ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਰਾਗ ਰਚਿਤ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪੰਦਰ੍ਹਾਂ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਉਨਾਹਠ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਤੇ ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਸਤਵਿੰਜਾ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਸਮੇਂ ਰਾਗੁ ਰਚਿਤ ਬਾਣੀ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਪੰਜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੇ ਪੰਦਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੀਹ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪੰਚਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਲਾ 9 ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਰਾਗੁ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਚਿਤ ਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਸਾ, ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ, ਬਸੰਤ ਹਿੰਡੋਲ (ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਹੀ ਗਾਇਨ ਹੈ), ਬਿਲਾਵਲੁ, ਰਾਮਕਲੀ ਤੇ ਟੋਡੀ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ-ਦੂਜੇ ਪਹਿਰ ਦੇ ਰਾਗ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਦਿਨ ਦੇ ਤੀਜੇ-ਚੌਥੇ ਪਹਿਰ ਵਿਚ ਸਾਰੰਗ, ਧਨਾਸਰੀ, ਮਾਰੂ, ਤਿਲੰਗ ਕਾਫੀ ਤੇ ਗਉੜੀ, ਜੈਤਸਰੀ, ਸੋਰਠਿ, ਬਿਹਾਗੜਾ, ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਰਾਤ ਦੇ ਰਾਗ ਹਨ।

1. ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਦਰ੍ਹਾਂ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਵਿਚ ਨੌ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਪੰਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਦੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਤੇ ਅਠਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪਦੇ ਤੇ ਨੌਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ, ਥਾਟ-ਭੈਰਵ, ਸੁਰ-ਰਿਸ਼ਭ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ ਹੋਰ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਧੈਵਤ ਆਰੋਹ ਵਿਚ, ਜਾਤੀ ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਰਿਸ਼ਭ, ਸੰਵਾਦੀ-ਪੰਚਮ ਹੈ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ: ਸ, ਰੂਸ, ਨ ਧ ਨ ਸ ਰੂਸ, ਸ ਰ ਗ ਰੂ, ਮ ਪ ਧੁ ਪ, ਪ ਨ ਧੁ ਪ, ਮ ਪ ਨ ਸਂ, ਰੁਂ ਗਂ ਰੂੰ ਸੰ, ਨ ਧੁ ਨ ਧੁ ਪ, ਪ ਮ ਪ ਮ ਗ, ਰੁ ਗ ਰੂ ਸੀ।

2.ਰਾਗੁ ਆਸਾ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਆਸਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੰਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਦੋ ਪਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ- ਰਾਗੁ ਆਸਾ, ਥਾਟ ਬਿਲਾਵਲ, ਸੁਰ-ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਮਧਿਅਮ ਤੇ ਸੰਵਾਦੀ-ਸ਼ੜਜ ਹੈ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ-ਸ ਰਗ ਸ, ਰ ਮ, ਮ ਪ ਮ, ਪ ਧ ਮ ਪ ਮ, ਪ ਧ - ਸਂ, ਸਂ ਰਂ ਸਂ, ਸਂ ਰਂ ਗੁਂ ਸੀ, ਨ ਧ ਪ ਮ, ਮ ਪ ਧ ਪ ਮ, ਧ ਪ ਮ ਗ ਰ, ਰ ਗ ਸ,

3. ਰਾਗੁ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਇਸ ਰਾਗ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਰਚਿਤ ਹਨ। ਰਹਾਉ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੰਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ-ਦੋ ਪਦਿਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ, ਥਾਟ-ਬਿਲਾਵਲ ਆਸਾਵਰੀ ਅੰਗ, ਸੁਰ-ਦੋਵੇਂ ਧੈਵਤ, ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਆਰੋਹ ਵਿਚ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਮਧਿਅਮ, ਸੰਵਾਦੀ-ਸ਼ੜਜ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ- ਸ ਰ ਗ ਸ ਨ ਧ ਪ, ਪ ਧ ਸ, ਸ ਰ ਮ, ਮ ਪ, ਧੁ ਨੁ ਧੁ ਪ, ਪ ਧ ਸਂ, ਸਂ ਰਂ ਗੁਂ ਸੀ, ਸੋ ਨ ਧ ਪ, ਮ ਪ ਧੁ ਨੁ ਧੁ ਪ, ਮ ਪ ਮ, ਗ ਰ ਗ ਸੀ।

