ਤਨੋ ਮਨੋ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਦਾ ਸ਼ੇਅਰ ਹੈ: ਖੁਦ੍ਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਤਾ ਦੁਆ ਜਬ ਦਿਲ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ,
ਮਗਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤੋ ਯੇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੇਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸੇ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਭਾਵ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੱਤ ਉੱਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਸਤਿਗੁਰੂ, ਆਪਣੇ ਰਹਿਬਰ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਅਤੇ ਸਦ-ਬਖਸ਼ਿੰਦ ਹੈ। ਉਹ ਭੁੱਲਿਆਂ ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਗੁਬਾਰ ’ਚੋਂ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਕੱਢ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸਰਸ਼ਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਿਖ ਕੀ ਕਰੈ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥
ਸੇਵਕ ਕਉ ਗੁਰੁ ਸਦਾ ਦਇਆਲ॥
ਸਿਖ ਕੀ ਗੁਰੁ ਦੁਰਮਤਿ ਮਲੁ ਹਿਰੈ॥
ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਉਚਰੈ॥...
ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਿਖ ਕਾ ਹਲਤੁ ਪਲਤੁ ਸਵਾਰੈ॥
ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਿਖ ਕਉ ਜੀਅ ਨਾਲਿ ਸਮਾਰੈ॥
ਸਤਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦੀ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 286) ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਿੱਖ ਸੇਵਕ ਦਾ ਮਨ ਪਾਕ ਸਾਫ ਹੋਵੇ: ਤੁਧੁ ਆਗੈ ਅਰਦਾਸਿ ਹਮਾਰੀ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਤੇਰਾ॥
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਭ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕੋਈ ਨਾਉ ਨ ਜਾਣੈ ਮੇਰਾ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 383) ਸਤਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਹੀ ਸੇਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਤੋਂ ਨਾਮ ਦਾਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਸਦਕਾ ਆਤਮਿਕ ਸੋਝੀ ਹੋ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਵਾਕ ਹੈ: ਸੇਵਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ਪਿਆਰੇ॥
ਜਪਿ ਜੀਵਾ ਪ੍ਰਭ ਚਰਣ ਤੁਮਾਰੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 562) ਸਤਿਗੁਰੁ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨ ਅਤੇ ਸਰਬ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ। ਸੇਵਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਰਗੁਣ, ਤੁੱਛ ਅਤੇ ਅਲਪੱਗ ਜੀਵ ਜਾਣਦਿਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਗਵਾਈ ਮੰਗਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਠਾਕੁਰ ਹਉ ਦਾਸਰੋ ਮੈ ਨਿਰਗੁਨ ਗੁਨੁ ਨਹੀ ਕੋਇ॥
ਨਾਨਕ ਦੀਜੈ ਨਾਮ ਦਾਨੁ ਰਾਖਉ ਹੀਐ ਪਰੋਇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 261) ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਅਨਿਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਪੂਰਨ ਆਂਤਰਿਕ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਅਰਦਾਸ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਸ਼ਬਦ ' ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਹਮਰੀ ਕਰੋ ਹਾਥ ਦੈ ਰਛਾ॥ ਪੂਰਨ ਹੋਇ ਚਿਤ ਕੀ ਇਛਾ॥
ਤਵ ਚਰਨਨ ਮਨ ਰਹੈ ਹਮਾਰਾ॥ ਅਪਨਾ ਜਾਨ ਕਰੋ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰਾ॥ (ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ)
ਸਤਿਗੁਰ ਨੋ ਸਭ ਕੋ ਲੋਚਦਾ ਜੇਤਾ ਜਗਤੁ ਸਭੁ ਕੋਇ॥ ਕਿਉਂਕਿ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸਰਬ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ਕ-ਰਹੀਮ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਸੇ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ: ਸਭ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸੇਵੇ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ਜੀਉ॥
ਦੇ ਕੰਨੁ ਸੁਣਹੁ ਅਰਦਾਸਿ ਜੀਉ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 74) ਆਤਮਿਕ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਅਕਥੁ ਅਗੋਚਰੁ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਤੇਰੀ ਰਾਸਿ॥
ਰਹਮ ਤੇਰੀ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਦਾ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 724) ਸੰਸਾਰ ਰੂਪੀ ਭਵਸਾਗਰ ਤੋਂ ਤਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਥਿਰ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਟੇਕ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਣੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗੁਰੂ ਪਰਮੇਸਰੁ ਏਕੋ ਜਾਣੁ ਤਾਂ ਹੀ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਇਉਂ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈਪ੍ਰਭ ਪਾਸਿ ਜਨ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ਤੂ ਸਚਾ ਸਾਂਈ॥ ਤੂ ਰਖਵਾਲਾ ਸਦਾ ਸਦਾ ਹਉ ਤੁਧੁ ਧਿਆਈ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 517) ਅਰਦਾਸ ਅਥਵਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿਚ ਬੜਾ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਸੁੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਨਮੁਖ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਓਟ ਆਸਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਅਰਦਾਸ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਭਿੰਨ ਅੰਗ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਵੇਰ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਭੁੱਲ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਵੀ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਖ ਦਾਤੇ ਅਤੇ ਭੈਅਨਾਸ਼ਕ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਸਦਕਾ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਸੁਖਦਾਤਾ ਭੈ ਭੰਜਨੋ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਕਰਿ ਅਰਦਾਸਿ॥
ਮਿਹਰ ਕਰੇ ਜਿਸੁ ਮਿਹਰਵਾਨੁ ਤਾਂ ਕਾਰਜੁ ਆਵੈ ਰਾਸਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ,44) ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਬਚਨ ਹਨ ਕਿ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਰੰਭ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਾਰਜ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਕੀਤਾ ਲੋੜੀਐ ਕੰਮੁ ਸੁ ਹਰਿ ਪਹਿ ਆਖੀਐ॥
ਕਾਰਜੁ ਦੇਇ ਸਵਾਰਿ ਸਤਿਗੁਰ ਸਚੁ ਸਾਖੀਐ॥...