4. ਰਾਗੁ ਬਿਹਾਗੜਾ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਬਿਹਾਗੜਾ ਨੂੰ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਬਿਹਾਗੜਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਰਹਾਉ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੰਗਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਦ ਤਿੰਨ ਪਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਬਿਹਾਗੜਾ, ਥਾਟ-ਬਿਲਾਵਲ, ਸੁਰ-ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਰਿਸ਼ਵ ਤੇ ਧੈਵਤ ਆਰੋਹ ਵਿਚ। ਜਾਤੀ ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਗੰਧਾਰ, ਸੰਵਾਦੀ-ਨਿਸ਼ਾਦ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ - ਸ ਨ ਸ, ਨ ਸ ਗ, ਗ ਮ ਗ, ਗ ਮ ਪ, ਪ ਧ ਗ ਮ ਗ, ਗ ਮ ਪ ਨ ਸਂ, ਪ ਨ ਸਂ ਗਂ ਰਂ ਸ, ਸਂ ਨ ਧ ਪ, ਧ ਨੁ ਧ ਪ, ਧ ਗ ਮ ਗ, ਰ ਸ, ਸ ਨ ਸੀ।

5. ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ ਨੂੰ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸੋਰਠਿ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪੰਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਦੇ, ਤੀਜੇ ਚੌਥੇ ਤੇ ਪੰਜਵੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪਦੇ, ਛੇਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਦੇ, ਅਠਵੇਂ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ ਤੇ ਨੌਵੇਂ ਦਸਵੇਂ, ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਸੋਰਠਿ, ਥਾਟ-ਖਮਾਜ, ਸੁਰ-ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਬਾਕੀ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਧੈਵਤ, ਅਵਹੋਰ ਵਿਚ ਗੰਧਾਰ ਮੀਂਡ, ਮ ਰ ਦੁਆਰਾ ਗੰਧਾਰ ਦਾ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਯੋਗ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਸ਼ਾੜਵ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਦੀ-ਰਿਸ਼ਭ, ਸੰਵਾਦੀ-ਧੈਵਤ। ਸੁਰ-ਰਚਨਾ ਸ, ਨ ਸ, ਨੁ ਧ ਪ, ਮ ਪ ਨ ਸ ਸ ਰ ਨੂ ਸ, ਰ ਮ ਰ, ਰ ਮ ਪ, ਮ ਪ ਧ - ਮ ਰ, ਮ ਪ ਨੁ ਧ ਪ, ਮ ਪ ਨ ਸਂ, ਪ ਨ ਸਂ ਰਂ ਨੁ ਧ ਪ, ਧ ਮ ਰ, ਸ ਰ ਨ ਸ।

6. ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ ਨੂੰ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਧਨਾਸਰੀ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਰਚਿਤ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਰਹਾਉ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ, ਥਾਟ-ਕਾਫੀ, ਸੁਰ-ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਕੋਮਲ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਧੈਵਤ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਪੰਚਮ, ਸੰਵਾਦੀ ਸ਼ੜਜ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ-ਸ ਨੂ ਸ, ਨੂ ਸ ਗੁ ਰ ਸ, ਨੁ ਧ ਪ, ਪ੍ਰ ਨੂ ਸ, ਸ ਗੁ ਮ ਪ, ਗੁ ਮ ਪ ਨੁ ਧ ਪ, ਪ ਨੁ ਧ ਪ ਨੁ ਸਂ, ਪ ਨੁ ਸਂ, ਪ ਨ ਸਂ ਗਂ ਰੰ ਸਂ, ਨੁ ਸਂ ਨੁ ਧ ਪ, ਪ ਨੁ ਧ ਪ, ਪ ਮ ਪ ਗੂ, ਗੁ ਮ ਪ ਮ ਪ ਗੁ ਰ ਸ, ਨੂ ਸ।

7. ਰਾਗੁ ਜੈਤਸਰੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਜੈਤਸਰੀ ਨੂੰ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਜੈਤਸਰੀ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਰਚਿਤ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ, ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਜੈਤਸਰੀ, ਥਾਟ ਪੂਰਵੀ, ਸੁਰ-ਰਿਸ਼ਭ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ, ਮਧਿਅਮ ਤੀਵਰ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਧੈਵਤ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਗੰਧਾਰ, ਸੰਵਾਦੀ-ਨਿਸ਼ਾਦ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ- ਨੂ ਸ ਗ ਰੂ ਸ ਸ ਨ ਧ ਪ, ਮ ਪ੍ਰ ਨ ਸ, ਨ ਸ ਗ ਮ ਪ, ਗੁ ਮ ਪ ਧੁ ਪ, ਗ ਮ ਪ ਨ ਧੁ ਪ, ਗ ਮ ਪ ਨ ਸਂ, ਨ ਸੰ ਗਂ ਰੂੰ ਸਂ, ਗਂ ਮੈਂ ਪੰ ਮੈਂ ਗਂ ਹੂਂ ਸਂ, ਨ ਸਂ ਨ ਧੁ ਪ, ਮ ਪ ਧੁ ਪ, ਮ - ਗ, ਪ ਗ ਰੂ ਸ।

8. ਰਾਗੁ ਟੋਡੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਟੋਡੀ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਟੋਡੀ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਾਗੁ ਟੋਡੀ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਰਚਿਤ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਹੀ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਟੋਡੀ, ਥਾਟ-ਤੋੜੀ, ਸੁਰ-ਰਿਸ਼ਭ, ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ, ਮਧਿਅਮ ਤੀਵਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ। ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਾਤੀ-ਸੰਪੂਰਨ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀਧੈਵਤ ਤੇ ਸੰਵਾਦੀ-ਗੰਧਾਰ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ- ਸ ਰੁ ਨ ਸ ਨ ਸ ਧੁ ਨ ਸ ਸ ਰੂ ਗੁ ਰੂ ਸ, ਧ ਨ ਸ ਰ ਗੁ, ਗੁ ਮ ਧੁ - ਪ, ਗੁ ਮ ਧੁ ਨ ਧੁ ਪ, ਮ ਧੁ ਨ ਸਂ, ਧੂ ਨ ਸਂ ਰਂ ਸਂ, ਸਂ ਰਂ ਗੁਂ ਰਂ, ਰਂ ਗੁਂ ਮੈਂ ਗਂ, ਰਂ ਗੁਂ ਰੂੰ ਸਂ, ਸੌ ਰੂੰ ਨ ਸਂ ਨ ਧੁ ਪ, ਮੈਂ ਧੂ ਮੇਂ ਗੁਰੁ, ਰੂ ਗੁ ਰੁ ਸ।

9. ਰਾਗੁ ਤਿਲੰਗ ਕਾਫੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਤਿਲੰਗ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਾਗੁ ਤਿਲੰਗ ਕਾਫੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤਿਲੰਗ ਦੇ ਕਾਫੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਤਿਲੰਗ ਕਾਫੀ ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਦੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਤਿਲੰਗ ਕਾਫੀ, ਥਾਟ-ਉਪਥਾਟਖਮਾਜ ਕਾਫੀ, ਸੁਰ-ਦੋਵੇਂ ਗੰਧਾਰ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਧੈਵਤ ਆਰੋਹ ਵਿਚ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਸ਼ੁਧ ਗੰਧਾਰ, ਸੰਵਾਦੀ-ਸ਼ੁਧ ਨਿਸ਼ਾਦ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ-ਸ ਨੂੰ ਸ, ਨੁ ਧ ਪ, ਮ ਪ ਨ ਸ, ਸ ਗ ਮ, ਮ ਪ ਮ ਗੁ ਰ, ਸ ਗ ਮ ਪ, ਨੁ ਧ ਪ ਮ ਗੁ ਰ, ਸ ਗ ਮ ਪ, ਨ ਸਂ, ਪ ਨ ਸਂ, ਸਂ ਗਂ ਮੈਂ ਗਂ, ਮੈਂ ਗੁਂ ਰਂ ਸੰ, ਸਂ ਨੁ ਧ ਪ, ਗ ਮ ਪ ਨੂ ਪ, ਮ ਪ ਮ ਗੁਰ, ਗੁਰ ਸ।

10. ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ ਨੂੰ ਸੋਲਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਬਿਲਾਵਲੁ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਦੋਦੋ ਪਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਤੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਰਹਾਉ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ, ਥਾਟ-ਬਿਲਾਵਲ, ਸੁਰ-ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜਾਤੀ-ਸੰਪੂਰਨ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਧੈਵਤ, ਸੰਵਾਦੀ-ਗੰਧਾਰ ਹੈ। ਸੁਰ , ਰਚਨਾ- ਸ ਰ ਗ ਰ ਸ, ਧ ਨ ਸ, ਰ ਗ ਮ ਗ, ਰ ਗ ਮ ਪ ਮ ਗ, ਗ ਮ ਪ ਧ ਪ, ਧ ਨ ਸਂ, ਧ ਨ ਸਂ ਰਂ ਸਂ, ਰਂ ਗੁਂ ਮਂ ਗਂ, ਧਂ ਂ ਮੈਂ ਗਂ ਰਂ ਸਂ, ਸਂ ਰਂ ਸੌ ਨ ਧ, ਧ ਪ ਮ ਗ, ਰ ਗ ਮ ਪ ਮ ਗ, ਰ ਸੀ।

11. ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ ਦਾ ਅਠਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ ੯ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮਕਲੀ ਦਾ ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਤਿੰਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਪੰਗਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਪਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਰਾਮਕਲੀ, ਥਾਟ-ਭੈਰਵ, ਸੁਰ-ਰਿਸ਼ਭ ਧੈਵਤ ਕੋਮਲ, ਦੋਵੇਂ ਮਧਿਅਮ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਭ, ਜਾਤੀ-ਸ਼ਾੜਵ-ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਪੰਚਮ, ਸੰਵਾਦੀ-ਸ਼ੜਕ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ-ਸ ਰੁ ਸ, ਨ ਧੁ ਪ, ਧੁ ਨੁ ਧ ਪ, ਧੁ ਨ ਸ, ਸ ਰੁ ਸ, ਸ ਗਮ, ਗ ਮ ਪ, ਪ ਧੁ ਪ, ਮ ਪ ਧੁ ਨੁ ਧੁ ਪ, ਮ ਪ ਧੁ ਨ ਸਂ, ਧੁ ਨ ਸਂ ਰਂ ਸਂ, ਗਂ ਮੈਂ ਹੂਂ ਸਂ, ਨ ਸਂ ਨ ਧੁ ਪ, ਪ ਧੁ ਮ ਪ, ਧੁ ਪ ਮ ਪ ਮ, ਗ ਮ ਰੁ ਸ T ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ

12. ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ: ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ ਨੂੰ ਇੱਕੀਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਮਾਰੂ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਪੰਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਫਿਰ ਤਿੰਨਾਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਮਾਰੂ, ਥਾਟ-ਖਮਾਜ, ਸੁਰ-ਦੋਵੇਂ ਮਧਿਅਮ, ਦੋਵੇਂ ਧੈਵਤ, ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਹੋਰ ਸੁਰ ਸ਼ੁਧ, ਵਾਦੀ-ਗੰਧਾਰ, ਸੰਵਾਦੀ-ਨਿਸ਼ਾਦ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ-ਸ ਗ ਰ ਸ, ਨੁ ਧ ਪ, ਪ ਧ ਨ ਸ, ਸ ਗ ਮ ਪ, ਪ ਧੁ ਮ ਪ, ਧੁ ਨ ਧੁ ਪ, ਮੈਂ ਪ ਧੁ ਮ ਪ, ਪ ਧ ਨ ਸਂ, ਸਂ ਗਂ ਰਂ ਸਂ, ਸਂ ਨੁ ਧ ਪ, ਧੁ ਨ ਧੁ ਪ, ਮ ਪ ਧੁ ਪ, ਪ ਧ ਪ ਗ, ਧ ਪ ਮ ਗ, ਰ ਸ।

13. ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਨੂੰ ਪੰਝੀਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲ ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਤੇ ਹਿੰਡੋਲ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਹੈ। ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਤੇ ਅਵਰੋਹ ਵਿਚ ਹਿੰਡੋਲ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ ੯ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲ ਦਾ ਤੇਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਗ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਪਦੇ, ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਚੌਥੇ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਹਿੰਡੋਲ, ਥਾਟ-ਉਪਥਾਟ-ਬਿਲਾਵਲੁ ਕਲਿਆਨ, ਸੁਰ-ਦੋਵੇਂ ਮਧਿਅਮ ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਰਿਸ਼ਭ ਤੇ ਪੰਚਮ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਔੜਵ, ਵਾਦੀ-ਮਧਿਅਮ, ਸੰਵਾਦੀ-ਸ਼ੜਜ ਤਾਰ ਸਪਤਕ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ- ਸ ਗ ਮ, ਮ ਪ ਮ, ਗ ਮ ਧ ਮੇ ਗ, ਗ ਮ ਧ ਨ ਸਂ, ਸਂ ਨ ਧ ਮੇਂ ਗ, ਗ ਮ ਧ ਨ ਸਂ, ਸਂ ਗਂ ਮੈਂ ਗਂ ਸਂ, ਧ ਨ ਸਂ, ਗ ਮ ਧ ਨ ਸਂ, ਧ ਮੰ ਗ, ਧ ਮੰਗ, ਮੰਗ ਸ। ਰਾਗੁ ਬਸੰਤੁ ਦਾ ਰੂਪ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਮ ਪ ਮ ਦਾ ਵੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਂ ਨ

14. ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ: ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ ਨੂੰ ਛੱਬੀਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰਗ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ ਵਿਚ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਚਾਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਪਦੇ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਸਾਰਗ, ਥਾਟ-ਕਾਫੀ, ਸੁਰ-ਦੋਨੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਗੰਧਾਰ ਤੇ ਧੈਵਤ, ਜਾਤੀ-ਔੜਵ-ਔੜਵ, ਵਾਦੀਰਿਸ਼ਭ, ਸੰਵਾਦੀ-ਪੰਚਮ। ਸੁਰ ਰਚਨਾ- ਸ ਨੂੰ ਸ, ਨ ਸ ਰ ਸ ਸ ਨ ਸ ਨੂ ਪ, ਮ ਪੁ ਨ ਸ, ਨ ਸਰ, ਮ ਰ, ਰ ਮ ਪ ਨੂ ਪ, ਮ ਪ ਨ ਸਂ, ਰਂ ਮੈਂ ਰੇਂ ਸਂ, ਨ ਸਂ ਨੁ ਪ, ਰ ਮ ਪ ਨੂ ਪ, ਮ ਪ ਮ, ਰ ਮ ਰ, ਸ ਨ ਸ।