ਭੈ ਭੰਜਨ ਮਿਹਰਵਾਨ ਦਾਸ ਕੀ ਰਾਖੀਐ॥
ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ਅਲਖੁ ਪ੍ਰਭੁ ਲਾਖੀਐ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 91) ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੀ ਆਪਣੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਮਨ ਨੀਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਤ ਉੱਚੀ ਲਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਲੋਕਾਈ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਰੋਜ਼ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਤਰਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ। ਸਿੱਖ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਨਿਰਮਲ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਾਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕੇ: ਸੁਨਹੁ ਬੇਨੰਤੀਆ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਰਾਮ॥
ਕੋਟਿ ਅਪ੍ਰਾਧ ਭਰੇ ਭੀ ਤੇਰੇ ਚੇਰੇ ਰਾਮ॥
ਦੁਖ ਹਰਨ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਮੋਹਨ ਕਲਿ ਕਲੇਸਹਿ ਭੰਜਨਾ॥
ਸਰਨਿ ਤੇਰੀ ਰਖਿ ਲੇਹੁ ਮੇਰੀ ਸਰਬ ਮੈ ਨਿਰੰਜਨਾ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 547) ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੋੜਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਸੁਨਤ ਪੇਖਤ ਸੰਗਿ ਸਭ ਕੈ ਪ੍ਰਭ ਨੇਰਹੂ ਤੇ ਨੇਰੇ॥
ਅਰਦਾਸਿ ਨਾਨਕ ਸੁਨਿ ਸੁਆਮੀ ਰਖਿ ਲੇਹੁ ਘਰ ਕੇ ਚੇਰੇ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 547) ਪ੍ਰਾਰਥੀ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਦਿਆਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਾਣ, ਤਾਣ ਅਤੇ ਓਟ ਆਸਰਾ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਪੂਰਨ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ। ਸੱਚੇ ਮਨੋ ਕੀਤੀ ਅਰਦਾਸ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਅਟਕ ਵਰਗੇ ਦਰਿਆ ਦਾ ਮਾਰੂ ' ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦਾ ਵਹਿੰਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਅਟਕ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਤਾ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਉਂ ਅਜਿਹੀ ਅਰਦਾਸ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ: ਬਿਰਥੀ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵਈ ਜਨ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ॥
ਨਾਨਕ ਜੋਰੁ ਗੋਵਿੰਦ ਕਾ ਪੂਰਨ ਗੁਣਤਾਸਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 819) ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੀ ਜੁਗਤੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਗਉੜੀ ਸੁਖਮਨੀ ਵਿਚ ਇਉਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਤੂ ਠਾਕੁਰੁ ਤੁਮ ਪਹਿ ਅਰਦਾਸਿ॥
ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਤੇਰੀ ਰਾਸਿ॥
ਤੁਮ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਹਮ ਬਾਰਿਕ ਤੇਰੇ॥
ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਹਿ ਸੂਖ ਘਨੇਰੇ॥..
ਤੁਮਰੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਤੁਮ ਹੀ ਜਾਨੀ॥
ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਨੀ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 268) ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। - ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਲਈ।
- ਨਾਮ ਦਾਨ ਲਈ ਅਰਦਾਸ
- ਭਾਣਾ ਮੰਨਣ ਲਈ ਅਰਦਾਸ
- ਵਿਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਲਈ ਅਰਦਾਸ।
- ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸ
- ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ।
ਕਰਉ ਅਰਦਾਸਿ ਅਪਨੇ ਸਤਿਗੁਰ ਪਾਸਿ - ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀ ਆਪਣੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੀ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਅਰਦਾਸ ਬੇਨਤੀਆਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਕੇ ਝੋਲੀਆਂ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਵਾਕ ਹੈ:
ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਕਰੇ ਆਪਿ ਆਪੇ ਆਣੈ ਰਾਸਿ॥
ਤਿਸੇ ਅਗੈ ਨਾਨਕਾ ਖਲਿਇ ਕੀਚੈ ਅਰਦਾਸਿ॥ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, 1093) | 