15. ਰਾਗੁ ਜੈਜਾਵੰਤੀ : ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰਾਗਾਂ ਦੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿਚ ਰਾਗੁ ਜੈਜਾਵੰਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕਤੀਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਰਾਗ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਨੌਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਹਲਾ 9 ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਪੰਦਰ੍ਹਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਤੁਕਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਾਉ ਤੇ ਫਿਰ ਦੋ-ਦੋ ਪਦਿਆਂ ਦੇ ਚਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਰਾਗ ਰਚਨਾ-ਰਾਗੁ ਜੈਜਾਵੰਤੀ, ਥਾਟ-ਖਮਾਜ, ਸੁਰ-ਦੋਨੋਂ ਗੰਧਾਰ ਦੋਨੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਹੋਰ ਸਭ ਸ਼ੁਧ, ਵਰਜਿਤ ਸੁਰ-ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਧੈਵਤ (ਸੋਰਠਿ ਅੰਗ), ਆਰੋਹ ਵਿਚ ਪੰਚਮ (ਬਾਗੇਰਸ਼ਰੀ ਅੰਗ), ਜਾਤੀ-ਸ਼ਾੜਵ ਸੰਪੂਰਨ, ਵਾਦੀ-ਰਿਸ਼ਭ, ਸੰਵਾਦੀ-ਪੰਚਮ ਸੁਰ ਰਚਨਾ-ਸ ਰ ਨ ਸ, ਸਰ ਨੁ ਧ ਪ ਰ, ਰ ਗੁ ਰ ਸ, ਰ ਗ ਮ ਗ ਰ, ਰ ਗ ਮ ਪ, ਪ ਧ ਮ ਗ ਰ, ਰ ਗ ਮ ਨੁ ਧ ਪ, ਮ ਪ ਨ ਸਂ, ਨ ਸਂ ਰਂ, ਰਂ ਗੁਂ ਰਂ ਸਂ, ਰਂ ਗਂ ਮੰ ਗਂ ਰਂ, ਰਂ ਗੁਂ ਸਂ ਰਂ ਨ ਸਂ, ਸਂ ਨੁ ਧ ਪ, ਪ ਧ ਮ ਪ, ਮ ਗ ਰ, ਧ ਮ ਗ ਰ, ਰ ਗੁ ਰ ਸ, ਨ ਸ ਧ ਨ ਰ ਸ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਹੀ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਮਨ ਭੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭੁਲਿਓ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਉਰਝਾਇਓ ॥ ਮਨ ਮੂਰਖ ਹੈ— ਮਨ ਮੂਰਖ ਅਜਹੂ ਨਹ ਸਮਝਤ ॥, ਮਨ ਤਾਂ ਕੁਤੇ ਦੀ ਨਿਆਈ ਹੈ— ਦੁਆਰਹਿ ਦੁਆਰਿ ਸੁਆਨ ਜਿਉ ਡੋਲਤ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਹਾਉ ਦੀ ਪੰਗਤੀ ਦੀ ਅਰੰਭਤਾ ‘ਰੇ ਮਨ’, ‘ਮਨ ਰੇ’ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਨ ਰੇ ਕਉਨੁ ਕੁਮਤਿ ਤੈ ਲੀਨੀ, ਮਨ ਰੇ ਕਹਾ ਭਇਓ ਤੈ ਬਉਰਾ ॥ ਰੇ ਮਨ ਰਾਮ ਸਿਉ ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ. . . ਮਨ ਰੇ ਗਹਿਓ ਨ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ॥ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਸਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ ਕਾਹੇ ਰੇ ਬਨ ਖੋਜਨ ਜਾਈ ॥ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ, ਸਗਲ ਜਗਤੁ ਹੈ ਜੈਸੇ ਸੁਪਨਾ ॥ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤਾ ਨਾਮ ਹੀ ਸਹਾਈ ਹੈ। ਅੰਤ ਬਾਰ ਨਾਨਕ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਜੀ ਕੋਊ ਕਾਮਿ ਨ ਆਇਓ ॥ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਹਰਿ ਸਲੋਕ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ। ਤਕਰੀਬਨ ਵੀਹ ਕੁ ਸਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ‘ਸੁਨਿ ਰੇ ਮਨਾ’, ‘ਭਜੁ ਹਰਿ ਮਨਾ’, ‘ਹਰਿ ਭਜੁ ਮਨਾ’, ‘ਤਿਹ ਭਜੁ ਮਨਾ' ਆਦਿ ਪੰਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਨਾਮ ਜਪਨ ' ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਹੈ। ‘ਜਗਤੁ ਭਿਖਾਰੀ ਫਿਰਤੁ ਹੈ” ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਦੁਆਰਾ ‘ਪੂਰਨ ਹੋਵਹਿ ਕਾਮ’, ‘ਜਉ ਸੁਖ ਕਉ ਚਾਹੈ ਸਦਾ’ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਰਨ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ‘ਏਕ ਭਗਤਿ ਭਗਵਾਨ' ਭਗਤੀ ਵਿਹੂਣਾ ਮਨੁੱਖ ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਸੂਰ ਸਮਾਨ ਹੈ। ‘ਜਗ ਰਚਨਾ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ', ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨਾ ਹੈ ‘ਰਾਮੁ ਗਇਓ ਰਾਵਨੁ ਗਇਓ’, ‘ਸੰਗ ਸਖਾ ਸਭਿ ਤਜਿ ਗਏ, ‘ਟੇਕ ਏਕ ਰਘੁਨਾਥ’ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ‘ਨਾਮੁ ਰਹਿਓ ਸਾਧੂ ਰਹਿਓ ਰਹਿਓ ਗੁਰੁ ਗੋਬਿੰਦੁ॥